Een villa, een sportwagen of juwelen. In de 40 maanden sinds de inval van Rusland in Oekraïne zijn minstens evenveel nepnieuwscampagnes gelanceerd rond vermeende privé-uitgaven door de Oekraïense president Zelensky. Veel nepberichten ontstaan op pro-Russische Telegramkanalen of worden erdoor verspreid. Het doel? Het draagvlak voor steun aan Oekraïne ondermijnen.
"Herhaling werkt": gemiddeld 1 Russisch nepverhaal per maand over rijkdom Zelensky sinds uitbreken oorlog in Oekraïne
In het kort:
Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne zijn minstens 40 nepnieuwscampagnes verspreid over vermeende luxe-uitgaven van president Zelensky, vooral via pro-Russische kanalen.
De verhalen, zoals de aankoop van een villa of een sportwagen door Zelensky of zijn vrouw, zijn telkens ontkracht. Ze zijn kennelijk bedoeld om het draagvlak voor steun aan Oekraïne te ondermijnen. De kans is dan ook groot dat ze opnieuw opduiken rond de NAVO-top in Den Haag, waar onder meer over steun aan de oorlog in Oekraïne gesproken wordt.
"De Russen zijn erg goed in het inspelen op de algoritmes van sociale media en weten met welke gevoelige onderwerpen ze verdeeldheid kunnen zaaien", zegt VRT NWS-Ruslandexpert Marijn Trio.
De vrouw van Zelensky kocht geen "Bugatti van 4 miljoen euro" in Parijs en de president zelf kocht geen Franse investeringsbank. Toch is het dat wat heel wat berichten op sociale media ons willen doen geloven: dat de Oekraïense president Volodymyr Zelensky buitensporige uitgaven doet... met westers geld dat bedoeld is voor de oorlog.
Sinds de start van de oorlog in Oekraïne heeft onze redactie in 40 maanden tijd niet minder dan 40 nieuwe nepverhalen geteld over Zelensky’s vermeende uitgaven. Dat is gemiddeld 1 nepnieuwscampagne over dit thema per maand.
Wat is zoal de revue gepasseerd? Valse beweringen over de aankoop van villa’s door Zelensky overal ter wereld, maar ook nepberichten over de jacht op luxegoederen door zijn echtgenote doen regelmatig de ronde.
Bekijk hieronder hoe regelmatig deze nepverhalen sinds het begin van de oorlog opdoken:
Oorsprong
Soms ontstaan de verhalen op pro-Russische Telegramkanalen, vanwaar ze verder worden verspreid. Een voorbeeld is het gerucht over de aankoop van een villa in Florida: die video stond eerst op Telegram en werd nadien opgepikt door het Pravda-netwerk , een wereldwijde Russische informatieoperatie die onder andere via nagebootste websites nepnieuws over Oekraïne verspreidt.
Andere verhalen worden dan weer eerst gepubliceerd op obscure websites, opgericht met enkel het doel om een bepaald verhaal te verspreiden. Dat is het geval bijvoorbeeld in het nepnieuws over de zogenaamde aankoop van Hitlers buitenverblijf door Zelensky . Dat bericht wordt vervolgens opgepikt en verder verspreid door kanalen met een groter bereik, zoals X-accounts van Russische ambassades of pro-Russische influencers.
Hoe een verzonnen verhaal over een sportwagen en de vrouw van Zelensky een miljoenenpubliek vond
Het nepverhaal over de vrouw van Zelensky die een sportwagen in Frankrijk kocht, is een perfect voorbeeld van hoe Russische desinformatie werkt en zich online verspreidt.
Aan een echte gebeurtenis (in dit geval het bezoek van de Zelensky's aan Frankrijk) wordt een nepverhaal gekoppeld ("in Frankrijk kocht Zelenska een Bugatti"). Vervolgens wordt een nieuwssite gemaakt (Vérité Cachée), met als enige doel hierover een artikel te schrijven. Dit artikel wordt dan als bron gebruikt door Russische media en pro-Russische accounts op sociale media om het nepverhaal te verspreiden.
Hoe rijk is Zelensky echt?
De stroom aan verzinsels brengt ook beschuldigingen van belastingontwijking door Zelensky zelf in herinnering. De Oekraïense president dook enkele jaren geleden bijvoorbeeld op in de Pandora Papers : gelekte documenten van bedrijven die offshorefondsen geparkeerd hadden. Hoe rijk is Zelensky echt?
Inschattingen over het vermogen van president Zelensky lopen uiteen . The Celebrity Net Worth schat zijn nettowaarde (maart 2025) op zo’n 25 miljoen dollar.
Volgens het Amerikaanse zakenblad Forbes zou Zelensky’s vermogen in 2022 zo’n 20 miljoen dollar waard zijn.
Na de Maidanrevolutie in 2014 werd in Oekraïne een transparantiesysteem ingevoerd waarbij onder andere de Oekraïense parlementsleden en andere hogere ambtenaren jaarlijks verplicht een vermogensverklaring moeten indienen. Uit de meest recente aangifte van Zelensky – die van maart 2025 – zou blijken dat hij de meeste van zijn bezittingen al vóór de Russische inval zou hebben gehad. Op de lijst staan onder andere meerdere appartementen in Oekraïne.
Het doel: twijfel zaaien over de steun aan Oekraïne
Waarom wordt uit pro-Russische hoek zoveel moeite gedaan om die nepverhalen telkens opnieuw in elkaar te steken? Er is 1 groot doel: twijfel zaaien over de steun aan Oekraïne. Komt dat geld wel goed terecht?
Volgens VRT NWS-Ruslandexpert Marijn Trio proberen de Russen daarom de legitimiteit van Zelensky te ondermijnen. De ondertoon in al deze verhalen is dan ook: “Dit is wat er met de steun aan Oekraïne gebeurt. Het gaat niet naar de Oekraïense bevolking of naar het leger, maar naar de portefeuilles van de Oekraïense elite.”
Dat sijpelt door, want "herhaling werkt". Mensen zien de verhalen verschijnen en worden onbewust beïnvloed. Zeker als er een niet-aflatende stroom voorbijkomt. Trio: “Er zijn mensen die me erop aanspreken. Ze zagen gelijkaardige verhalen en vragen zich dan toch af of er niet iets van klopt.”
Nepnieuws werkt het beste als het vertrekt van iets wat niet helemaal onwaar is. De nepverhalen brengen in dit geval de lange geschiedenis van politieke Oekraïense corruptie in herinnering. “Maar Zelensky is net verkozen op de belofte om die corruptie aan te pakken”, zegt Trio. “Dan is het extra pijnlijk om net hem van corruptie te beschuldigen.”
"De Russen zijn erg goed in het inspelen op de algoritmes van sociale media en weten met welke gevoelige onderwerpen ze verdeeldheid kunnen zaaien", zegt Trio. "Het is belangrijk dat mensen weten op welke manieren dit gebeurt opdat ze er alert voor kunnen zijn."
Dit artikel kwam tot stand binnen het kader van het Prebunking at Scale-project, met steun van het European Fact-Checking Standards Network .
