Grote investeringen in drones, luchtafweersystemen en ruimtetechnologie moeten de Europese Unie tegen 2030 oorlogsparaat maken. Dat staat in de EU Defence Readiness Roadmap, een stappenplan waarin concreet staat waarin de Europese Unie de komende jaren zal investeren. "We moeten elke vierkante centimeter van ons grondgebied beschermen", reageert Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.
Ruimteschild, raketsystemen en dronemuur: zo wil de Europese Unie zich tegen 2030 "oorlogsklaar" maken
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Samenvatting:
De Europese Unie wil tegen 2030 "oorlogsklaar" zijn met grote investeringen in drones, luchtafweersystemen en ruimtetechnologie.
De 'EU Defence Readiness Roadmap' voorziet 150 miljard euro aan goedkope leningen voor defensieprojecten in lidstaten.
Een hypermodern bewakingssysteem aan de oostgrens, inclusief sensoren, luchtverdediging en drones, moet tegen 2028 operationeel zijn.
De EU werkt aan een gezamenlijke dronemuur en een geïntegreerd lucht- en raketafweersysteem dat samenwerkt met de NAVO.
"We moeten elke vierkante centimeter van ons grondgebied beschermen", zegt Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie.
Er werd al een tijdje gegoocheld binnen de Europese Unie met investeringscijfers voor de Europese defensie-industrie, maar de Defence Readiness Roadmap maakt een stuk concreter waar de lidstaten 150 miljard euro aan goedkope Europese defensieleningen - als het van de Europese Unie afhangt - aan moeten besteden.
Met dit oorlogsplan hoopt de Europese Commissie de EU tegen 2030 oorlogsklaar te krijgen. Dat houdt in: de industriële capaciteit vergroten, de productie versnellen, interoperabiliteit met de NAVO verbeteren en Oekraïne structureel integreren in de Europese defensie-industrie.
Dronemuur en grensbescherming
Het oorlogsplan van de Europese Commissie bestaat concreet uit 4 onderdelen.
Het eerste en misschien wel omvangrijkste onderdeel van het plan heet de Eastern Flank Watch, waarmee de Europese Unie een hypermodern bewakingssysteem aan de oostgrens van de EU wil uitbouwen, met onder meer sensoren, luchtverdediging en drones. Dat zou tegen 2028 functioneel moeten zijn.
Daarmee wil de Europese Commissie tegemoet komen aan een bezorgdheid van veel lidstaten die grenzen aan Rusland of bondgenoten van Rusland. Zij zijn bezorgd dat hun landen het hardst zullen lijden onder een mogelijk escalerend conflict met hun oostbuur.
Polen, bijvoorbeeld, heeft de afgelopen jaren al flink geïnvesteerd om zijn grens met buurland Wit-Rusland te versterken met prikkeldraad, wegblokkades en surveillancesystemen. Voor de verdere uitbouw daarvan wil de EU nu goedkope leningen ter beschikking stellen.
De media krijgen een unieke blik achter de schermen van de zwaarbeveiligde Poolse grens
Een tweede, grote investering (en eigenlijk onderdeel van de Eastern Flank Watch) is de uitbouw van een Europese dronemuur. Het project is in een stroomversnelling gekomen nu in het Europese luchtruim steeds vaker drones worden gespot in de buurt van (militaire) luchthavens en basissen.
"Dat plan omvat onder meer het inzetten van drone-interceptors om Russische drones te onderscheppen, en het opzetten van een netwerk van radars en andere verdedigingssystemen, sterk geïnspireerd door de aanpak van Oekraïne", vertelt Robert Tollast, onderzoeker bij de denktank Koninklijk Instituut voor Defensie en Veiligheidsstudies.
"De 'dronewall' staat natuurlijk nog in zijn kinderschoenen", zegt hij. "Het draait erom al je luchtafweer-middelen te integreren, zodat ze in tandem functioneren, van grondradars en gevechtsvliegtuigen tot goedkope onderscheppingsdrones, raketten, en alle vormen van elektronische oorlogsvoering om die drones te verstoren, alles op elkaar afgestemd en dag en nacht actief. Dat is een flinke uitdaging."
Tegen eind volgend jaar wil de Europese Commissie dat de dronemuur voor een deel is uitgebouwd, tegen eind 2027 moet die volledig operationeel zijn.
Luchtafweer en ruimteschild
Ook stimuleert de Europese Unie dat er extra middelen vrij gemaakt worden voor een gemeenschappelijk lucht- en raketafweersysteem dat volledig geïntegreerd is in de NAVO. In de plaats van dat elke lidstaat individueel luchtafweer gaat aankopen, moet het programma samenwerking tussen de lidstaten stimuleren.
Het is dus een stap richting een Europese luchtverdedigingsarchitectuur, maar zonder de NAVO te vervangen. Integendeel, het systeem moet juist interoperabel zijn met NAVO’s commandostructuren (C2, command & control).
Ten slotte wil de Europese Unie ook meer aandacht voor een Europees Defensie Ruimteschild. Het is de Europese paraplu voor ruimtebeveiliging, bedoeld om satellieten, communicatie en observatiesystemen te beschermen tegen militaire en cyberdreigingen, en om Europa's ruimtecapaciteit nauwer te koppelen aan zijn defensiearchitectuur.
150 miljard euro
De Roadmap legt geen juridische verplichtingen op aan EU-lidstaten. Hij bevat aanbevelingen, doelstellingen en tijdlijnen, maar geen wettelijke plichten of sancties bij niet-naleving. Lidstaten behouden dus de volledige soevereiniteit over hun defensiebeleid. Toch kan er wel politieke en financiële druk uitgeoefend worden op lidstaten om deel te nemen aan de defensieplannen.
Om de lidstaten verder te stimuleren om mee te stappen in de ambitieuze Europese defensieplannen, komt de Europese Commissie met een speciaal soort lening (SAFE). Lidstaten en bedrijven kunnen via SAFE leningen met lage rente krijgen om hun defensieprojecten te financieren. In totaal wil de EU daarvoor 150 miljard vrijmaken.
Door de lage rente zijn de leningen aantrekkelijk voor kleine lidstaten of bedrijven die anders geen toegang hebben tot kapitaalmarkten.
"De recente dreigingen hebben laten zien dat Europa kwetsbaar is", zegt Commissievoorzitter Von der Leyen. "We moeten elke burger en elk vierkante centimeter van ons grondgebied beschermen. Europa moet reageren met eenheid, solidariteit en vastberadenheid. Deze roadmap presenteert een duidelijk plan met gedeelde doelen en concrete mijlpalen op weg naar 2030. Want alleen wat wordt gemeten, wordt ook uitgevoerd."
