Van "ambitieus" tot "gezicht gered": EU raakt het eens over vermindering broeikasgassen voor 2035 (al is de vork breed)

De doelstelling had hoger (en duidelijker) kunnen zijn als de EU overeenstemming had bereikt over een klimaatdoel voor 2040, maar daar was geen consensus over. "We leven in moeilijke tijden. Er is oorlog op ons continent. Terwijl je streeft naar een klimaatdoel, moet je ook denken aan de economie", verwoordde de Deense klimaatminister Lars Aagaard namens het Deense EU-voorzitterschap de Europese verdeeldheid. 

De voorbije dagen was immers gebleken dat de lidstaten voorlopig niet in staat zijn om een akkoord te vinden over een precieze klimaatdoelstelling voor 2040. Dat had dan weer gevolgen voor de doelstelling voor 2035, die daarvan wordt afgeleid. 

De vork van 66,25 tot 72,5 procent is berekend op basis van de bestaande doelstelling voor 2030 enerzijds (-55 procent) en anderzijds de doelstelling voor 2050 (klimaatneutraal) of die van 2040 (-90 procent, tenminste zoals voorgesteld door de Commissie). Nemen we 2040 in rekening, dan komt dat voor 2035 uit op 72,5 procent reductie. Nemen we 2050, dan komt dat voor 2035 uit op 66,25 procent. 

De EU hoopt met dit compromis de langetermijndoelstellingen te vrijwaren, en de opwarming van de planeet onder de 2 graden extra te houden. Mogelijk komt er nog voor de start van de klimaattop in Brazilië, op 10 november, een definitief cijfer uit de bus. Dat kan als de Europese leiders het op een Europese top eind oktober eens zouden raken.

Eurocommissaris voor Klimaat, Wopke Hoestra, is er niettemin zeker van dat de EU haar traditionele klimaatleiderschap op het wereldtoneel zal behouden.

"Ik heb er veel vertrouwen in dat dit aanzien zal worden als een enorme stap voorwaarts", stelde de Nederlander. "Als je de vork bekijkt (...) dan zal iedereen erkennen dat dit heel ambitieus is. We kunnen enkel hopen dat de anderen ons evenaren."

Maar niet iedereen is even enthousiast. Elisa Gianelli van de denktank E3G vindt het compromis met de vork "verre van ideaal, maar de beste optie in de huidige omstandigheden." Het laat de EU om haar gezicht te redden op internationaal niveau, zegt ze. 

Sara Matthieu van Europese groene fractie zegt dat Europa riskeert hiermee zowel zijn klimaatleiderschap uit handen te spelen en bij te dragen aan een zwakke uitkomst van de cruciale klimaattop in Brazilië.

De doelstelling voor 2035 is gekoppeld aan die voor 2040. Die laatste moet niet bij de VN ingediend worden, maar moet worden vastgeklikt in de Europese klimaatwet.

De Europese Commissie stelde afgelopen zomer een reductie met 90 procent tegen 2040, maar voorziet wel meer flexibiliteit. Zo zouden de lidstaten tot 3 procent van de inspanning kunnen leveren via de aankoop van internationale koolstofkredieten, vanaf 2036. Het betekent dat als ze er zelf niet raken, ze de kredieten in het buitenland zouden kopen om de boekhouding te doen kloppen. 

Achterpoortjes, zeggen critici. Maar mogelijk worden die 'achterpoortjes' uitgebreid. Zo zou Polen al vanaf 2031 de optie ingebouwd wil zien, en niet tot maximaal 3 procent, maar 10 procent.

Landen als Polen, Italië, Hongarije, Slovakije, Tsjechië en Malta verzetten zich tegen een al te ambitieuze tekst. Duitsland en Frankrijk zijn voorzichtig, en willen dan weer de Europese top van 23 en 24 oktober afwachten. In het andere kamp zitten landen als Spanje, Denemarken en Zweden, die de lat niet te laag willen leggen.

Een akkoord over 2040 (en bijgevolg over 2035) wordt dus nog een harde noot om te kraken. De lange onderhandelingen van gisteren zijn in dat verband geen goed teken.

Sinds de Europese verkiezingen van 2024 domineert de concurrentiepositie van de Europese industrie de politieke agenda. Daar kwamen nog eens 2 oorlogen bij, en een klimaatsceptische president in de Verenigde Staten. De komende weken worden een lakmoesproef voor hoe ver de EU nog wil gaan in haar klimaatbeleid.