De Verenigde Naties vragen de landen die in november deelnemen aan de VN-klimaatconferentie om "zo snel mogelijk" hun klimaatplannen in te dienen. Die zijn nodig om de onderhandelingen voor te bereiden. Tot nu toe hebben echter slechts 30 landen hun plannen ingediend. Ook de Europese Unie sleept met de voeten. Onder andere Frankrijk ligt dwars over de goedkeuring van de Europese klimaatdoelstelling voor 2040.
Belangrijke VN-klimaatconferentie start over 2 maanden, maar landen hebben amper hun huiswerk gemaakt
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Op 10 november start in de Braziliaanse stad Belém de 30ste VN-klimaatconferentie. En het wordt een belangrijke editie. Voor de 2de keer sinds in 2015 het klimaatakkoord van Parijs werd afgeklopt, zal de wereld de tussenstand opmaken van de strijd tegen de klimaatcrisis.
Twee vragen zullen daarbij centraal staan. Hoever staan we in onze pogingen om de opwarming van de aarde te beperken tot maximaal 2 graden Celsius (en als het even kan zelfs 1,5 graden)? En welke maatregelen moeten we in de toekomst nemen als we dat doel binnen bereik willen houden?
Het antwoord op die eerste vraag is alvast: niet zo goed. Met het huidige klimaatbeleid stevenen we af op een opwarming van 2,7 graden Celsius tegen 2100. De wereldwijde uitstoot van broeikasgassen zoals CO2 en methaan zou snel moeten dalen, maar hij stijgt nog steeds. Dat komt doordat er wereldwijd nog steeds meer en meer fossiele brandstoffen worden gebruikt om te beantwoorden aan de groeiende energievraag.
Toch moeten de deelnemende landen in Belém een koers onderhandelen die het doel van Parijs tegen 2035 enigszins in zicht houdt. Om die onderhandelingen vlot te laten verlopen, wil het voorzitterschap voorafgaand aan de COP een syntheserapport publiceren waarin de klimaatplannen van alle landen opgelijst staan, en de geschatte impact op de klimaatopwarming. Dat kan dan een basis vormen voor de verdere gesprekken.
Nog nodig: 150 klimaatplannen
Tenminste, dat is de theorie. Want om dat syntheserapport tijdig af te kunnen werken, moeten de deelnemende landen hun klimaatplannen (NDC's of national determined contributions, in klimaatjargon) op tijd indienen bij de VN.
En dat is tot nu toe nauwelijks gebeurd. Slechts een zesde van alle deelnemende landen, 30 in het totaal, hebben dat al gedaan. De VN wacht bijvoorbeeld nog steeds op de NDC's van grote vervuilers als China ('s werelds grootste uitstoter), India (nummer 3) en de Europese Unie (7 procent van de uitstoot).
De Verenigde Naties zien de bui hangen. Zij stuurden vorige woensdag een brief naar alle deelnemende landen, met de vraag om de achterblijvende NDC's "zo snel mogelijk" in te dienen. Dat moet uiterlijk tegen het einde van september gebeurd zijn.
"De nationale klimaatplannen zijn veel meer dan woorden op papier", benadrukt VN-klimaatgezant Simon Stiell in de brief. "Het zijn enkele van de krachtigste motoren voor economische groei en stijgende levensstandaarden tijdens deze eeuw. Ze zijn de hoeksteen van het gevecht van de mensheid tegen de wereldwijde klimaatcrisis."
De VN hoopt nu dat de klimaatplannen de volgende weken massaal ingediend worden. De bedoeling is dat die NDC's gepresenteerd worden op een VN-bijeenkomst in New York op 24 september.
Europese 2040-doelstelling loopt vertraging op
Het is nog maar de vraag of de Europese Unie, die als blok één klimaatplan indient, op de afspraak zal zijn. Daarvoor moet de EU er eerst in slagen om een klimaatdoelstelling voor 2040 af te hameren. Er is al zo'n doelstelling voor 2030, 55 procent minder uitstoot dan in 1990. Maar dat doel volstaat niet voor de roadmap naar 2035 die de VN op de COP wil afspreken.
De Europese Commissie heeft in juli een wettelijk bindende klimaatdoelstelling voor 2040 voorgesteld: 90 procent minder uitstoot. Maar die doelstelling moet nog goedgekeurd worden door de lidstaten en het parlement voor hij ook effectief van kracht is.
En daar zit momenteel zand in de motor. Normaal gezien zouden de Europese milieuministers op 18 september stemmen over de doelstelling. Maar Frankrijk wil dat de uiteindelijke beslissing bij de regeringsleiders komt te liggen, en niet bij de milieuministers, zo meldde Reuters vorige dinsdag.
Dat zou het hele proces vertragen. Frankrijk is verzeild in een diepe regeringscrisis. Bovendien komen de regeringsleiders pas in oktober opnieuw samen. Volgens Frankrijk hoeft dat geen probleem te zijn, en kan er wel al een akkoord gesloten worden over een extra 2035-doelstelling.
Maar onder andere Denemarken en Spanje, dat deze zomer getroffen werd door historische natuurbranden, vrezen dat dat akkoord zwakker zou uitdraaien.
Landen als Tsjechië en Polen vinden de 2040-doelstelling die de Europese Commissie voorstelde dan weer sowieso onhaalbaar.
