Vlaamse leraren zijn bij de meest gemotiveerde van Europa en zijn tevreden met hun job en hun loon. Dat blijkt uit nieuw internationaal TALIS-onderzoek. Tegelijk is de waardering die ze voelen vanuit de samenleving de afgelopen 10 jaar gehalveerd. En ook de tijd die ze in een lesuur effectief aan lesgeven kunnen besteden, gaat achteruit.
Vlaamse leraren bij meest gemotiveerde van Europa, maar ze missen maatschappelijke waardering
Sanne Baeck
Gepubliceerd:
In het kort:
Vlaamse leraren behoren tot de meest intrinsiek gemotiveerde van Europa.
Slechts een vijfde tot een kwart voelt zich gewaardeerd door de maatschappij, dat aantal is op 10 jaar tijd gehalveerd.
93 procent van de leraren lager secundair onderwijs is tevreden met hun job, 71 procent met hun loon.
Leraren ervaren stress door administratie en ordehandhaving, en hebben minder effectieve lestijd dan vroeger.
Het lerarentekort, de dalende onderwijsprestaties en recent nog de cocktail aan onderwijsproblematieken in de documentaire over basisschool Balder. Je zou denken dat je er als leraar al eens de moed bij verliest. Maar uit internationaal TALIS-onderzoek van de OESO blijkt dat het best goed gaat met de Vlaamse leerkracht.
Vlaamse leraren willen kansen bieden om de volgende generatie te beïnvloeden
Filip Van Droogenbroeck, TALIS-onderzoeker VUB
Zo zijn Vlaamse leraren bij de meest gemotiveerde leraren van Europa. "Ze werken graag met kinderen en jongeren, willen een waardevolle bijdrage leveren aan de samenleving en kansen bieden om de volgende generatie te beïnvloeden", analyseert VUB-professor data analytics Filip Van Droogenbroeck.
Vraag je leraren van het lager secundair onderwijs of ze al bij al tevreden zijn met hun job, dan gaat 93 procent akkoord. 71 procent is tevreden met z'n loon, ook die tevredenheid ligt bij de hoogste van Europa. De focus in het onderzoek lag op leraren in de eerste jaren van het secundair onderwijs, al gaan de cijfers soms ook over een ruimere groep.
Nog meer cijfers die positief opvallen? Bijna 8 op de 10 leraren is tevreden met de kwaliteit van de lerarenopleiding en voelt zich goed voorbereid om voor de klas te staan. We zijn bij de beste op vlak van aanvangsbegeleiding aanbieden aan beginnende leerkrachten. 96 procent vindt dat leerkrachten onderling op elkaar kunnen vertrouwen en 97 procent vindt dat leerkrachten en leerlingen goed met elkaar opschieten.
Maatschappelijke waardering op 10 jaar tijd gehalveerd
Maar in het lijvige TALIS-rapport komen ook pijnpunten naar boven. Zo voelt slechts een kwart tot een vijfde van de leraren - afhankelijk van in welk niveau ze lesgeven - zich gewaardeerd door de maatschappij. Op 10 jaar tijd is dat aantal gehalveerd.
Mogelijk denk je nu spontaan aan die iets te kritische en opdringerige ouder in de klas-WhatsAppgroep. Nochtans voelt driekwart van de leerkrachten lager secundair onderwijs zich wel gewaardeerd door ouders, dat is dan weer meer dan het internationale gemiddelde.
Telkens een land of regio daalt op een internationaal vergelijkend onderzoek, zie je dat de gepercipieerde maatschappelijke waardering daalt
Filip Van Droogenbroeck, TALIS-onderzoeker VUB
Waar ligt dat gebrek aan waardering dan wel aan? "Wat zeker bijdraagt, zijn de dalende onderwijsprestaties. Telkens een land of regio daalt op een internationaal vergelijkend onderzoek, zie je dat de gepercipieerde maatschappelijke waardering daalt. Leraren voelen zich aangesproken, maar zien dan rondom zich een lerarentekort. Dat helpt niet voor hun waardering", vertelt Van Droogenbroeck.
Startende leraren geven minder vaak aan dat een job in het onderwijs hun eerste keuze is
Filip Van Droogenbroeck, TALIS-onderzoeker VUB
Ook berichtgeving in de media helpt niet: slechts een kwart van de leraren voelt zich daarin gewaardeerd. "Startende leraren geven minder vaak aan dat een job in het onderwijs hun eerste keuze is, dat hangt onlosmakelijk samen met die dalende waardering."
De waardering die leraren voelen vanuit het beleid ligt trouwens nóg lager: net geen 14 procent vindt dat het beleid hun mening naar waarde schat.
Hoewel de maatschappelijke waardering uitblijft, schatten Vlaamse leraren hun eigen kunnen wel hoog in: "Dat vertrouwen in eigen kunnen is heel belangrijk voor bijvoorbeeld alles wat te maken heeft met kwaliteitsvolle onderwijsinstructies. Dat gaat dan van goede vragen formuleren aan leerlingen of verschillende instructiemethoden kunnen inzetten tot het geloof stimuleren bij leerlingen dat ze goede resultaten kunnen behalen", aldus Van Droogenbroeck.
Minder lestijd gaat naar lesgeven
Nog een aandachtspunt: op 10 jaar tijd zien we dat Vlaamse leraren minder tijd hebben tijdens een lesuur om effectief les te geven. We scoren daarbij minder goed dan vergelijkbare landen. De tijd die naar ordehandhaving en administratieve taken gaat, groeit.
Die administratie is de grootste bron van stress voor onze leraren. "Toch besteden Vlaamse leraren niet meer tijd aan administratief werk dan in andere landen", zegt Van Droogenbroeck. Dat ze wel meer stress daarbij ervaren, heeft mogelijk te maken met de tijd die ze aan administratie besteden tijdens de lesuren. "Dat moet verder onderzocht worden." Ook discipline handhaven in de klas en de veranderende eisen van de overheid, doen het stressniveau stijgen.
Een vijfde tot een derde ervaart veel stress, dat is meer dan de internationale collega's. Al lijkt de impact op de mentale of fysieke gezondheid niet zwaarder te wegen dan in andere landen.
Wat tot slot ook opvalt: het aantal leraren dat lesgeeft in diverse scholen, aan leerlingen met migratieroots of aan leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften, is internationaal gezien bijzonder hoog in Vlaanderen. Daarmee omgaan is voor leraren nog een zoektocht, zegt Van Droogenbroeck: "Leraren geven aan dat ze zich niet goed voorbereid voelen op lesgeven in zo'n meertalige, multiculturele omgeving."
