De kans dat Israël militair ingrijpt in aartsvijand Iran groeit nu het protest tegen de geestelijke leiders al bijna 2 weken duurt én escaleert. In juni 2025 toonde Israël al eens dat het dat zonder internationaal mandaat kan én durft toen het militaire doelwitten en nucleaire sites in het vizier nam. Om het doel van een nieuw regime in Teheran te halen, is een nog veel complexere operatie nodig. Toch lagen die kaarten nooit beter voor Israël.
4 redenen waarom de kaarten voor Israël nooit beter lagen om militair in te grijpen in Iran
1. Premier Netanyahu forceert een afspraak met de geschiedenis
Premier Benjamin Netanyahu van Israël wil "afwerken wat hij is begonnen". Na de terreuraanval van Hamas vanuit Gaza in oktober 2023 viel het Israëlische leger Gaza binnen om onder meer Hamas te ontmantelen. Tegelijk werd terrein op de Palestijnen veroverd op de bezette Westelijke Jordaanoever.
In de nasleep daarvan werden alle proxy's van Iran een voor een militair ontmanteld of afgezwakt. Dat zijn gewapende groepen of regimes die Teheran vanop afstand steunt.
In buurland Syrië viel eind 2024 het Iraans-gezinde regime van dictator Bashar al-Assad. In ander buurland Libanon werd de militie Hezbollah deels ontmanteld door de “beeper-aanvallen” en bombardementen. De Houthi's in Jemen werden ook gebombardeerd.
Iran stond nooit geïsoleerder in de regio. Bondgenoot Rusland is zelf ook verzwakt.
Netanyahu -politiek verantwoordelijk toen Hamas de aanval van 7 oktober uitvoerde- wil nu achter het regime in Iran aan gaan. Want volgens Israël is het Teheran dat verantwoordelijk is voor decennialange terreur tégen Israel. Netanyahu wil de geschiedenisboeken ingaan als de premier die Israëls vijanden, onder wie de stokoude ayatollah Ali Khamenei (‘de kop van de slang’) en zijn regime uitschakelde. Bonuspunten voor Netanyahu: hij kan met de overwinning op aartsvijand Iran naar de Israëlische parlementsverkiezingen trekken, eind oktober 2026. Wint hij die, dan ontloopt hij mogelijk zelfs een gevangenisstraf in een lopend corruptieproces.
In het andere geval kan de Israëlische president Herzog hem ‘belonen’ voor de overwinning op Iran door hem gratie te verlenen voor zijn juridische problemen.
2. Israël grijpt nu in, omdat het dat kan en durft
De Israëlische bommencampagne in het voorjaar van 2025 toonde aan dat Iran militair zwak staat. Omgekeerd werd duidelijk dat Israël militair sterker staat én dat het land het volledige doen en laten van het regime in kaart heeft gebracht. Bij de militaire operatie vorig jaar stonden militaire en nucleaire doelwitten voorop. Een regime-wissel forceren met wapens, is zelfs Israël nog nooit gelukt. Het vergt een nauwgezette oplijsting van strategische gekozen militaire én burgerlijke doelwitten.
Het doel moet deze keer zijn om het repressief apparatus te verzwakken of deels uit te schakelen en eventueel ook de geestelijke top uit te schakelen.
Israël kan deze keer de pijlen richten op het geestelijke leiderschap en vooraanstaande conservatieve politici en generaals van de Iraanse Revolutionaire Garde. Communicatie- en commandolijnen kunnen worden verstoord zodat burgerpolitie en geheime diensten blind en doof worden. Bedoeling is om de Iraanse rangen te verdelen en een deel van de huidige machtshebbers te doen overlopen: overleven en de gegoede levensstatus behouden in ruil voor een machtswissel.
3. Israël creëert 'momentum' voor de Iraanse demonstranten
Het protest door honderdduizenden Iraniërs gaat niet liggen, maar zonder hulp van buitenaf lijkt de geschiedenis zich te zullen herhalen. Mits genoeg repressie en doorzetting wordt het protest uit elkaar geranseld en geschoten. Zonder nieuw ‘momentum’ lijkt ook deze cyclus van demonstraties anders weer in bloed gesmoord. Israël kan dat ‘momentum’ aanreiken. Israël heeft de kans om de cyclus van protesten, die daarop worden neergeslagen, te doorbreken en het regime te verzwakken. Het zal daarvoor ook symbolische en politieke doelwitten moeten aanvallen. Op die manier zal Israël willen voorkomen dat de Iraanse bevolking zich alsnog ‘rond de vlag schaart’. Israël kan bijvoorbeeld de beruchte Evin-gevangenis in Teheran proberen te ‘ontzetten’, of de geestelijke leider(s) uitschakelen en gebouwen van de gevreesde geheime diensten bombarderen. Voor het eerst wordt daarbij nu ook een mogelijke tijdelijke overgangsfiguur voor Iran naar voren geschoven: de zoon van de verdreven Sjah, Reza Pahlavi. Pahlavi leeft al jarenlang in ballingschap in de VS en lijkt op zijn minst tijdelijk aanvaardbaar als overgangsfiguur. Pahlavi bezocht vorig jaar nog Netanyahu en zegt hij de oude historische vriendschappelijke banden tussen Israël en Iran wil herstellen.
4. Israël dwingt zelfs de meest koele bondgenoten om bij te springen
Israël hoeft vandaag bij een militair ingrijpen niet te wachten op een ‘coalition of the willing’. Bij het vorige militaire ingrijpen waren de doelstellingen duidelijk én militair: het omstreden kernprogramma van Iran ontmantelen. Nu is dat: de demonstranten steunen in het omverwerpen van het Iraanse regime. Voor de VS, maar ook voor Europese lidstaten is het moeilijk om zich daar openlijk tégen te verzetten.
Europese grote lidstaten werden openlijk vernederd of afgedreigd door de VS, omdat Europa naïef en machteloos zou zijn. Europa legde vorig jaar Iran nog zware economische sancties op. Israël en de VS zullen Europa er maar wat graag op wijzen dat het moet uitvoeren wat het zegt als het mensenrechten wil hoog ophouden.
Dat is, volgens Tel Aviv: Israël steunen in de strijd tegen het regime. Tenslotte is het Midden-Oosten Europa’s geopolitieke achtertuin. Extra bonus: met een regimewissel in Iran verliest Rusland een belangrijke militaire bondgenoot. Meteen maakt Europa in dat geval duidelijk dat het wél degelijk durft ingrijpen om zijn eigen belangen (een regimewissel in Iran) te verdedigen als het de kans krijgt.
In de VS zal geen enkele Amerikaanse president, en al zeker niet Donald Trump, de kans laten voorbij gaan om het Iraanse regime de genadeslag toe te brengen. Heeft hij de Nobelprijs voor de vrede het voorbije jaar niet gewonnen, dan eist hij die dit jaar gewoon op.
Bonuspunten voor de VS: met een pro-westerse regimewissel komt de Iraanse olie- en gasindustrie weer mee in Amerikaanse handen. Na de Amerikaanse operatie in Venezuela zou dat voor Trump een dubbelslag zijn: zo controleert hij de steeds meer de wereldwijde olie-export naar China.
Mocht Israël besluiten militair in te grijpen in Iran dan doet het dat hoe dan ook zonder internationaal mandaat. Het gaat dan wel degelijk om een eenzijdige oorlog van Israël tegen Iran. De uitkomst is bovendien hoogst onzeker.
Mochten de geestelijke leider(s) van het toneel verdwijnen, lijkt de kans groot dat de generaals van de Iraanse Revolutionaire Garde het overnemen. Even goed kan Iran vervallen in een lange periode van instabiliteit, waarbij etnische bevolkingsgroepen zich op gewapende wijze afscheiden.
