Bij de aanhoudende protesten in Iran zijn volgens een lokale mensenrechtenorganisatie al meer dan 500 mensen omgekomen. Het regime noemt de betogers "terroristen" en kondigt 3 dagen van nationale rouw aan. Dokters kunnen de toevloed aan patiënten niet bijhouden. "Mensen worden doodgeschoten in hun nek en hoofd. Dit heb ik nog nooit meegemaakt."
Meer dan 500 doden bij protesten in Iran, regime noemt betogers "terroristen"
Al twee weken wordt er in Iran hevig gedemonstreerd tegen het islamitische regime. In een poging om de protesten in te dammen, hebben de autoriteiten de internetverbinding op veel plaatsen in het land platgelegd, maar ook ordediensten schakelen nu een versnelling hoger. Mensenrechtenorganisaties melden dat ze op verschillende plaatsen met scherp geschoten hebben op betogers.
Dat dodelijk geweld toont zich in de cijfers. Volgens de lokale mensenrechtenorganisatie HRANA zijn al meer dan 500 mensen gedood bij de protesten. Dat zijn vooral actievoerders, maar er zouden ook bijna 50 leden van de ordediensten zijn omgekomen.
Vermoedelijk liggen die cijfers in werkelijkheid veel hoger, maar officiële data over slachtoffers zijn er niet. Onder meer door het uitgeschakelde internet is het erg moeilijk om die te verifiëren.
Sommige bronnen schatten het totale dodental op minstens 2.000, maar opnieuw is dat moeilijk te controleren.
Ook in Mashhad, in het noordoosten van Iran, was het afgelopen nacht onrustig
De autoriteiten spreken intussen harde taal. Volgens president Massoud Pezeshkian zijn de betogers "terroristische criminelen". Hij roept op om morgen, maandag, deel te nemen aan een "nationale verzetsmars" die over heel Iran zou plaatsvinden tegen het geweld van de voorbije dagen.
Eeder had Pezeshkian in een toespraak nog gezegd dat de overheid zal luisteren naar de betogers. Tegelijk zei hij wel dat de betogers afstand moeten nemen van "relschoppers en terroristen". De oproer zou ook aangestuurd worden door de VS en Israël de aartsvijanden van Iran, stelde hij.
Via de staatstelevisie heeft de regering 3 dagen van nationale rouw aangekondigd voor de "martelaren van het verzet". Daarmee bedoelt het regime op de leden van de ordediensten die bij de protesten zijn omgekomen. De strijd tegen de "rellen" is een "strijd van nationaal verzet tegen de VS en de zionisten", klinkt het nog.
Gruwelscènes in ziekenhuizen
Hoewel het moeilijk is informatie te vergaren van wat zich juist afspeelt in Iran, konden CNN en BBC spreken met enkele dokters ter plaatse. Zij beschrijven gruwelijke taferelen in de met gewonden overspoelde ziekenhuizen. Veel demonstranten moeten behandeld worden voor schotwonden.
"Dit heb ik nog nooit meegemaakt", vertelt een arts aan CNN. "Mensen zonder schaamte hebben haar (een patiënt) in het hoofd en in de nek doodgeschoten. Heb je enig idee hoeveel patiënten we ondertussen al behandeld hebben? Ze schieten gewoon vanaf daken en terrassen, niet vanaf de straat, waardoor mensen niet kunnen wegrennen."
Ook veel kinderen zijn onder de slachtoffers. "Mensen haasten zich naar het ziekenhuis om de lichamen van hun kinderen te ontvangen, en begraven hen in dezelfde kleren", zegt een andere dokter. In de Iraanse cultuur worden de lichamen van overledenen normaal gesproken eerst gewassen en in witte doeken gewikkeld.
Correspondent Gulsah Ercetin: "Veel bezorgdheid"
Ercetin kon aan de grens tussen Turkije en Iran spreken met verschillende Iraniërs die proberen hun familie te bereiken. Doordat het internet platgelegd wordt, is dat erg moeilijk.
"Bellen kan niet, het internet ligt plat, ... Veel mensen zijn bezorgd over wat er in Iran gebeurt en kunnen hun familie niet contacteren. Maar er leeft wel veel hoop: het zijn de grootste protesten sinds 2022, en mensen hopen dat er dit keer wel iets kan veranderen. De toekomst zal uitwijzen of dat effectief zo is..."
"Dood aan de dictator"
De protesten in Iran zijn ondertussen al 2 weken aan de gang en zijn de grootste sinds de dood van Mahsa Amini, de jonge vrouw die werd gearresteerd en geslagen omdat ze haar hoofddoek niet correct droeg, in 2022. Aanvankelijk ontstonden de protesten uit onvrede met de economische situatie in Iran, maar ondertussen eisen steeds meer mensen grote politieke hervormingen.
Ze willen af van het conservatieve islamitische bestuur en willen meer democratie en meer vrijheid. "Dood aan de dictator", wordt vaak gescandeerd in de straten van Iran.
Ondertussen zijn de protesten uitgebreid naar meer dan 100 steden en dorpen over heel Iran. Auto's en moskeeën worden in brand gestoken, waarbij de roep om het aftreden van de geestelijke leider Ayatollah Khamenei steeds luider wordt.
Ook de voormalige kroonprins van Iran, Reza Pahlavi, mengt zich in de protesten. Op dit moment verblijft hij in ballingschap in de Verenigde Staten, maar in een videoboodschap beloofde hij binnenkort terug te keren naar Iran. Hij zegt ook dat hij de politieke transitie in Iran wil leiden, zodat de bevolking z'n leiders zal kunnen kiezen in vrije verkiezingen.
Verdriet en ontreddering in Teheran: mensen zoeken in lijkzakken naar dierbaren
Amerikaanse interventie?
Ondertussen is er ook steeds meer speculatie dat de Verenigde Staten militair zouden tussenkomen in Iran. De Amerikaanse minister voor Buitenlandse Zaken Marco Rubio zou dat telefonisch besproken hebben met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. 3 Israëlische regeringsbronnen zeggen aan persagentschap Reuters dat ze "in opperste waakzaamheid" zijn voor zo'n Amerikaanse aanval.
De Amerikaanse kranten de Wall Street Journal en The New York Times melden ook op basis van bronnen binnen de regering, dat president Trump op de hoogte is gebracht van de verschillende opties waarmee de VS zou kunnen reageren op de protesten in Iran.
Al zegt de Wall Street Journal er wel bij dat het om eerder gepland overleg gaat, en dat er niet meteen een aanval zit aan te komen.
In een bericht op zijn socialemediaplatform Truth Social schrijft Donald Trump dat de VS klaarstaat om het Iraanse volk te helpen, zonder dat hij concreet maakte hoe die hulp eruit zou zien. "Iran kijkt naar VRIJHEID, misschien wel zoals nooit tevoren. De VS staat klaar om te helpen!!!", schreef Trump op Truth Social.
In het Iraanse parlement wordt alvast woedend gereageerd op de mogelijke Amerikaanse interventie. Parlementsleden schreeuwden "dood aan Amerika", en de parlementsvoorzitter dreigde dat, als zo'n Amerikaanse aanval er zou komen, Israël en de VS zich kunnen verwachten aan een tegenactie.
De parlementsvoorzitter haalt uit naar de Verenigde Staten
