Het Europees Parlement heeft het strategische defensieplan voor de Europese defensie-industrie (EDIP) goedgekeurd. Daarbij wordt 1,5 miljard euro vrijgemaakt om de productie van fabrieken op te krikken, en komen er standaarden voor 'Europees gebouwde' defensiesystemen. "Dit plan is noodzakelijk, maar onvoldoende", zegt Europarlementslid en lid van de Commissie veiligheid en defensie Wouter Beke.
Europees Parlement keurt eerste echte strategische plan voor defensie-industrie goed
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Met het EDIP legt Europa voor het eerst een echte industriële defensiestrategie op tafel, waarmee de Europese Unie haar versnipperde defensie-industrie kan bundelen tot een werkend geheel. Geen losse eilandjes meer, maar één blok dat sneller kan produceren, ontwikkelen en leveren.
De Unie maakt daarvoor 1,5 miljard euro vrij, wat in defensie-termen niet echt veel is. Een deel van dat geld (300 miljoen euro) is bestemd voor de integratie van Oekraïense bedrijven, de rest van het bedrag moet gebruikt worden om andere Europese fabrieken op te schalen, knelpunten weg te werken en nieuwe projecten op te starten.
Daarnaast komt de Europese Unie met een soort van maatstaf om te kunnen spreken van een 'Europees gebouwd' defensieproject. Minstens 65 procent van de waarde van die projecten moeten effectief in de EU geproduceerd worden, om te kunnen spreken van een Europees project.
EDIP introduceert ook een mechanisme om leveringsketens te beschermen. Als er ergens in Europa een tekort ontstaat aan essentieel materiaal, kan de EU voor het eerst centraal ingrijpen en productie herverdelen.
Het signaal van EDIP is dus duidelijk: Europa moet strategisch autonomer worden, met minder afhankelijkheid van de VS en andere leveranciers.
"Goede eerste stap"
De grootschalige Russische aanval op Oekraïne heeft de afgelopen jaren enkele structurele zwaktes van de Europese defensie-industrie blootgelegd, die het gevolg zijn van jarenlange onderinvesteringen.
Lange tijd hebben veel landen enkel het absolute minimum geproduceerd dat nodig was in vredestijd, waardoor de markt erg verdeeld is geraakt en veel bedrijven de plotse grote vraag naar militair materieel niet kunnen bijhouden. EDIP is nu een eerste concrete stap op Europees niveau om dat productietekort weg te werken.
"Met dit akkoord zetten we een belangrijke stap richting een echte Europese defensie-unie", reageert Europarlementslid voor CD&V en lid van de commissie Defensie Wouter Beke.
"Voor het eerst krijgen lidstaten een sterk platform om samen militair materiaal te ontwikkelen en aan te kopen. Dat betekent gedeelde standaarden, betere interoperabiliteit én nauwere samenwerking tussen onze defensiemachten."
Toch is er volgens Beke nog veel werk aan de winkel. "Dit plan is een noodzaak, maar op dit moment onvoldoende. Het is positief dat er dankzij druk van het parlement nog gezocht zal worden naar bijkomend budget, want bijkomende inspanningen zullen in de toekomst nog nodig zijn."
Kritiek
Elders in het Europees Parlement klinkt er ook kritiek op het plan. "We zijn jarenlang bezig geweest met dit plan, en dit was nog maar het gemakkelijke deel", reageert Nederlands Europarlementslid Reinier van Lanschot (Volt). "We zullen sneller moeten schakelen."
Bij de linkse fractie van het Europees Parlement klinken er dan weer waarschuwingen voor "verscholen clausules" met gevolgen voor arbeidstijd en milieu. "De tekst maakt werkdagen van meer dan 13 uur mogelijk, evenals verdere vervuiling van het grondwater", aldus PVDA-Europarlementslid Marc Botenga
Samen met haar fractie in het Europees Parlement vroeg de PVDA om de tekst te verwerpen.
Het bereikte akkoord moet nog worden goedgekeurd door de Raad (de lidstaten). Eens het formeel aangenomen is, zal EDIP in werking treden.
