De presidentsverkiezingen in de Centraal-Afrikaanse Republiek (CAR) van 28 december hebben een verwachte winnaar opgeleverd: huidig president Faustin-Archange Touadéra. Hij mag met ruim 76 procent van de stemmen aan een derde ambtstermijn beginnen. De grootste oppositiecoalitie had de stembusgang geboycot uit protest. Ondanks zijn enorme bodemrijkdom, blijft CAR een van de armste en meest gewelddadige landen ter wereld.
Touadéra voor 3e keer verkozen tot president van Centraal-Afrikaanse Republiek, toekomst van straatarm land blijft onzeker
Katrien Vanderschoot
Gepubliceerd:
Huidig president Faustin Archange Touadéra nam het bij de verkiezingen op 28 december op tegen 6 andere kandidaten. De oppositiecoalitie deed niet mee, ze sprak van een ongelijk politiek speelveld.
De 68-jarige Touadéra haalde het volgens de voorlopige resultaten met ruim 76 procent van zijn belangrijkste uitdager Anicet-Georges Dologuélé, die op 14,66 procent strandde.
Dologuélé had vrijdag nog de overwinning opgeëist. Hij beweerde dat er veel onregelmatigheden waren gebeurd bij de stembusgang, die door waarnemers van de Afrikaanse unie als "rustig" was omschreven. Alleen in het zuiden van het land waren er spanningen tussen het leger, gesteund door het Russische huurlingenleger Wagner, en een plaatselijke militie.
Lage opkomst
De inwoners van de CAR kozen een nieuwe president en ook een nieuw parlement én nieuwe plaatselijke besturen.
Toch was de opkomst in het algemeen laag: 52,43 procent van de kiezers daagde op. Moeilijk te achterhalen of dat ligt aan onverschilligheid, protest, angst voor onveiligheid of problemen met transport of logistiek.
Omstreden herverkiezing
De 68-jarige Touadéra omschreef zich tijdens de campagne als de kandidaat van de stabiliteit, in het land dat al wordt geplaagd door opeenvolgende burgeroorlogen, staatgsrepen en dictaturen sinds de onafhankelijkheid van Frankrijk in 1960.
Touadéra won de verkiezingen in 2016 en 2020. Toen werd er al gesproken van fraude. Bovendien liet de president in 2023 een referendum uitschrijven, om langer aan de macht te kunnen blijven dan de 2 officiële ambstermijnen. 90 procent van de bevolking stemde ermee in.
Bij datzelfde referendum werden enkele mogelijke oppositiekandidaten buitenspel gezet. Mensen met de dubbele nationaliteit kregen geen toegang meer tot het hoogste ambt. Dat alles leidde ertoe dat de grootste oppositiecoalitie deze verkiezingen boycotte. Ook de campagne zelf liet al uitschijnen dat Touadéra de enige kanshebber was.
Volgens waarnemers werden sinds een jaar steunmanifestaties georkestreerd, en in de openbare ruimte waren vooral banners en portretten van de president te zien. De president kon zijn campagne-events organiseren in het enige stadion van de hoofdstad Bangui, de andere kandidaten moesten hun events in de straten houden of op hun hoofdkwartier.
De autoritaire trekjes van het bewind in de CAR leidden ook tot diplomatieke problemen. In november kreeg de Portugese Belg Joseph Figueras 10 jaar dwangarbeid wegens spionage.
Bloedige geschiedenis
De Centraal-Afrikaanse Republiek is de voorbije jaren min of meer gestabiliseerd, na de bijzonder bloedige burgeroorlog in de jaren 2010. Touadéra kon vredesakkoorden sluiten met de rebellen en enkele infrastructuurwerken uitvoeren. Hij experimenteerde ook met bitcoins, om buitenlandse investeerders aan te trekken.
Veel heeft te maken met de steun voor Touadéra van de Russische huurlingenmilitie Wagner. De CAR was in 2018 het eerste land in West- en Centraal-Afrika waar de huurlingen het regime gingen bijstaan.
Later gebeurde dat ook in Mali, Burkina Faso en Niger. Ook Rwanda zette troepen in om de regering te beveiligen tegen rebellen die de hoofdstad Bangui bedreigden en de verkiezingen van 2020 wilden ontregelen.
Wagner is officieel ontmanteld en vervangen door het Afrika Corps. Maar in de Centraal-Afrikaanse Republiek blijft de situatie onduidelijk. Volgens waarnemers hebben Rusland noch Touadéra een greep op de Wagner-huurlingen.
Grondstoffen
De CAR is en blijft het op 2 na armste land ter wereld. Het staat op plaats 191 op 193 van de Human Development Index. Nochtans heeft het land zeer kostbare grondstoffen, maar de opbrengst daarvan is zeer ongelijk verdeeld.
Voorlopig is het vooral Rusland dat profiteert. In ruil voor de inzet van zijn huurlingenleger heeft het een greep op de diamant- en goudmijnen in het land.
Wat er nu volgt, is moeilijk te voorspellen. De veiligheidssituatie in het land blijft fragiel, net als de vooruitzichten op nieuwe investeringen en economische projecten.
Net als vele andere Afrikaanse landen zal ook de CAR niet ontsnappen aan de grondstoffenstrijd van de 3 geopolitieke grootmachten Rusland, de VS en China.
