In de aanloop naar de aanslag van exact een jaar geleden op toen nog Republikeins presidentskandidaat Donald Trump heeft de Amerikaanse Secret Service "nagelaten om veiligheidsmaatregelen te implementeren" die de aanslag hadden kunnen voorkomen. Dat stelt een nieuw Amerikaans overheidsrapport. Zo wist de geheime dienst al dagen eerder van "een dreiging", maar werden de mensen op het terrein niet ingelicht.
Tip over 'dreiging' en discussie over landbouwmachines: hoe de Secret Service faalde in aanloop naar aanslag op Donald Trump
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Exact een jaar geleden, op 13 juli 2024, vuurde de jonge Thomas Crooks tijdens een verkiezingsrally in Butler, Pennsylvania, van op een dak van een gebouw 8 kogels af op toenmalig Republikeins presidentskandidaat Donald Trump. Die raakte daarbij lichtgewond - een van de kogels schampte zijn oor - maar 1 Trumpsupporter werd dodelijk geraakt en 2 anderen raakten gewond. Een scherpschutter van de Secret Service wist Crooks te doden.
De iconische beelden van de aanslag
Na de aanslag doken heel wat vragen op over de werking van de Amerikaanse geheime dienst. Een intern onderzoek van de geheime dienst had een paar maanden nadien al gewezen op serieuze tekortkomingen. Maar ook Republikeins senator Chuck Grassley had een onderzoek geëist door het Government Accountability Office (GAO), een soort parlementaire waakhond voor overheidsdiensten.
Dat rapport ligt er nu. En ook volgens het GAO rammelde er dus wel wat aan de aanpak van de Secret Service. Zo faalde de beveiliging van Trumps verkiezingsrally minstens deels door een gebrek aan specifieke richtlijnen, verantwoordelijkheden en rollen voor de agenten op het terrein. Zo stelt de overheidsdienst zich vragen bij het feit dat de Secret Service geen simpele lijst met stappen had die moeten ondernomen worden om de securityruimte van een evenement te bemannen.
"Een dreiging"
Zo mogelijk nog problematischer was het feit dat de top van de Secret Service op 3 juli - 10 dagen vóór de aanslag dus - door inlichtingendiensten op de hoogte werd gebracht van "een dreiging" over een aanslag op Trump. Die informatie was voor alle duidelijkheid niet erg specifiek en hintte dus ook niet op een plaats en methode van een mogelijke aanslag.
Alleen: ook die vage, algemene informatie werd niet doorgespeeld naar de agenten van de Secret Service op het terrein van de verkiezingsrally, noch naar de lokale politiediensten. Het rapport zet vraagtekens bij de manier van werken van de geheime dienst, waarbij dreiginginformatie zo hard in silo's wordt gehouden dat soms relevante betrokkenen niet op de hoogte zijn.
Op het terrein, zo bleek eerder al uit het interne rapport, hadden Secret Service-agenten problemen met de onderlinge communicatie, omdat de mobiele dekking en bandbreedte er te krap bleken te zijn, zeker naarmate het publiek toestroomde. Hoewel de agenten ook via radiocommunicatie werken, worden mobiele berichten gebruikt om bijvoorbeeld foto's van verdachte figuren of situaties te delen.
Het rapport vraagt zich af waarom, als die mobiele communicatie zo essentieel is, de geheime dienst niet op voorhand even de mobiele bandbreedte kon laten checken door experten.
Landbouwmachines of niet?
In een opmerkelijke passage wijst de overheidswaakhond trouwens ook op het feit dat ook campagnemedewerkers van Trump de beveiliging van het terrein op z'n minst bemoeilijkt hebben. Zo wilde de Secret Service de zichtlijnen naar het podium van op gebouwen in de buurt blokkeren met grote landbouwvoertuigen. Maar een campagnemedewerker wilde dat niet omdat die de campagne- en persfoto's zouden kunnen verstoren.
Door het landbouwmateriaal niet te gebruiken werd mogelijk wel een opportuniteit gecreëerd voor de schutter om het dak van het gebouw te gebruiken om meerdere schoten af te vuren op Trump
Het rapport van de Amerikaanse dienst GAO
Daarom moesten teamleden van de geheime dienst op zoek naar andere elementen die de zichtlijnen moesten doorbreken, zoals een groot videoscherm of een reusachtige vlag. Oversten bij de Secret Service werden niet ingelicht over de discussie en waren dus ook niet op de hoogte van het feit dat er geen landbouwtoestellen werden gebruikt om de zichtlijnen te blokkeren.
"De Secret Service kan niet met zekerheid vaststellen of de landbouwtoestellen die ze oorspronkelijk hadden willen gebruiken, de schutter volledig geblokkeerd zouden hebben of hem zouden verhinderd hebben om het bewuste gebouw te gebruiken van waarop hij zijn moordpoging uitvoerde", aldus het rapport.
"Maar door het landbouwmateriaal niet te gebruiken werd mogelijk wel een opportuniteit gecreëerd voor de schutter om het dak van het gebouw te gebruiken om meerdere schoten af te vuren op Trump en om andere deelnemers aan de rally te doden en te verwonden."
Het rapport heeft voorts een hele waslijst aan aanbevelingen gedaan om de aangestipte problemen op te lossen. In Trumps 'Big Beautiful Bill' werd alvast 1,17 miljard dollar vrijgemaakt om de Secret Service verder te versterken.
