Waarom Machado haar Nobelprijsmedaille aan Trump geeft: ook na de val van Maduro staat ze aan de zijlijn in Venezuela

Om te begrijpen waarom María Corina Machado haar Nobelprijsmedaille aan Donald Trump heeft gegeven, moeten we eerst inzoomen op wat er de voorbije maanden en vooral begin dit jaar in Venezuela is gebeurd. 

In de nacht van 2 op 3 januari voert het Amerikaanse leger een doelgerichte militaire aanval uit op Venezuela. Verschillende militaire doelwitten worden gebombardeerd en elite-eenheden van het leger nemen de Venezolaanse president Nicolás Maduro en zijn vrouw Cilia Flores gevangen. Maduro en Flores worden naar de VS gebracht, waar ze zullen terechtstaan voor drugshandel, narcoterrorisme en wapenbezit.

In de maanden daarvoor hadden de Verenigde Staten de druk op Maduro al danig opgevoerd. Het Amerikaanse leger valt tientallen Venezolaanse boten aan die volgens de regering-Trump drugs vervoerden naar de Verenigde Staten. Bewijzen daarvan, levert de regering niet.

Omdat de VS ook een indrukwekkende vloot oorlogsschepen naar het Caraïbische gebied heeft gestuurd, zwellen de geruchten aan over een nakende aanval op Venezuela zelf, met als mogelijk doel een regimewisseling.

Dat is maar deels waarheid gebleken. Maduro mag dan weg zijn, het radicaal-linkse, zogenoemde Bolivariaanse regime is nog steeds aan de macht. Na Maduro's ontvoering neemt zijn vicepresidente Delcy Rodríguez het van hem over. Ook zwaargewichten Vladimir Padrino López (minister van Defensie) en Diosdado Cabello (minister van Binnenlandse Zaken en Justitie) blijven op post. 

Trump lijkt hen voorlopig het voordeel van de twijfel te geven. Ook het leger blijft oppermachtig, nochtans vol gecorrumpeerde officieren die zich inlaten met drugshandel. De reden die Trump aanvankelijk gaf om Maduro van de macht te verdrijven.

María Corina Machado wint in oktober 2023 met grote overmacht de voorverkiezingen van een uitgebreid oppositiefront en is de gedoodverfde uitdager van de radicaal-linkse president Maduro voor de presidentsverkiezingen van juli 2024. Zelf is ze eerder rechts-conservatief.

Maduro is dan al meer dan 10 jaar aan de macht. Internationaal raakt hij steeds meer geïsoleerd, onder meer door beschuldigingen van verkiezingsfraude bij de presidentsverkiezingen van 2018. 

Ook de verkiezingen van 2024 zijn zeer omstreden. Ten eerste zet Maduro Machado buitenspel, door haar van corruptie te beschuldigen, waardoor ze niet eens aan de presidentsverkiezingen mag deelnemen. Maar er is ook opnieuw sprake van grootschalige fraude bij de stembusgang. 

De Nationale Kiesraad roept Maduro tot winnaar uit, met 51 procent van de stemmen. Maar volgens de oppositie heeft de gezamenlijke oppositiekandidaat Edmundo Gónzalez Urrutia de verkiezingen gewonnen met 70 procent van de stemmen.

Maduro wil echter van geen wijken weten en geeft niet toe aan de toenemende internationale druk. González Urrutia en Machado krijgen onder meer de steun van de Verenige Staten en de Europese Unie. Gónzalez Urrutia vlucht later naar het buitenland en krijgt asiel in Spanje. Machado, het echte boegbeeld van (een deel van) de oppositie, blijft in Venezuela, maar duikt onder in eigen land. 

In oktober 2025 krijgt Machado de Nobelprijs voor de Vrede voor haar "onvermoeibare werk om de democratische rechten van het volk van Venezuela te promoten" en voor haar "strijd om een rechtvaardige en vreedzame transitie van een dictatuur naar een democratie te bereiken". Het Noorse Nobelprijscomité noemt haar een "moedige en toegewijde kampioen van de vrede".

Machado is verheugd over de "immense erkenning voor de strijd van alle Venezolanen". Opvallend: ze draagt de prijs niet alleen op aan het Venezolaanse volk, maar ook aan de Amerikaanse president Trump, "voor zijn vastberaden steun aan onze zaak".

Machado voelt zich op dat moment inderdaad nog gesteund door Tump, die de druk op Maduro dan al danig aan het opvoeren is. Machado zegt het niet openlijk, maar suggereert meerdere keren dat ze een Amerikaanse militaire operatie tegen Maduro zou steunen.

Maar er is nog een andere reden waarom ze de prijs aan Trump opdraagt. Trump had die namelijk heel graag zelf binnengehaald, omdat hij naar eigen zeggen al meerdere oorlogen heeft beëindigd. De ontgoocheling druipt er bij hem van af. 

Ook Machado heeft die ontgoocheling gezien. Ze speelt er handig op in, goed beseffend dat ze Trump aan haar kant moet houden om in eigen land van Maduro af te raken.

Door nu ook haar Nobelprijsmedaille aan Trump te geven (een primeur voor de Nobelprijs voor de Vrede), gaat Machado nog een stap verder. En dat heeft alles te maken met een opvallende uitspraak van de Amerikaanse president tijdens een persconferentie op de dag van de ontvoering van Maduro.

Je zou verwachten dat hij Machado (of eventueel de in Spanje wonende Gónzalez Urrutia, die volgens de oppositie de verkiezingen won) naar voren zou schuiven als overgangsfiguur. Maar Trump verrast opnieuw en laat Machado vallen. Volgens Trump geniet ze "niet de steun en respect" in haar eigen land om het te besturen. Mogelijk vreest de Amerikaanse regering dat het machtige leger zich tegen Machado zal verzetten of haar aanstelling tot een burgeroorlog zal leiden.

Trump staat daarom toe dat vicepresidente Delcy Rodríguez tijdelijk de macht overneemt, in de ogen van de Amerikanen op korte termijn de meest stabiele optie. Trump en zijn minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio benadrukken ook meermaals dat het nog te vroeg is voor nieuwe verkiezingen in Venezuela. Zeer tegen de zin van Machado.

Het lijkt er dan ook sterk op dat Machado door het afstaan van haar medaille opnieuw op een goed blaadje bij Trump wil staan. Ze voelt dat ze ook in het post-Madurotijdperk voorlopig aan de zijlijn staat en hoopt natuurlijk dat Trump opnieuw van mening verandert. Noem het regelrechte vleierij, maar het is geweten dat Trump daar gevoelig voor is en Machado is zeker niet de eerste buitenlandse politicus die het zo aanpakt. Al levert het ook nu weer gênante beelden op.

Van Trump wordt wel eens gezegd dat hij zijn standpunten aanpast aan de standpunten van diegene met wie hij het laatst een gesprek heeft gehad. Bochten van 180 graden nemen, is hem niet vreemd en we weten ook dat vleierij daarbij helpt.

Maar Machado probeert hem in het Witte Huis ook met valabele argumenten te overtuigen. Ze wijst hem onder meer op de mensenrechtenschendingen onder het bewind van Maduro én Rodríguez, vertelt ze later aan de pers.

Trump noemt de overhandiging van de Nobelprijsmedaille een "grote eer", maar voorlopig lijkt het er niet op dat Machado erin geslaagd is om hem van gedachten te doen veranderen.

Zo herhaalt Witte Huis-woordvoerster Karoline Leavitt tijdens het bezoek van Machado aan Trump dat de president nog altijd gelooft dat Machado te weinig respect en steun geniet om de nieuwe leider van Venezuela te worden.

Een dag voor het bezoek van Machado aan Washington had Trump overigens ook een gesprek met de Venezolaanse interim-presidente Delcy Rodríguez. Een "geweldig" gesprek. Hij noemt haar achteraf ook een "fantastisch persoon" met wie "we het heel goed kunnen vinden".

Rodríguez zou zich volgens Trump "heel erg behulpzaam" hebben opgesteld en ermee akkoord zijn gegaan om Venezolaanse olie met de Verenigde Staten te delen. Ook al haalt Rodríguez voor eigen publiek hard uit naar de Verenigde Staten en de ontvoering van Maduro, achter de schermen lijkt ze voorlopig wel mee te werken met de regering-Trump.

"De president is tevreden met wat hij ziet en verwacht dat die samenwerking wordt voortgezet", zegt Leavitt tegen de pers over de huidige Venezolaanse machthebbers. "Tot nu toe hebben ze aan al onze eisen voldaan."

Duidelijker kan de boodschap voor Machado niet zijn. Machado mag dan van een snelle, democratische transitie in Venezuela dromen, Leavitts uitspraken bevestigen nog maar eens het idee dat de Amerikaanse regering daar op dit moment geen voorstander van is. Waar het op dit moment om draait, is een stabiel regime én dan vooral een stabiele bron van olie.

Leavitt geeft Machado toch ook een strohalm om zich aan vast te klampen. President Trump "hoopt ook dat er ooit verkiezingen in Venezuela zullen plaatsvinden", zegt ze tegen de pers. Maar Machado zal (nog meer) geduld moeten hebben, want Leavitt voegt er meteen aan toe: "Maar ik heb nog geen aangepast tijdsschema voor u."