Week van de waarheid voor De Wever: tegen donderdag akkoord over begroting of toch naar de koning?

"Als we geen moeilijke beslissingen kunnen nemen, zijn we niet capabel om te besturen". In het parlement maakte De Wever een paar weken geleden zelf duidelijk dat deze begrotingsoefening bepalend is voor de geloofwaardigheid van deze regering. 

Rond de middag komt het kernkabinet samen voor wat een conclaaf moet worden: tegen donderdag moet er een akkoord zijn over de begroting.

Eigenlijk had dat er al moeten zijn op 14 oktober. Dan legt de premier traditioneel zijn plannen - en begroting - voor het komende jaar uit in het parlement. Maar De Wever gaf begin oktober al aan zich niet op een deadline vast te pinnen: "De enige deadline is die van een goede begroting."

Toen ook voor de herfstvakantie een echte doorbraak uitbleef, deed hij dat wel. "Bij gebrek aan een akkoord (op 6 november, red) zal de premier hierover rapporteren aan het staatshoofd", klonk het toen in een persbericht. Lees: dan zal de premier zijn ontslag aanbieden bij de koning. 

Bij verschillende vicepremiers valt te horen dat er nog veel werk is om dat te vermijden. "Fifty-fifty" klinkt het op een kabinet op de vraag hoe groot de kans is dat het deze week lukt. "Het kan, maar dan zal er nog weinig fout mogen gaan. Iedereen zal dan in dezelfde richting moeten werken."

Het doel blijft ongewijzigd: het eens geraken over maatregelen die het gat in de begroting tegen 2030 verkleinen met 10 miljard euro. 

Daarvoor heeft Bart De Wever al een tijdje dezelfde maatregelen op tafel liggen: een (soort van) indexsprong, een btw-verhoging, een verlaging van de groeinorm in de gezondheidszorg en besparingen bij langdurig zieken. Over een becijferd plan van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) over dat laatste - goed voor 1,8 miljard euro - zou al grotendeels consensus zijn. 

Vooral de btw-verhoging en indexsprong liggen moeilijk - daar loopt het al weken op vast. MR wil niet weten van een btw-verhoging en Vooruit blijft huiverachtig om aanpassingen aan de index te doen.

Bovendien blijven de socialisten hameren op een grotere bijdrage van de allerrijksten - ze stelden vorige maand een miljonairstaks voor - maar wil de MR eigenlijk geen enkele nieuwe belasting of belastingverhoging aanvaarden. 

Het lukt De Wever voorlopig niet om de knoop te ontwarren. Afgelopen weken kwam hij naar eigen zeggen steeds met nieuwe voorstellen - zelfs al met wat toen zijn best and final offer was.

De grote lijnen blijven ook in de laatste voorstellen ongewijzigd, volgens De Wever zijn er "geen 1.000 manieren" om 10 miljard te saneren. Hoe hij de komende dagen dan wel het verschil wil maken, blijft onduidelijk.

Vrijdag had de premier gesprekken met elke vicepremier afzonderlijk. Dit weekend werd er niet onderhandeld - De Wever was in Egypte voor de opening van een nieuw prestigieus museum - maar werd op het kabinet van De Wever wel gewerkt aan een "globaal voorstel", dat vandaag het vertrekpunt van de onderhandelingen moet vormen.

Het is ondertussen duidelijk dat de premier toewerkt naar een akkoord dat breder gaat dan de begroting alleen.

De regering moet het ook nog eens zien te geraken over de details van maatregelen die eigenlijk al eerder afgesproken waren. Het gaat onder meer de versoepeling van regels rond nachtarbeid, de meerwaardebelasting en de grote pensioenhervorming die vanaf januari moet ingaan. 

De aanslepende onderhandelingen verlammen de regering. De onderhandelingen lopen - met tempowissels - al een maand, maar eigenlijk beheerst de begroting al sinds het einde van de zomer de Wetstraat.

Toen kwamen de eerste besparingsvoorstellen van de partijen en volgden de interviews elkaar in sneltempo op. Ook het veelbesproken openingscollege van De Wever aan de UGent stond in het teken van de begroting.  

Verschillende partijen verwijten De Wever de trage gang van zaken. Als premier bepaalt hij de agenda en is het aan hem om een compromis te smeden.

De kritiek is dat er amper "in de diepte" onderhandeld is. "Hij wil het anders aanpakken dan traditionele begrotingsonderhandelingen, maar het gaat nog altijd maar over het brede begrotingskader", klinkt het bij een partij. 

Tijdens de herfstvakantie kwam het kernkabinet maar 2 keer enkele uren samen. "Er zijn te weinig plenaire vergaderingen geweest, er is weinig echt onderhandeld", zegt een hoge bron. "We zijn te laat begonnen en het is dus moeilijk om te zeggen dat er dan tegen donderdag geland kan worden", klinkt het pessimistisch. 

Als er donderdag geen akkoord is, heeft dat grote gevolgen. Het staat vast dat ons land volgend jaar dan begint met een noodbegroting van voorlopige twaalfden. De overheid kan dan maandelijks 1/12 uitgeven van de begroting van 2025.

Ook de grote pensioenhervorming en de meerwaardebelasting kunnen dan waarschijnlijk niet ingaan vanaf januari, zoals gepland. 

Bovendien komt het voortbestaan van de regering in het gevaar. Dat De Wever dan zijn ontslag aanbiedt bij de koning staat zo goed als vast. Al wil dat niet meteen zeggen dat de regering dan valt.

Mogelijk neemt de koning het ontslag in beraad en doet hij een oproep om toch nog eens te proberen. In de Wetstraat klinkt het dat dat misschien het ultieme crisismoment is dat nodig is om tot een akkoord te komen. 

Weinigen houden rekening met een definitieve val van de regering. Geen enkele partij heeft zin om naar de kiezer te trekken na slechts 9 maanden. Zonder echt palmares trouwens: buiten de beperking van de werkloosheid in de tijd is nog geen enkele belangrijke hervorming effectief doorgevoerd.

Minister van Defensie Theo Francken zei zondagmiddag in het VTM Nieuws dat "de regering nu laten vallen, ongelofelijk dom en onverstandig zou zijn". "Het zou ons in een volledige instabiliteit brengen", waarschuwt hij.