“In de haven van Antwerpen werd vorig jaar meer cocaïne in beslag genomen dan in alle Amerikaanse havens samen.” Die uitspraak deed de Amerikaanse ambassadeur in België recent in De Afspraak. Maar klopt dat? De nieuwe douanecijfers tonen: strikt genomen is die bewering juist, al onderscheppen de VS het merendeel van de cocaïne al op zee, nog voor de drugs een haven bereiken.
Na bewering ambassadeur: is er meer cocaïne onderschept in haven van Antwerpen dan in alle Amerikaanse havens samen?
In het kort:
In de haven van Antwerpen werd in 2025 55 ton cocaïne onderschept, meer dan in alle Amerikaanse havens samen.
De VS onderschept het grootste deel van de cocaïne al op zee; in totaal werd vorig jaar 263 ton cocaïne in beslag genomen.
Dat de VS vooral cocaïne op zee onderscheppen, heeft ook te maken met de geografische ligging.
"Het absolute gewicht van onderschepte drugs zegt weinig zonder aanvullende indicatoren", zegt Yve Driesen, directeur van de Federale Gerechtelijke Politie Antwerpen.
Qua consumptie van cocaïne vermoedt het European Union Drugs Agency dat Europa en de VS zich op min of meer hetzelfde niveau bevinden.
De haven van Antwerpen is een van de belangrijkste toegangspoorten voor cocaïne naar Europa. In het recordjaar 2023 werd er nog 121 ton cocaïne onderschept. Sindsdien is dat cijfer gevoelig gedaald, omdat de bronlanden zelf meer drugs onderscheppen en drugskartels andere routes en methodes gebruiken.
In 2025 ging het over 55 ton. Toch zou dat volgens de Amerikaanse ambassadeur in België nog altijd meer zijn dan de vangst in alle Amerikaanse havens samen.
"Als je nadenkt over wat er gaande is in België...", zei Bill White, de Amerikaanse ambassadeur in ons land in De Afspraak op 6 januari. "In de haven van Antwerpen is vorig jaar meer cocaïne gestopt en in beslag genomen dan in alle Amerikaanse havens samen. Denk daar maar eens over na."
Op 13 januari - een week later - herhaalde hij dezelfde uitspraak bij de collega's van de RTBF . Maar klopt die uitspraak wel?
"Meer dan 3 keer zoveel cocaïne"
We nemen contact op met de ambassade van de VS in België. Als bron voor de uitspraak verwijzen zij naar een artikel uit The Washington Post waarin gezegd wordt dat in 2023 in de haven van Antwerpen meer dan 3 keer zoveel cocaïne werd onderschept dan de Amerikaanse douane- en grensbeambten in de hele VS in beslag hebben genomen.
"De inbeslagname in Antwerpen is sinds 2023 weliswaar afgenomen, maar ligt nog steeds ruim boven de Amerikaanse cijfers voor 2023 en de gerapporteerde schattingen voor de Amerikaanse inbeslagname in 2025", laat de ambassade weten. Ze verwijzen naar een video van de Amerikaanse douane en grensbewaking die "de inbeslagname van cocaïne in de VS in 2025 op 70.080 pond, oftewel 31,79 ton schat".
Slechts 6,4 ton onderschept in Amerikaanse havens
De ‘Office of Field Operations’ (OFO), de instantie die de Amerikaanse havens beveiligt, meldt voor het fiscale jaar 2025 zo'n 6,4 ton cocaïnevangst. Daarnaast is er de Border Patrol (USBP) die de grens controleert buiten de havens. Ook die instantie heeft langs de kust 4,7 ton onderschept vorig jaar.
Met de vangst aan de grensovergangen over land erbij, komen beide instanties samen uit op 31,8 ton cocaïne (70,100 lbs), zoals de ambassade ook al aangaf. Dat is lang niet wat in Antwerpen onderschept is vorig jaar. Opvallend voor zo’n groot land als de Verenigde Staten.
Overgrote meerderheid op zee
Dat komt vooral omdat de VS op een andere manier controleert. De Amerikaanse kustwacht zoekt actief naar schepen waar mogelijk cocaïne aan boord is. Zo onderschepte ze maar liefst 231 ton cocaïne op zee (in de oostelijke Stille Oceaan en het Caribisch gebied) in het fiscale jaar 2025 (oktober 2024 tot september 2025). Een recordjaar.
Bijna de nationale vangst
Belangrijk is dat de voorbije 8 jaar minstens 96 procent van de onderschepte cocaïne in België via de haven van Antwerpen binnenkwam. De 55 ton van 2025 is dus nagenoeg de hele nationale vangst. In vergelijking heeft de VS afgelopen jaar met alle instanties samen in totaal 263 ton onderschept.
Als we de claim van de Amerikaanse ambassadeur dus op de letter nemen, dan is hij juist. De haven van Antwerpen heeft meer cocaïne onderschept dan alle Amerikaanse havens samen. Tegelijk heeft de VS bijna 5 keer zoveel cocaïne onderschept die het land probeerde binnen te geraken, maar dan vooral op zee.
Dat toont dus vooral dat de VS ingrijpt op een andere plaats in de keten.
Op zee of in havens?
Dat de VS meer cocaïne al op zee onderscheppen heeft ook gewoon met de geografische ligging te maken.
"Cocaïne komt bijna uitsluitend uit Zuid-Amerika. Van daaruit kan je met kleinere schepen de Centraal-Amerikaanse landen bereiken die als transitgebieden fungeren voor de VS. De drugs wordt in kleinere havens of zelfs op stranden afgeleverd", zegt criminoloog Letizia Paoli (KU Leuven) aan VRT NWS.
"Om Europa te bereiken, moet je een oceaan over. Het is logisch dat er dan meer nadruk komt op grote containerschepen en dat de controle gebeurt in grotere havens."
Om Europa te bereiken, moet je een oceaan over. Het is logisch dat er dan meer nadruk komt op grote containerschepen en dat de controle gebeurt in grotere havens
Letizia Paoli, criminoloog
"Een andere mogelijke hypothese voor het verschil tussen de cijfers is de verschillende drugsmarkt in de VS in vergelijking met Europa", zegt Laurent Laniel, hoofdanalist bij het European Union Drugs Agency (EUDA). "Het grootste drugprobleem in de VS is op dit moment fentanyl en niet cocaïne. Een groot deel van de aandacht en mankracht zal daar naartoe gaan."
Cocaïneconsumptie in Europa en de VS
Maar wie consumeert uiteindelijk het meest cocaïne? "Dergelijke vergelijkingen tussen de VS en Europa doen wij niet", aldus Laniel. "Maar vermoedelijk zitten we op dit moment op ongeveer hetzelfde niveau. Het gebruik van cocaïne in Europa is de laatste jaren geëxplodeerd. Alsof er geen oceaan meer zit tussen Europa en het Amerikaanse continent."
In 2023 meldden de EU-lidstaten volgens het Europees Drugsrapport 2025 voor het zevende jaar op rij een recordhoeveelheid in beslag genomen cocaïne: 419 ton. Uit onderzoeken in de Europese Unie blijkt dat bijna 2,7 miljoen 15- tot 34-jarigen (2,7 procent van deze leeftijdsgroep) in het afgelopen jaar cocaïne hebben gebruikt.
Wat is deze vergelijking tussen Antwerpen en de VS dan waard?
"Het absolute gewicht van onderschepte drugs zegt weinig zonder aanvullende indicatoren", zegt Yve Driesen, directeur van de Federale Gerechtelijke Politie Antwerpen.
Andere elementen die iets zeggen over de aanwezigheid van cocaïne in onze samenleving zijn bijvoorbeeld de beschikbaarheid op straat, de prijs en zuiverheid, geweldsincidenten en de gezondheidsimpact. "Hoge inbeslagnames kunnen zowel wijzen op effectieve opsporing als op een grote instroom", zegt Driesen.
Bob Van den Berghe, drugsexpert bij de Verenigde Naties, wijst er bovendien op dat criminele organisaties alternatieven zoeken én vinden, waardoor de cijfers van inbeslagnames geen volledig beeld schetsen.
"Zo bestaan er technieken waarbij schepen hun cocaïne overboord gooien nog voor ze hun bestemming bereiken en dat kleinere bootjes de drugs oppikken. Of we zien bijvoorbeeld hoe criminelen cocaïne in een vloeibare vorm in hout integreren en waar de drugs op eindbestemming er via een chemische formule terug worden uitgehaald."
Antwerpen mag dan wel een van de belangrijkste toegangspoorten voor cocaïne naar Europa zijn: dat wil niet zeggen dat Europa geen maritieme operaties buiten de eigen havens of territoriale wateren uitvoert.
"Zo nemen Europese landen deel aan grootschalige internationale operaties met Latijns-Amerikaanse partners. Die moeten cocaïneroutes verstoren nog vóór de drugs Europa bereiken", zegt Driesen. "Die inspanningen zijn minder zichtbaar in het publieke debat, maar maken wel degelijk deel uit van het geheel."
Met andere woorden: nemen we de uitspraak van de ambassadeur op de letter, dan klopt het dat in Amerikaanse havens minder cocaïne werd onderschept dan in de haven van Antwerpen. Maar het cocaïneprobleem is volgens het European Union Drugs Agency in Europa en de VS vermoedelijk ongeveer even groot.
