Iraanse Belgen bezorgd over familie: "We volgen de protesten met ingehouden adem"

“Ik word een beetje gek hier,” vertelt Sara Salarkiya (30), “en mijn vader ook.” Hij verliet Iran in de jaren tachtig als politiek vluchteling. Zelf is ze hier geboren.

“Mijn zus en ik zijn 24/7 bezig met wat er in Iran gebeurt. Heel de Iraanse kant van onze familie is nog daar.”

Sinds een paar dagen hebben Sara en ook Armin* (17) geen contact meer met hun familie in Iran. Het regime heeft het internet platgelegd. Daardoor krijgen ze weinig informatie en beelden over de situatie in het land.

“Het is heel beangstigend dat je niet weet wat er gebeurt nu”, vertelt Sara. “Je weet niet of je familie misschien is opgepakt en waar ze dan zouden vastzitten.”

De familie van Sara neemt deel aan de protesten. Vooral met haar neef heeft ze veel contact. Hij werd door een rubberen kogel van de politie geraakt in zijn voet.

Ook Armin* volgt voortdurend het nieuws uit Iran. “De situatie blijft wel beangstigend en stresserend. Het is afwachten of er echt een regimewissel zal komen, maar mensen denken echt dat er iets zal veranderen deze keer.”

De protesten in Iran begonnen zo’n 2 weken geleden, na een dramatische duik van de Iraanse munt, de rial. Handelaars sloten hun winkels in Teheran en trokken de straat op. Het protest breidde al snel uit naar andere steden en andere bevolkingsgroepen. 

De slechte economische situatie was dus de trigger, maar de betogingen werden meteen ook een roep om het religieuze regime, geleid door Ayatollah Khamenei, omver te werpen.

Het is niet de eerste keer dat er een protestgolf uitbreekt in Iran. In 2022 stond het land in rep en roer na de dood van Mahsa Amini, een jonge vrouw die stierf in de cel, nadat ze was opgepakt omdat ze haar hoofddoek niet correct droeg volgens de zedenpolitie.

“Dat waren ook grote protesten, maar dit is toch nog iets anders”, zegt Armin*. “Het is niet meer te vergelijken.”

Sara beaamt dat. “Mijn neef, die in Teheran woont, zegt dat de protesten elke dag groeien.”

Volgens Sara ligt de verklaring daarvoor in de oorzaak van de protesten. “De economische situatie is voor iedereen hetzelfde. Of je nu een Gen Z’er bent, of iemand die ouder is en met zijn pensioen niet meer rondkomt. Dat economische motief werkt dus verenigend.”

“De protesten na de dood van Amini gingen echt over hoe de maatschappij in elkaar zat. Het ging over mensenrechten van een bepaalde groep, namelijk vrouwen. Nu gaat het veel breder." 

"Mijn neef vertelde me bijvoorbeeld hoe hij met zijn universitair diploma een loon zou verdienen van omgerekend 2 of 3 euro per dag. En in Iran is dat dan nog een goede job."

Er komen ook wel grieven terug uit vorige protestbewegingen, vertelt Sara. "Bijvoorbeeld over mensenrechten en onderdrukking, die in de protesten rond Mahsa Amini naar boven kwamen. Maar het economische is het overkoepelende. Bij deze protesten sluiten zich bijvoorbeeld ook mensen aan die niet per se tegen de verplichte hoofddoek zijn."

Volgens Armin* verwachten mensen nu echt dat deze protestgolf een kantelpunt zal zijn.

“Mijn familie is altijd redelijk pessimistisch geweest over de kansen van vorige protestbewegingen”, vertelt Sara. “Maar deze keer zeiden mijn neven allebei dat dit de laatste zal zijn, en dat het regime van de ayatollahs zal vallen. Dat heb ik hen nog nooit horen zeggen.”

Zelf tempert ze haar verwachtingen: “We volgen het hier met ingehouden adem. Ik wil zelf mijn hoop wel uitdrukken dat er iets zal veranderen in Iran, maar tegelijk voel ik ook dat we nog al op dit punt hebben gestaan, en toen is alles hetzelfde gebleven.”

Voor Sara zou de val van het regime ook persoonlijk van grote betekenis zijn. Ze is in België geboren, maar krijgt geen Iraans paspoort om naar Iran te kunnen reizen, omdat ze volgens het regime te dissident is. 

“Mijn land van herkomst, het land van mijn vader, wordt me nu eigenlijk ontnomen. Als het regime zou vallen, zou dat een hele nieuwe wereld voor mij kunnen betekenen.”