Achter de valse Facebookadvertenties met bekende Vlamingen zoals premier Bart De Wever (N-VA) gaat een internationaal netwerk schuil. Op gespecialiseerde websites voor oplichters worden de scams gemaakt en verkocht. Dat blijkt uit onderzoek van Pano. Via zo'n website kwam het onderzoeksmagazine terecht bij een crimineel netwerk dat opereert vanuit Rusland.
Dossier
Hoe Russische oplichters de nepadvertenties op Facebook met Bart De Wever maken en verkopen
Samenvatting:
Een Russisch crimineel netwerk maakt en verkoopt nepadvertenties met bekende Vlamingen, zoals Bart De Wever, via gespecialiseerde websites.
In 2025 verschenen ruim 1.100 nepadvertenties met De Wever, goed voor meer dan 4 miljoen views. Zijn kabinet contacteerde Meta, maar de advertenties blijven terugkeren.
"Deze vorm van cybercriminaliteit is voor een groot deel 'state sponsored', denk aan landen zoals Rusland en Noord-Korea", zegt het parket.
Premier Bart De Wever (N-VA) is op dit moment veruit de populairste lokfiguur voor oplichters. In 2025 verschenen ruim 1.100 nepadvertenties met zijn afbeelding, goed voor meer dan 4 miljoen views. Zijn kabinet is zich ervan bewust en heeft al meermaals contact opgenomen met Meta, het bedrijf achter Facebook, maar de advertenties blijven terugkeren.
Niet alleen De Wever is populair. Gert Verhulst duikt vaak op, net als ondernemer Marc Coucke of presentator Tom Waes. Ook van nieuwsmerken als VRT NWS, HLN, VTM Nieuws of Pano wordt misbruikt gemaakt.
Gigantisch aanbod
Vorig jaar waren het dan weer vooral Karen Damen en Fatma Taspinar wiens afbeeldingen het meest gebruikt werden. Hoe wordt dat bepaald? Het zijn niet de scammers in de callcenters zelf die de advertenties maken. Dat gaat via tussenpersonen.
Pano schakelt de Nederlandse ethische hacker Wouter van Dongen in, die een website vindt waarop tienduizenden nepadvertenties worden aangeboden. Voor enkele honderden euro's kunnen scammers eenvoudig foto's, video's en instructies downloaden.
Ze kunnen daarbij per land de populairste scams selecteren in het gigantische aanbod. "Wereldwijd gaat het om 50.000 advertenties uit 72 landen, voor België zijn het er ruim 1.500", zegt Van Dongen.
"Het is een hele business. Eigenlijk kan iedereen die wil gaan scammen vrij eenvoudig vinden hoe dat moet.'
Via de website slaagt Van Dongen erin om 430 computers te lokaliseren van waarop oplichters aan het werk zijn. Dankzij gaten in de beveiliging kan hij in een van de servers live meevolgen. "Je ziet in welke landen ze actief zijn, wie er is ingelogd, hun namen, wat hun rol is binnen de organisatie, enzovoort."
"Je ziet ook dat ze binnen de kantoortijden aan het werk zijn, daarbuiten niet, het is echt gewoon hun job."
Voor België heeft Van Dongen 1.542 scamadvertenties gevonden
Spoor leidt naar Rusland
In een andere computer kan Van Dongen enkele financiële overzichten bekijken. "In september hadden ze een omzet van 2,7 miljoen dollar. De uitgaven bedroegen 1,7 miljoen. Een winst dus van 1 miljoen dollar (ruim 860.000 euro)."
Van die uitgaven is het overgrote deel de aankoop van Facebook-advertenties. Dat geld gaat dus naar Meta.
Van sommige mensen vonden we dat ze werden opgeroepen om naar het front te gaan. Mogelijk doen ze dan liever dit
Ethisch hacker Wouter van Dongen
Wat blijkt nog? De oplichters opereren vanuit Rusland: steden als Voronezh, Moskou en ook Belgorod, vlak bij de grens met Oekraïne, lichten op op de kaart.
Van een tiental personen vinden we naam en adres. Wat opvalt, is dat het gaat om jonge mensen. "Wat hun beweegredenen zijn, weet je natuurlijk niet", zegt Van Dongen. "Van sommigen vonden we dat ze werden opgeroepen om naar het front te gaan. Dus ja, het is mogelijk dat ze dan liever dit doen."
Achter de website zitten oplichters in Rusland
"Ze opereren als een echt bedrijf", vertelt Van Dongen. "Je hebt mensen die gespecialiseerd zijn in content maken, waarbij veel AI wordt gebruikt. Vervolgens heb je de mensen die de techniek beheren. Je hebt mensen die gespecialiseerd zijn in het advertentiegedeelte. En er is ook duidelijk een grote baas die bovenaan staat."
De ethische hacker schat dat het criminele netwerk dat hij kon volgen tussen de 80 en 120 miljoen euro per jaar binnenhaalt.
Ondersteuning van de overheid
Voor de Belgische justitie is het bijzonder moeilijk om deze internationale criminele netwerken aan te pakken en verdachten te vervolgen.
"Deze vorm van cybercriminaliteit is voor een groot deel 'state sponsored' (ondersteund door de overheid)", bevestigt Peter Peereboom, magistraat bij het Antwerpse parket. "Denk aan landen zoals Rusland en Noord-Korea. Die leveren geen onderdanen uit. Je zit dus goed beschermd."
"Dat alleen doen is niet mogelijk. Het is goed mogelijk dat bij zo'n organisatie meer mensen werken dan bij een gemiddeld parket in België. Dus om die mensen allemaal in beeld te krijgen? Nee, sorry, dat gaat ons nooit lukken."
We lopen achterop, zegt Peereboom. "Waarom heeft justitie nog altijd geen AI? Elke cybercrimineel gebruikt momenteel AI om zijn oplichting op te zetten. Wij moeten onze dossiers handmatig laten analyseren om verbanden te zoeken."
Hoe werkt de oplichting met nepadvertenties?
De nepadvertenties met bekende Vlamingen in de hoofdrol lijken erg sterk op bekende krantenartikels of nieuwswebsites. Maar het zijn geen echte artikels. Ze promoten vaak een bepaalde investering, met de belofte op gigantische winsten. Klik je op zo'n advertentie, dan kom je op een website waar sprake is van een "groot geheim". Als je daar meer over wil weten, kan je je gegevens achterlaten.
Vaak word je al na een paar minuten gebeld. Je wordt aangespoord om een bedrag te investeren in digitale munten. Doorgaans gaat het om zo'n 250 euro. En verder hoef je niets te doen, want "AI zal voor je beleggen". Eerst denk je dat het verhaal klopt, want op de website zie je het bedrag groeien. Je wordt aangemoedigd om nog meer te investeren. Maar het is een leugen: je krijgt het geld nooit meer terug.
Hoe kan je zo'n nepadvertentie herkennen?
De Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA) geeft tips om fraude met deepfakevideo's te herkennen.
Kijk naar het webadres of de URL van het artikel in de adresbalk. Komt dit overeen met het medium dat zogezegd het artikel verspreidt?
Als een artikel echt schokkend nieuws heeft, valt het makkelijk terug te vinden op de originele website. Surf zelf naar de website, zonder door te klikken op links in het artikel.
Nepartikels zijn vaak vertaald met een vertaalmachine of geschreven door AI. De tekst is dan ook vaak onnatuurlijk en bevat schrijffouten.
Luister bij video’s goed naar de stemmen. De stem klinkt eerst geloofwaardig, maar kan dan een Nederlands accent krijgen.
Let op de lippen. Als er gewoon ander geluid over een video is gelegd, komen de mondbewegingen niet overeen met het geluid. In deepfakes zijn de lippen wel bewerkt om overeen te komen met het geluid. Dan is de mond vaak een stuk minder scherp in beeld dan de rest van het gezicht.
