Oekraïne heeft het lastig, maar negeer verhaal maar dat Russen "aan het winnen" zijn: "Dit is een slijtageslag"

Staan we op een scharnierpunt in de oorlog in Oekraïne? Zo lijkt het alvast met berichten over gestage Russische vorderingen op het slagveld en over de Amerikaanse druk om tot een vredesakkoord te komen. Dat woord - 'scharnierpunt' - wil Tom Simoens, hoogleraar geschiedenis aan de Koninklijke Militaire School, nog niet in de mond nemen, zo zegt hij in De Ochtend op Radio 1.

"Dat is nog te vroeg, denk ik. Maar er zijn wel een aantal verontrustende tekenen voor de Oekraïense zijde." Hij wijst in de eerste plaats naar het front. "Ik denk dat het een zeer moeilijke winter wordt. Er is veel strijd om een aantal sleutelplaatsen. En dat is het verschil met vorige winters, toen de actie op de grond zich afspeelde bij 1 stad. Nu is het langs de hele frontlijn alle hens aan dek."

De Russen hebben volgens Simoens bovendien hun aanvalsmethode aangepast. "Ze proberen weken- en soms maandenlang de Oekraïense bevoorrading en aflossing lam te leggen met vliegtuigbommen en drones. Dat is geen rocket science, maar ze doen het wel beter dan de voorbije jaren. Zeker die vliegtuigbommen: daarop heeft Oekraïne nog geen antwoord."

Oekraïne leert nu ook dat "drones nooit artillerie zullen kunnen vervangen", aldus nog Simoens. "Op dit ogenblik heb je de klassieke kanonnen nodig naast de drones. Want bij mist, wind en regen kunnen die droneteams niet opereren."

Daar maakt Rusland nu gebruik van. "Ze vechten niet meer in Bachmoetstijl, in grote golven, zoals destijds in 1914. Nu vechten ze zoals in 1918: in kleine groepjes van 2 à 3 soldaten proberen ze te infiltreren bij slecht weer, in de hoop dat er ergens een groepje overleeft. Die kan dan een positie innemen tussen de Oekraïners. Zo schuift Rusland dan 15 vierkante kilometer per dag op."

"Oekraïne beheert dat defensieve gevecht ongelooflijk goed", nuanceert Simoens ook. "Ze gaan op een zeer verstandige manier om met al die hotspots aan het front. Ze worden eigenlijk zelden zo onder druk gezet dat ze achter de feiten aanlopen."

Een constante in de berichtgeving van Oekraïense waarnemers en westerse specialisten die naar daar gaan, is wel dat Oekraïne een enorm tekort aan manschappen heeft. "Dat wordt er jaar na jaar natuurlijk niet beter op."

Dat klinkt als een bijzonder sombere situatie voor de Oekraïners. "Zo schatten de Russen het zelf alvast in: 'We zijn er bijna'. Ze gaan daarom nog altijd voor een totale overwinning."

En toch wil Simoens het narratief tegenspreken dat "Rusland aan de winnende hand is". "Dat is net de grote storytelling van de Russische informatie-operaties. Dat beeld willen zij ons verkopen: Rusland is aan het winnen, Oekraïne zal verliezen."

"We mogen niet blind zijn voor de talloze Russische problemen en de enorme verliezen. Ook Rusland kampt met een mankrachtprobleem. Er zijn enorm veel deserties aan Russische zijde. Een vooruitgang van 15 vierkante kilometer - dat is 100 meter per dag - en daarbij 1.000 manschappen verliezen: dat zou ik geen overwinning noemen."

Het is vooral een slijtageslag, zegt hij, verwijzend naar de oorlogen in de 20e eeuw. "Duitsland kon het in WOI en WOII lang volhouden, zowel economisch als militair, maar vroeg of laat komt er een breekpunt. Het is heel moeilijk te beoordelen of Oekraïne eerst militair zal kraken, dan wel Rusland economisch-politiek."

Dat de Russen dat nooit zullen erkennen, heeft volgens Simoens ook te maken met de cultuur daar. "In het Russische leger en de Russische maatschappij wordt er zelden correct gerapporteerd. Er is een hele cultuur van valse rapporten en hoeraberichten die naar Rusland worden gestuurd."

"Zelfs de stafchef heeft in juli al aangekondigd dat ze een bepaalde plaats veroverd hebben en dat het Russische leger die plek controleert. Maar in werkelijkheid hebben ze die vandaag, zoveel maanden later, nog altijd niet in handen. Ik ben er dus van overtuigd dat men in het Kremlin naar de mond gepraat wordt en dat men daar geen realistisch beeld heeft van de toestand aan het front. Dat is een van de Russische zwaktes."

Het verklaart waarom Simoens ook niet veel verwacht van de Amerikaanse pogingen om beide partijen tot een vredesdeal te dwingen. Oekraïne heeft het oorspronkelijke, door de Russen geïnspireerde '28 puntenplan' daarover wat kunnen afzwakken. "Maar de signalen vanuit Rusland zijn nu dat ze daar niet mee kunnen leven en dat ze alleen voor die eerste tekst gaan."

Aan Oekraïense zijde hebben ze intussen begrepen dat ze niet mogen weigeren om te praten. "Zelensky heeft het zelf gezegd: 'wij moeten praten met de Amerikanen, want met de Trump-administratie weet je nooit hoe ze gaan reageren'."

"Zelensky heeft weinig te verliezen met wat tegemoet te komen aan de Amerikanen, zolang de Russen blijven signaleren dat ze voor een maximale oplossing gaan: de verovering of bezetting van heel Oekraïne."