De plannen van Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) om te snoeien in pedagogische studiedagen en de verplichte aanwezigheid op klassenraden te versoepelen, leiden tot verdeeldheid. Schooldirecteur Wim Provoost waarschuwt voor extra druk op leerkrachten, terwijl ACOD spreekt van "symboolpolitiek". Onderwijsonderzoeker Pedro De Bruyckere ziet dan weer kansen in een efficiëntere invulling van de schooltijd.
Demir schrapt studiedagen en hervormt klassenraden: "Symboolpolitiek" of een "goede efficiëntieoefening"?
Kasper Nollet
Gepubliceerd:
De maatregelen van de minister zijn niet de minste. Zo worden de pedagogische studiedagen afgeschaft en klassenraden hervormd. Ook het aantal evaluatiedagen om aan zulke klassenraden te besteden, wordt fors verminderd. Beslissingen die niet op begrip kunnen rekenen bij schooldirecteur Wim Provoost van het Sint-Lievenscollege Business in Gent, zeker wat de klassenraden betreft. Hij reageert daarover in 'De Ochtend' op Radio 1.
"Ik ben directeur van een kleine school. Aan het einde van het schooljaar hebben wij voldoende tijd nodig om de klassenraden op een grondige manier te organiseren", zegt Provoost. "Dat betekent dat we daar al fulltime drie dagen mee bezig zijn." Ook Nancy Libert van ACOD reageert kritisch. "Iedere leerling heeft recht op degelijke evaluatie. In een school van meer dan 300 leerlingen, bijvoorbeeld, vraagt dat nu eenmaal tijd."
"Dit zal ongetwijfeld de druk op leerkrachten verhogen", zegt Provoost. "Als we elke leerling op een goede en zorgvuldige manier willen beoordelen, vraagt dat tijd: gemiddeld vijf minuten per leerling. Als die tijd er niet is, zullen we dit ’s avonds moeten doen, terwijl we nu al vaak tot 19 of 20 uur aan het werk zijn."
Om tijd te besparen, wil de minister ook niet dat meer dat docenten van kleine vakken of keuzevakken verplicht aanwezig moeten zijn op de klassenraad. "Maar dan stel ik me de vraag hoe de stem van leerkrachten van kleinere vakken nog voldoende kan doorwegen", zegt Provoost. "Ook zij zijn het hele jaar met die leerlingen onderweg geweest en hebben een goed zicht op hun talenten en groeipunten. Een klassenraad moet een gedragen beslissing en een gezamenlijke visie weerspiegelen."
"We willen hier en daar een aantal dagen herbekijken, die door de jaren heen aangegroeid zijn"
Minder studiedagen, meer lestijd?
Ook de beslissing om zo goed als alle pedagogische studiedagen af te schaffen, kan op kritiek rekenen. "De inspectie is recent bij ons langs geweest en maakte opmerkingen over het belang van effectieve feedback. Als ik echt werk wil maken van beleid dat gedragen is door het team, heb ik daar tijd voor nodig", zegt Provoost. "We moeten die tijd nemen, eventueel een expert inschakelen en concrete actiepunten formuleren. Ik vraag me af wanneer zij denkt dat we dit allemaal nog moeten realiseren."
Pedagoog en onderzoeker Pedro De Bruyckere (Universiteit Utrecht) ziet wel de meerwaarde in de nieuwe maatregelen. "In Vlaanderen staat de effectieve lestijd al een tijdje onder druk", zegt hij. "Voor sommige leerlingen telt die klastijd echt dubbel. Tijd samen met de leerkracht is de meest waardevolle."
Volgens minister Demir krijgen leerlingen in het Vlaams secundair onderwijs 11 procent minder les dan het OESO-gemiddelde. Goed voor 22 lesdagen per schooljaar minder. "De minister kijkt daarbij wel enkel naar lesdagen, niet naar het aantal effectieve lesuren per week", reageert Nancy Libert van ACOD. Op het vlak van instructietijd scoren de Vlaamse leerkrachten inderdaad boven het OESO-gemiddelde .
Dat de minister van bepaalde brugdagen, zoals de laatste dag voor de examens of de laatste schooldag van het jaar, effectieve lesdagen wil maken, vindt Libert "symboolpolitiek". "De laatste lesdag staat traditioneel in het teken van het afronden van het schooljaar. Om op die dag, na de examens, nog 'echte' lessen te organiseren, is gewoon onrealistisch."
Voor De Brucykere is het vooral belangrijk dat de schooltijd en de lestijd van leerlingen zo zinvol mogelijk worden ingevuld. Dat eindigt dus niet louter bij het invoeren van meer lesdagen, de oefening moet breder gaan. "De invulling van schooltijd is altijd een evenwichtsoefening, maar de huidige maatregelen gaan volgens mij alvast de juiste richting uit."
Risico voor opleiding leerkrachten
Vlaanderen kampt met een lerarentekort en veel leerkrachten vallen al vroeg uit. Een belangrijke oorzaak is dat ze zich onvoldoende klaargestoomd voelen. Is professionalisering in de vorm van pedagogische studiedagen dan niet net aan te moedigen? "Professionalisering is belangrijk en Vlaanderen scoort daar inderdaad te weinig op", zegt De Brucykere.
Maar pedagogische studiedagen zijn eigenlijk niet altijd de meest effectieve vorm van professionalisering volgens de pedagoog. "Het is beter om die los te trekken van eenmalige studiedagen en meer in te zetten op langere opleidingstrajecten."
De ACOD is er volgens Libert van overtuigd dat studiedagen vaak wel degelijk zinvol worden ingevuld. "Dat men dit doet om de onderwijskwaliteit te verhogen, kunnen we alleen maar toejuichen", zegt ze. "Maar uiteindelijk blijft een goede leerkracht voor elke klas het allerbelangrijkste. Daar zouden we misschien nog sterker op moeten inzetten."
"Wat dit betekent voor het beroep baart me zorgen", zegt schooldirecteur Provoost nog. "Ik heb de indruk dat de minister vanuit wantrouwen naar het onderwijs en leerkrachten kijkt, terwijl heel veel mensen elke dag hun uiterste best doen. Wij weten heel goed waar we mee bezig zijn. Het is jammer dat er op deze manier wordt binnengedrongen in ons pedagogisch beleid."
Katholiek Onderwijs Vlaanderen: "Hier is nog geen overleg over geweest"
De grootste onderwijskoepel van Vlaanderen reageert voorlopig enkel schriftelijk. "De plannen grijpen in op de dagelijkse schoolwerking", klinkt het. "Hier is nog geen overleg over geweest, maar we gaan ervan uit dat we snel de concrete voorstellen te zien krijgen. We zullen hier in de eerste plaats dan ook onze directies over bevragen."
