101 valse TikTok-accounts van Amerikaanse nieuwsmedia als Fox News en CNN verspreiden valse arrestatievideo's van ICE

Clickbait, desinformatie en artificiële intelligentie: met die cocktail bereiken de 101 valse nieuwsaccounts een miljoenenpubliek op videoplatform TikTok. Dat ontdekten Amerikaanse onderzoeksjournalisten van Indicator . 

Veel vermomming hebben de accounts niet nodig. De meeste gebruiken als profielfoto het logo van de Amerikaanse nieuwsorganisatie dat ze nadoen. Een kwart van de accounts verwerkte ook de naam van het medium in hun gebruikersnaam, bijvoorbeeld "usabccnews" en "foxnews915". Ook meer algemene namen als "breaking_us" laten mensen geloven dat ze naar een echt nieuwsmedium op TikTok kijken.

Wie er achter die accounts zit konden de onderzoeksjournalisten van Indicator niet achterhalen. Wat voor hen wel glashelder is: de accounts spelen in op onderwerpen die polarisatie in de hand werken. Zo publiceren ze video's van agenten van de Amerikaanse immigratiedienst ICE die mensen, die illegaal in het land zouden verblijven, arresteren. ICE leidt al langer tot veel discussie en ophef in de Verenigde Staten.

Alleen: de arrestatievideo's op deze valse accounts zijn niet echt. Ook hun andere video's, bijvoorbeeld over geopolitieke onderwerpen, mag je niet voor waarheid nemen. Vaak zijn ze gemaakt met artificiële intelligentie.

Die combinatie van valse nieuwsvideo's blijkt een slimme zet. Uit recent onderzoek  blijkt dat 40 procent van de Amerikaanse TikTok-gebruikers onder de 30 jaar regelmatig TikTok als nieuwsbron gebruikt. De 101 accounts verzamelden samen 5,5 miljoen volgers en meer dan 200 miljoen views. 

Het doel van de accounts is geld verdienen. "In een zee van content moet je gewoon een manier vinden om iemand drie seconden lang te laten kijken, zodat je een potentieel winstgevende view kunt genereren. Een herkenbaar logo helpt daarbij", klinkt het bij Indicator. In de Verenigde Staten kunnen TikTok-accounts geld verdienen met likes en views. In ons land is dat niet het geval. 

"Accounts met veel volgers zijn ook interessant om te verkopen", vertelt VRT NWS-journalist Tim Verheyden in de podcast 'Het Uur van de Waarheid'. "Op termijn kunnen de eigenaars ze verkopen aan bijvoorbeeld oplichters die een geloofwaardig account zoeken om mensen in de val te lokken. Het hoofddoel is dus niet fake news verspreiden, maar wel een zo populair mogelijk account creëren om winst op te maken." 

Indicator rapporteerde de 101 accounts aan TikTok, waarop het bedrijf de meeste ervan zou verwijderd hebben. Toch is het probleem lang niet opgelost. Enkele minuten zoeken en je vindt opnieuw accounts die Amerikaanse nieuwsmedia als Telemundo nadoen. Zo vond VRT NWS het account @telemundo.usa7 dat de afgelopen dagen eveneens ICE-arrestaties en AI-video's over Gavin Newsom, politicus van de Democratische Partij, verspreidde. 

Dat TikTok faalt in het detecteren en aanpakken van valse accounts bleek ook al eerder dit jaar. In augustus berichtte Indicator over 88 TikTok-accounts die AI-versies van echte journalisten gebruikten om valse verhalen over kidnappings te verspreiden. In september doken er dan weer AI-video's op met complottheorieën over de moord op activist Charlie Kirk. 

Zowel het imiteren van anderen om gebruikers te misleiden, als het verspreiden van AI-video's zonder te vermelden dat het AI is, zijn nochtans niet toegestaan volgens het eigen beleid  van TikTok.