Slachtoffers van valse Facebookadvertenties worden vaak opnieuw het doelwit van oplichting. Fraudeurs benaderen hen met advertenties van zogenaamde advocatenkantoren die beloven verloren geld terug te halen. Pano‑journalist Tim Verheyden legt uit hoe deze ‘recovery scams’ werken.
Meermaals slachtoffer: oplichters viseren Belgische slachtoffers met 'recovery scams' via Facebook
Anna Petrosyan
Gepubliceerd:
Tweemaal per week duikt de podcast 'Het Uur van de Waarheid' in de wereld van misleiding, desinformatie en online bedrog. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.
Internationale criminele netwerken maken en publiceren nepadvertenties met bekende Vlamingen zoals Bart De Wever. Op gespecialiseerde websites voor oplichters worden de scams gemaakt en verkocht. Dat blijkt uit onderzoek van Pano. De nepadvertenties beloven je grote winsten wanneer je geld investeert.
Maar daar stopt het niet bij. Wie al eens werd opgelicht wordt beloftes voorgelegd om zijn geld te recupereren. Uit wanhoop trappen sommige mensen opnieuw in diezelfde val. Dat vertelt Tim Verheyden van de VRT Checkredactie in onze podcast Het Uur van de Waarheid.
Uit cijfers van de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA) blijkt dat Belgische slachtoffers van recovery scams in de eerste helft van 2025 samen al 1,28 miljoen euro kwijt zijn.
Slachtoffers opnieuw geviseerd
Met recovery scams worden mensen die al eens zijn opgelicht, opnieuw opgelicht met valse beloftes dat ze hun geld kunnen recupereren. "Enerzijds zie je advertenties van zogenaamde advocaten die beweren dat ze je kunnen helpen om je geïnvesteerde geld terug te halen", legt Verheyden uit. "Die advertenties verschijnen, omdat het algoritme weet dat je eerder op gelijkaardige berichten hebt geklikt."
"Anderzijds worden slachtoffers rechtstreeks benaderd, ze krijgen mails of telefoontjes met boodschappen als 'Wij weten dat je ooit in bitcoin hebt geïnvesteerd en waar je geld staat. Wij kunnen jou helpen om dat terug te krijgen'."
De oplichters doen zich voor als advocaten. "Als je erop ingaat, krijg je de vraag om een bedrag te betalen, zoals je bij een echte advocaat ook zou betalen".
Handel in dure lijsten met contactgegevens
"Eenmaal dat je je gegevens achterlaat kom je terecht op bepaalde lijsten, dat is een handel op zich", legt Verheyden uit. "Hoe meer informatie op zo'n lijst staat, hoe duurder".
Die lijsten zijn interessant voor oplichters. Ze weten dus dat wie er op de lijst staat, al eerder gegevens heeft achtergelaten. "Je contactgegevens kunnen daarop staan, maar ook bijvoorbeeld hoeveel geld je hebt geïnvesteerd, wanneer en op welk platform".
Getuigenissen van slachtoffers
Tijdens het onderzoek voor Pano sprak Verheyden met verschillende slachtoffers, ook van recovery scams. "Een aantal gaven toe dat ze er opnieuw in waren getrapt. Anderen beseften het niet en vertelden ons dat ze in contact stonden met mensen die hen zouden helpen om hun geld terug te krijgen. Maar dat is net de scam", legt hij uit.
De fraudeurs gaan ver om geloofwaardig te lijken. Ze sturen officiële brieven en bestanden en kennen soms zelfs het exacte bedrag dat iemand verloor. Dat maakt het voor slachtoffers moeilijk om de oplichting te doorzien.
Volgens Verheyden zien slachtoffers zulke aanbiedingen vaak als een laatste kans. "Ze zijn zo psychologisch bespeeld en radeloos dat ze hopen dat dit keer wél iemand hen helpt", zegt hij.
Wat kan je doen?
Wie eenmaal op zo’n lijst terechtkomt, blijft vaak opnieuw gecontacteerd worden. Die lijsten circuleren voortdurend en zorgen ervoor dat slachtoffers herhaaldelijk worden opgebeld. Volgens Verheyden bestaat er weinig echte bescherming tegen die praktijk, behalve het veranderen van je gsm-nummer.
Belangrijker is volgens hem het bewustzijn. "Besef wat er gebeurt, geef geen geld en denk na waar je je gegevens achterlaat. Dat geldt overigens voor ons allemaal."
Reactie van Meta
Meta gaf enkel een schriftelijke reactie op de resultaten van het onderzoek van Pano:
"Oplichters zijn meedogenloos en passen hun tactieken voortdurend aan om niet gedetecteerd te worden. Daarom ontwikkelen we continu nieuwe manieren om het hen moeilijker te maken om anderen te misleiden, onder meer door gebruik van gezichtsherkenningstechnologie. Het is tegen ons beleid om publieke figuren te imiteren en we zullen deze accounts en advertenties verwijderen zodra we hiervan op de hoogte zijn."
De boodschap van Meta is dat ze het probleem aanpakken. Maar ex-medewerkers zijn kritisch. Pano sprak ook met Katie Paul van het Amerikaanse Tech Transparency Project, een onafhankelijke waakhond voor grote techbedrijven. "Het is bij Meta niet van niet kunnen, maar van niet willen", vertelt ze. Voor slachtoffers betekent dat vooral waakzaam blijven, want de fraudeurs stoppen niet vanzelf.
