Werklozen vanaf volgend jaar zwaarder belast: "Sommigen zakken hierdoor onder het leefloon" 

Afgelopen zondagnacht sloot de federale regering een politiek akkoord, waardoor werkenden minder belastingen zullen moeten betalen. Om dat te compenseren, worden de belastingen voor sommige andere groepen verhoogd. 

Dat is onder andere het geval voor werklozen. Vorige week keurde het federaal parlement al de regel goed dat de werkloosheidsuitkering beperkt wordt tot 2 jaar. Maar ook de belastingen voor werklozen zullen dus stijgen, blijkt uit een nota die onze redactie kon inkijken met meer details over het zomerakkoord. 

Wie een werkloosheidsuitkering krijgt, zal vanaf 2026 al zwaarder worden belast, blijkt uit die nota. Dat werkloosheidsuitkeringen zwaarder belast zullen worden, komt niet helemaal uit de lucht gevallen. Het regeerakkoord voorzag daar al in, maar het politiek zomerakkoord van afgelopen zondag werkt de regeling verder uit. 

Eind mei ontstond er ook nog ophef over een lezing die de kabinetschef van minister van Financiën Jan Jambon (N-VA) had gegeven. Daarin gaf die kabinetschef al iets meer details over de belastingverhoging voor werklozen. Hij zei daarover: "Dus die werkloosheidsuitkering gaat plots 200 euro minder worden per maand." "Ik denk dat niemand dat goed snapt en zeker journalisten niet", klonk het nog.

Op dit moment bestaat er een belastingvermindering voor werklozen. In plaats van belastingen te betalen zoals werkenden dat doen op hun inkomen, worden hun belastingen dus verminderd. Die belastingvermindering voor werklozen zal geleidelijk aan worden afgeschaft, tegen 2029. 

Concreet bestaat de belastingvermindering voor werklozen uit 2 onderdelen: een basisvermindering en een aanvullende vermindering. De aanvullende vermindering, waardoor werklozen tot zo’n 450 euro minder belastingen moeten betalen, zou al geschrapt worden in 2026.

De basisvermindering, waardoor werklozen tot 2.200 euro minder belastingen moeten betalen, wordt in stappen afgebouwd tegen 2029, bevestigt het kabinet-Jambon. De redenering achter de maatregel is dat het verschil tussen wie werkt en niet werkt, groter wordt. 

Volgens de christelijke vakbond ACV zullen sommige werkloosheidsuiterkingen daardoor onder het leefloon zakken. De vakbond maakte een berekening voor 2029, wanneer de belastingverhoging voor werklozen volledig doorgevoerd moet zijn.

Specifiek voor alleenstaanden en alleenstaanden met kinderen zou de belastingverhoging ervoor zorgen dat werklozen erop achteruit gaan. Alleenstaanden met kinderen zouden in het 2e jaar met een werkloosheidsuitkering bovendien onder het leefloon zakken. 

Bij die berekening hield ACV rekening met het optrekken van de belastingvrije som. Dat is het eerste deel van je inkomen dat niet wordt belast, en dat bedrag wordt opgetrokken. Ook werklozen zullen van dat belastingvrije deel kunnen genieten. Maar de afschaffing van hun belastingvermindering doet dat effect soms dus teniet. 

“Wij zien bovendien geen uitzondering staan op deze regel voor mensen met een tijdelijke werkloosheidsuitkering”, zegt Bert Engelaar van de socialistische vakbond ABVV. “Dat betekent dat zij ook zwaarder belast zullen worden, terwijl ze niets kunnen doen aan het feit dat ze tijdelijk werkloos zijn.”

“Het is de werkgever die beslist om deze mensen op economische werkloosheid te zetten. We hadden gevraagd aan de regering om hier rekening mee te houden, maar dat is volgens onze info niet gebeurd.” 

Het kabinet-Jambon erkent dat sommige werkloosheidsuitkeringen in 2029 onder het leefloon zullen zakken door de belastinghervorming, maar zegt dat het daarvoor nog een oplossing zoekt. Het kabinet wijst op de overgangsperiode tot 2029, die bedoeld is om de werkloosheidsuitkering in tussentijd boven het leefloon te houden.

Ook premier Bart De Wever (N-VA) reageerde intussen op de belastingverhoging voor werklozen: "Ik vind het vreemd dat de vakbond iets ontdekt wat al bestaat. Er zijn al leeflonen, als je kinderen ten laste hebt, die hoger uitvallen dan sommige uitkeringen", zegt hij.

Ook De Wever benadrukt nog dat een deel van de belastingvermindering tijdens een overgangsperiode blijft bestaan. "Ik kan hen geruststellen: we hebben dat effect voorzien. Er zal een belastingvermindering blijven, waardoor de werkloosheidsvergoeding in principe altijd boven het leefloon uitkomt. Dat is een overgangsmaatregel tot 2029." 

Het Belgisch Netwerk Armoedebestrijding zou het rampzalig vinden als alleenstaanden hier de dupe van worden. "We weten dat dat een bijzonder kwetsbare groep is, dus het is jammer dat die het hardst getroffen worden", zegt coördinator Caroline Van der Hoeven. 

Maar Van der Hoeven bekritiseert ook het basisprincipe: "We weten dat sommige uitkeringen nu al onder de armoedegrens zitten. Voor ons is het onaanvaardbaar dat er extra belastingen komen op inkomens die zich daar al onder bevinden. Mensen worden zo dieper in de armoede geduwd, terwijl mensen net makkelijker werk kunnen zoeken als ze kunnen rondkomen."

Niet alleen werklozen, maar ook gepensioneerden zullen in sommige gevallen meer belastingen moeten betalen. Net als werklozen genieten gepensioneerden momenteel van een belastingvermindering. 

Die wordt niet afgeschaft, zoals bij werklozen, maar “afgebouwd” afhankelijk van hoe veel pensioen je krijgt. Voor de hoogste pensioenen, boven de 70.570 euro, zal de belastingvermindering volledig verdwijnen. Wie minder pensioen krijgt, kan nog een deel van de belastingvermindering behouden. 

“Dit komt bovenop heel wat andere maatregelen”, wijst Koen Peeters van ouderenvereniging Okra op andere pensioenmaatregelen. “Het beeld wordt opgehangen van gepensioneerden die alleen maar een kostenpost zijn. Dat is een beeld dat we graag willen bijstellen.”