Vorig jaar hebben in ons land 662 mensen een hiv-diagnose gekregen, een lichte stijging van 2 procent in vergelijking met 2023. Dat staat in een nieuw rapport van gezondheidsinstituut Sciensano. De stijging is het grootst bij mannen met de Belgische nationaliteit.
662 mensen kregen vorig jaar hiv-diagnose in ons land, grootste stijging bij Belgische mannen: "Extra maatregelen nodig"
Joris Truyts
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
In 2024 werd 50 procent van de nieuw geregistreerde hiv-infecties vastgesteld bij heteroseksuele mannen en vrouwen (332 diagnoses) en 44 procent bij mannen die seks hebben met mannen (289 diagnoses). Injecterend druggebruik werd gerapporteerd voor 3 procent van de hiv-diagnoses.
De stijging is het grootst bij mannen met de Belgische nationaliteit, zowel bij mannen die seks hebben met mannen als bij hetero's. "Over het algemeen zien we een stabilisering, maar daar een verdere stijging. Een duidelijke verklaring is er niet meteen", zegt Jessika Deblonde van Sciensano.
Vooral de hoge cijfers bij heteroseksuele Belgische mannen (een stijging van 33% ten opzichte van 2023) vallen op. "We willen heel graag te weten komen wie die mannen zijn", zegt Veerle Doossche, beleidsmedewerker soa's en hiv bij Sensoa, het Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid, in De Ochtend op Radio 1.
"Hebben zij effectief enkel seks met vrouwen, maar hebben ze ook seks met mannen en vinden ze het moeilijk om dat bespreekbaar te maken? Dat zou kunnen, we weten dat niet. We zien ook dat heteroseksuelen minder goed geïnformeerd zijn. De campagnes zijn altijd gericht geweest op mannen die seks hebben met mannen, op Afrikaanse gemeenschappen, omdat daar historisch gezien de meeste diagnoses werden gesteld. Heteroseksuelen schatten daardoor vaak hun eigen risico laag in en ook artsen doen dat, waardoor ze niet automatisch gaan testen op hiv."
Bij vrouwen wordt hiv-overdracht via heteroseksuele contacten vooral gerapporteerd bij personen afkomstig van Sub-Saharaans Afrika. "Ook dat is traditioneel een sleutelpopulatie", zegt Deblonde.
Dat er al 4 jaar geen daling meer is, baart Sciensano zorgen. In eerste instantie werd gedacht aan een inhaalbeweging na de covidperiode, maar dat ligt nu al even achter ons. Aanvullende inspanningen zijn nodig, klinkt het.
"Het toont aan dat het virus zich blijft verspreiden. Hiv is een ongeneeslijke ziekte die levenslange medicatie vereist. Het is essentieel dat mensen goed geïnformeerd zijn over het beschikbare preventieaanbod, hun eigen risico kennen en ook de gepaste preventiemethode gebruiken", zegt Deblonde.
Ze benadrukt het belang van een vroege detectie. "Dat is niet alleen goed voor de gezondheid van die persoon zelf. Want wie behandeld wordt, zodat het virus niet meer detecteerbaar is, kan het ook niet meer overdragen."
Preventie en seksuele vorming
Sensoa, het Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid, wil nog meer inzetten op preventie bij specifieke doelgroepen, maar kijkt ook naar de overheid.
"We pleiten onder meer voor de makkelijkere beschikbaarheid van PreP, medicatie die de overdracht van hiv verhindert", zegt Boris Cruyssaert van Sensoa. "Daarnaast vinden we dat relationele en seksuele vorming verplicht zou moeten zijn in het onderwijs, zodat mensen al van jongs af aan goed geïnformeerd worden over seksueel overdraagbare aandoeningen."
"Mensen vinden het ook moeilijk om over condoomgebruik te praten, ze zijn bang om afgewezen te worden, vinden het soms ook geklungel", vult Doossche aan in De Ochtend.
Maar ook de prijs van condooms is soms een drempel. "Vroeger werden die overal uitgedeeld aan jongeren, in cafés, op festivals, da's nu veel minder. 31% van de jongeren gaf in ons condoomonderzoek aan dat ze al eens hebben nagelaten er een te gebruiken omdat het te duur is. Daar willen we zeker met Sensoa ook proberen iets aan te doen."
Wat is hiv en wanneer krijgt iemand aids?
Hiv staat voor humaan immunodeficiëntievirus. Het virus valt het afweersysteem aan dat het lichaam verdedigt tegen bacteriën, virussen, schimmels en kankercellen. De overdracht van het virus gebeurt voornamelijk via onbeschermde seks. Je kan het virus ook krijgen via geïnfecteerd bloed door bijvoorbeeld een bloedtransfusie of een geïnfecteerde injectienaald. Eind 2023 waren er in België naar schatting zo'n 18.700 personen die met hiv leven.
Met aangepaste medicatie kan je hiv onderdrukken waardoor het niet meer detecteerbaar wordt. Daardoor kan je het virus ook niet meer overdragen aan anderen. Wanneer hiv niet correct behandeld wordt, veroorzaakt het virus op lange termijn aids. Het afweersysteem is dan zo verzwakt dat het je niet meer kan verdedigen. Relatief banale parasieten of virussen kunnen dan voor levensbedreigende aandoeningen zorgen.
