Aids is geen homoziekte en je krijgt niet sowieso hiv na seks met iemand die positief is: 5 misverstanden de wereld uit op Wereldaidsdag

Het is Wereldaidsdag en dat zie je ook aan de rode lintjes in het straatbeeld. Ze zijn het internationale symbool voor solidariteit met mensen met hiv of aids. Als je er eentje draagt, toon je dat je het stigma rond hiv wil doorbreken.

Want taboes en misverstanden zijn er nog altijd, zegt Sensoa. Dat blijkt ook uit de Radio 1-podcast “Positief” die gisteren gelanceerd werd: “Op medisch vlak is er spectaculaire vooruitgang geboekt, maar op het vlak van stigma zijn we blijven stilstaan”, zegt dokter Bea Van Der Gucht. 

Wat zijn de meest voorkomende misverstanden die nog altijd de ronde doen? Een overzicht.

De termen hiv en aids worden heel vaak in één adem genoemd. Ze zijn gerelateerd aan elkaar, maar ze hebben een andere betekenis. 

Hiv staat voor humaan immunodeficiëntievirus en wordt overgedragen bij onbeschermde seks. Hiv valt het afweersysteem aan dat het lichaam verdedigt tegen bacteriën, virussen, schimmels en kankercellen. Maar als je medicatie neemt, is het virus onder controle. 

Aids is geen virus, maar hiv is het virus dat aids veroorzaakt. Als hiv niet behandeld wordt, kom je in het stadium van aids terecht. Dat is het moment waarop je met een zeer lage immuniteit komt te zitten. Relatief banale parasieten of virussen kunnen je dan levensbedreigende aandoeningen bezorgen.  

Waarom worden de termen toch zo vaak met elkaar verward? Dat heeft vooral met de beginperiode van de ziekte te maken. In de jaren 1980 en 1990 betekende de overdracht van hiv heel vaak een doodvonnis omdat de medicatie erg beperkt was: er was enkel het medicijn AZT dat het ziekteproces enkele maanden kon vertragen. Mensen kregen dus sowieso aids na een hiv-besmetting.  

Vandaag is veel betere medicatie voorhanden. Bij een goede begeleiding en therapietrouw handelen (iedere dag de juiste dosis volgens voorschrift innemen) kom je niet meer in de fase van aids terecht. De levensverwachting van mensen die leven met hiv is dan ook vergelijkbaar met die van mensen zonder hiv. 

Iedereen kan hiv krijgen. Het virus is niet gerelateerd aan seksuele geaardheid. Je kan het bijvoorbeeld ook oplopen door een bloedtransfusie of door een besmette injectienaald.

Waarom dan dat beeld dat het een homoziekte zou zijn? Dat komt omdat voornamelijk de homogemeenschap in de beginjaren getroffen werd. Dat beeld is hardnekkig blijven hangen.

Ook recente cijfers uit België tonen aan dat het niet correct is om hiv als homoziekte te bestempelen.

In 2022 werden in België 248 hiv-diagnoses gesteld bij mannen die seks hebben met mannen. Bij heteroseksuele personen werden in diezelfde periode 302 hiv-diagnoses gesteld. Dit blijkt uit cijfers van Sensoa .

Een virus beperkt zich niet tot landsgrenzen of continenten. Wereldwijd leven er ongeveer 39 miljoen mensen met hiv .  Hiv is dus geen probleem dat enkel in Afrika van tel is.

Wat wel klopt, is dat de hiv-prevalentie hoger is in Afrika – en dan voornamelijk in Zuidelijk en Oostelijk Afrika. Vooral landen als Lesotho, Zuid-Afrika en Botswana kennen een hoog percentage. 

“Eigenlijk kan je hiv niet isoleren van de kwaliteit van gezondheidszorg”, zegt gynaecoloog Marleen Temmerman, die in Kenia een onderzoeksproject rond hiv leidde. “Maar verplichte scholing van jongens en meisjes kan helpen. (...) Landen met een duidelijk beleid maken het verschil." 

Er is ook UN-AIDS, het VN-Agentschap dat zich inzet voor de bestrijding van hiv/aids. Zij hebben een 95-95-95-doelstelling gelanceerd , om aids als globale gezondheidsbedreiging te elimineren tegen 2030.  95% van de mensen die leven met hiv zou tegen dan hun status moeten kennen, 95% van de mensen die leven met hiv zou in behandeling moeten zijn, en 95% zou een niet-detecteerbare hiv-status moeten hebben. (over die niet-detecteerbare status lees je meer bij misverstand 5)

Ook als je hiv-positief bent, kan je kinderen krijgen. Met een goede medische begeleiding is de kans dat de baby met hiv geboren wordt kleiner dan 1% .

Als man kan je bijvoorbeeld je sperma laten 'wassen'. De hiv-virusdeeltjes worden van de gezonde zaadcellen gescheiden. De gezonde zaadcellen worden dan gebruikt om je partner te bevruchten.

Alle zwangere vrouwen in België worden getest op hiv en zo nodig behandeld. Daarom komt de overdracht van moeder op kind in België zelden voor.

Na de bevalling weet je trouwens niet onmiddellijk of de baby hiv-positief of -negatief is. De baby krijgt sowieso 6 weken lang hiv-remmers in siroopvorm toegediend. 

Onbeschermde seks is nog steeds de voornaamste reden van hiv-overdracht. Veilig vrijen, met een condoom, blijft dus de boodschap. 

De meeste overdracht gebeurt door mensen die niet weten dat ze positief zijn en die niet getest zijn. Maar als iemand met hiv medicijnen neemt en een ondetecteerbare virale lading heeft, dan wordt het virus niet doorgegeven, en dat is een revolutionaire boodschap. Samengevat: Niet-detecteerbaar is Niet-overdraagbaar (N=N) of Undetectable is Untransmittable (U=U).

“Mensen die leven met hiv, die in behandeling zijn en therapietrouw (die iedere dag hun voorgeschreven dosis medicijnen nemen, n.v.d.r.) kunnen het virus niet langer overdragen, zelfs niet bij onbeschermde seks”, zegt seksuoloog Wim Slabbinck hierover in de podcast “Positief”.

Een boodschap die enorm belangrijk is voor het verder doorbreken van het hiv-stigma.