AI-chatbots verspreiden steeds vaker nepnieuws: "1 op de 3 antwoorden bevat foute informatie"

Het onderzoek is een jaar geleden begonnen en elke maand maken de onderzoekers een rapport op. Een jaar geleden leken chatbots nog voorzichtig. Bij gevoelige onderwerpen weigerden ze soms te antwoorden.

Nu reageren ze veel sneller en uitgebreider. Ze zoeken op internet naar informatie en lijken alles te willen beantwoorden. Handig, maar daardoor is de kans ook groter dat ze verkeerde informatie geven.

Dat is de conclusie van een onderzoek van NewsGuard, een Amerikaanse media-organisatie die onder meer nieuwskanalen beoordeelt op hun betrouwbaarheid. 

“Ondanks een jaar van technologische vooruitgang falen AI-systemen bijna dubbel zo vaak in hun basisopdracht: het onderscheiden van feiten en leugens. In augustus 2025 herhaalden de tien grootste chatbots in 35 procent van de gevallen foutieve claims over het nieuws, een forse stijging tegenover 18 procent een jaar eerder. De beloften van veiligere en betrouwbaardere systemen zijn in de praktijk niet waargemaakt”, zeggen de onderzoekers van NewsGuard.

Uit het rapport blijkt dat er duidelijke verschillen zijn tussen de grote chatbots. Inflection en Perplexity scoorden het slechtst: meer dan de helft van hun antwoorden op nieuwsgerelateerde vragen bevatte foutieve claims (respectievelijk 56,7 en 46,7 procent).

In de middenmoot vinden we ChatGPT en Meta, die in 40 procent van de gevallen misinformatie doorgaven. Copilot en het Franse Mistral deden het iets beter, maar nog steeds fout in 36,7 procent van de antwoorden.

De beste resultaten kwamen van Claude, met slechts 10 procent foutieve antwoorden, en Gemini, dat 16,7 procent fout zat.

NewsGuard contacteerde naar eigen zeggen al de bedrijven achter de chatbots, maar kreeg van niemand een antwoord. 

Opvallend is de terugval van Perplexity. Perplexity is een zoekmachine met een ingebouwde chatbot die antwoorden geeft door AI te combineren met informatie van het internet.

Waar de chatbot in augustus 2024 nog in alle gevallen onjuiste beweringen wist te weerleggen, herhaalt het een jaar later in bijna de helft van de gevallen foutieve informatie. Daardoor ging het model in korte tijd van beste van de klas naar één van de slechtste.

Een voorbeeld is de fictieve Olena K, een zogezegde Oekraïense anti-corruptieonderzoeker die naar Europa zou zijn gevlucht met documenten over president Volodymyr Zelensky en een vermeend vastgoedimperium. Perplexity presenteerde haar als een echt persoon en verwees zelfs naar een factcheck die de claim al had weerlegd.

Zelensky komt vaker terug in misleidende verhalen die online circuleren. Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne zijn minstens 40 nepnieuwscampagnes verspreid over vermeende luxe-uitgaven van president Zelensky, vooral via pro-Russische kanalen. Het voorbeeld van Olena K toont hoe chatbots zulke verhalen soms kritiekloos opnemen.

Chatbots zijn dus gevoelig voor propaganda. Uit ander onderzoek bleek al dat Russische propaganda­netwerken, zoals Pravda, erin slagen om chatbots die valse verhalen te laten herhalen. Zo antwoordden modellen als Mistral, Perplexity, Meta en Copilot zonder aarzelen dat de parlementsvoorzitter van Moldavië, Igor Grosu, zijn volk een “kudde schapen” had genoemd. Maar dat is een volledig verzonnen verhaal, gebaseerd op een nepnieuwssite en AI-gegenereerde audio.

NewsGuard noemt dit fenomeen 'AI grooming': het opzettelijk online zetten van nepnieuws, zodat chatbots het later oppikken en als waarheid doorgeven

Het Chinese model DeepSeek ging onlangs nog een stap verder: in bijna een derde van de gevallen kopieerde het letterlijk de lijn van de Chinese regering. 

De betrouwbaarheid van chatbots hangt ook af van de taal. In Engels en Frans zijn de fouten al talrijk, maar in Russisch en Chinees gaat het nog vaker mis. Dat komt omdat er in die talen minder onafhankelijke en betrouwbare informatie beschikbaar is en propaganda er een groter deel van het internet vult.

Uit het imec.digimeter-onderzoek van 2025 blijkt dat 1 op de 4 Vlamingen ondertussen een gewoontegebruiker van AI-tools is geworden. Uit een beperkte steekproef van onze checkredactie bleek onlangs dat je beter heel voorzichtig bent wanneer je  AI-chatbots zou willen vragen om iets te factchecken, of bij uitbreiding, andere vragen zou te stellen voor bijvoorbeeld een thesis. De bots baseren zich soms op verouderde bronnen, verzinnen antwoorden of baseren zich op nepnieuws. 

Chatbots zijn handig, maar geen betrouwbare nieuwsbron. Ze formuleren vlotte teksten en overtuigende informatie, maar ze hebben er geen besef van of die info ook juist is, tenzij je zelf bijstuurt. Waar sociale media in het afgelopen decennium al een stroom van nepnieuws veroorzaakten, lijken AI-chatbots de volgende grote uitdaging op dat vlak.