Maandag zullen heel wat artsen en tandartsen in ons land staken, voor het eerst in bijna 25 jaar. Ze protesteren tegen de geplande hervormingen van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke. Volgens hen beperken die de vrijheid van de artsen en komt de zorg voor de patiënten in gevaar. Maar wat staat er precies in de plannen? De artsenstaking samengevat in 4 vragen.
Artsenstaking: wat houdt hervorming minister Vandenbroucke in en waarom zijn zo veel dokters tegen?
Lien De Cooman
Gepubliceerd:
1. Waarom wordt de gezondheidszorg hervormd?
De gezondheidszorg in ons land zal de komende jaren grondig hervormd worden. Die hervorming zit al jaren in de pijplijn en staat ook in het regeerakkoord. De belangrijkste drijfveer is de gezondheidszorg betaalbaar houden, zowel voor de patiënten als voor de overheid.
Er zijn wel degelijk signalen dat die betaalbaarheid onder druk staat. Analyses van onder meer Eurostat en het IMA toonden al aan dat de kosten voor de patiënten in ons land hoger liggen dan in onze buurlanden, en sneller stijgen dan elders in Europa. Dat komt vooral door de supplementen die niet-geconventioneerde artsen aanrekenen.
Geconventioneerd of niet?
De conventie is een afspraak tussen zorgverleners, ziekenfondsen en het RIZIV over de tarieven voor medische prestaties in ons land. Artsen die dat akkoord volgen, noemen we geconventioneerd. Zij houden zich aan de officiële vastgelegde tarieven.
Dokters die niet-geconventioneerd zijn kunnen bovenop de officiële tarieven supplementen vragen aan hun patiënten. Bij sommige specialisten, zoals dermatologen en oogartsen, is de meerderheid niet geconventioneerd.
Ook voor de overheid blijven de kosten voor de gezondheidszorg stijgen. Dat komt onder meer door de vergrijzing, en door de vele innovaties in de geneeskunde. Die maken de gezondheidszorg beter maar ook duurder.
Onderdeel van grote oefening
De huidige hervorming is dus nog maar een eerste stap in een veel grotere oefening. Uiteindelijk zullen de volledige artsenlonen én de financiering van de ziekenhuizen herbekeken worden.
Minister Vandenbroucke laat uitrekenen hoeveel elke medische handeling objectief gezien kost. Daardoor moet het mogelijk worden om de artsen alleen nog te betalen voor het werk dat ze doen, en de ziekenhuizen rechtstreeks te vergoeden voor de kosten van onder meer de apparatuur.
Het is dan niet meer de bedoeling dat dokters nog kosten doorrekenen voor bijvoorbeeld de apparatuur waar ze mee werken, of dat ze een deel van hun loon moeten afstaan aan hun ziekenhuis. Dat maakt de artsenlonen op dit moment heel ondoorzichtig en werkt het vragen van supplementen in de hand.
Met de hervormingswet waar de minister nu aan werkt, worden de supplementen als eerste aangepakt. De aanpassingen gaan wel pas in 2028 in.
2. Wat houdt de hervormingswet van Vandenbroucke in?
Minister Vandenbroucke wil artsen aanmoedigen om tegen de officiële conventietarieven te werken, en dus geen supplementen meer te vragen. Deconventioneren wordt ontmoedigd.
Zo zouden geconventioneerde dokters in bepaalde gevallen mogen afwijken van de officiële tarieven, bijvoorbeeld om innoverende zorg te kunnen bieden of om te lage erelonen te verbeteren. Enkele premies zouden alleen nog toegekend worden aan wie geconventioneerd is.
De mogelijkheid om gedeeltelijk te conventioneren verdwijnt uiteindelijk niet, al wilde de minister dat oorspronkelijk wel. Gedeeltelijk geconventioneerde artsen volgen op bepaalde momenten de officiële tarieven, en rekenen op andere supplementen aan. Ze zouden wel niet meer dan 2 dagen per week supplementen mogen vragen.
Minister Vandenbroucke legt in zijn wetsontwerp ook een plafond op de supplementen. Voor patiënten die opgenomen zijn in het ziekenhuis zouden artsen nog hoogstens 125 procent van het ereloon extra mogen aanrekenen, voor andere patiënten 25 procent.
Strikter kader
Om het systeem sluitend te maken en misbruik tegen te gaan, werkt de minister ook aan striktere regels. Artsen die zwaar frauderen zouden in de toekomst hun RIZIV-nummer kunnen verliezen. Zij kunnen dan geen facturen meer insturen naar de ziekteverzekering.
Als binnen een bepaalde specialisatie niet genoeg dokters toetreden tot de conventie, zou de minister ook via een koninklijk besluit maximumtarieven kunnen opleggen aan iedereen.
De financiering van de beroepsorganisaties zou dan weer gekoppeld worden aan het aandeel geconventioneerde artsen binnen hun achterban. Als er dus minder artsen van een bepaalde vakbond zich conventioneren, zal die organisatie minder middelen hebben. Maar ook daar deed Vandenbroucke al een toegeving: de financiering zal maar voor een klein deel (20 procent) afhankelijk zijn van de conventiestatus van de leden.
3. Waarom is er zo veel protest?
De vakbonden vinden dat Vandenbroucke raakt aan de vrijheid van artsen. Geneeskunde is een vrij beroep en dokters willen in eer en geweten zelf kunnen beslissen over de beste zorg voor hun patiënten en over de tarieven die ze aanrekenen.
Daarbij komt dat heel wat medische handelingen ondergefinancierd zijn. Als de supplementen afgetopt worden zonder dat de tarieven aangepast zijn, vrezen ze dat ze niet meer dezelfde kwaliteit zullen kunnen bieden.
En daar ligt misschien wel het belangrijkste probleem: de supplementen worden als eerste aangepakt, zonder dat er al zicht is op de toekomstige ziekenhuisfinanciering en de herziening van de tarieven. Ook N-VA-voorzitter Valerie Van Peel gaf daar al kritiek op. De artsen hebben daardoor het gevoel dat ze als eersten geviseerd worden, en dat ze nu een blanco cheque tekenen zonder te weten of ze daar redelijk voor gecompenseerd gaan worden.
De aanpassingen aan het conventiemodel zouden wel pas in 2028 ingaan, en het is de bedoeling dat er tegen dan ook belangrijke stappen gezet zijn in de andere hervormingen. Maar nu instemmen met iets waarvan pas in de toekomst zal blijken wat de concrete impact is, ligt heel moeilijk.
"Patiënten worden het slachtoffer"
Het lijkt erop dat de relatie tussen minister Vandenbroucke en de artsenorganisaties op een dieptepunt is beland. Het overleg over deze hervorming verloopt heel moeizaam, en de artsenorganisaties waarschuwen dat het overlegmodel zelf ook onder druk staat. Zo vinden ze het niet kunnen dat de financiering van de syndicaten afhankelijk wordt van het aandeel geconventioneerde artsen. Ze zien dat als een drukmiddel en een aantasting van hun onafhankelijkheid.
Het risico om het RIZIV-nummer te verliezen wordt dan weer gezien als een overdreven zware sanctie. Die maatregel is alleen mogelijk bij flagrante fraude met geld van de ziekteverzekering, maar heel wat artsen zijn ervan overtuigd dat de overheid zich er een verregaande inmenging mee toe-eigent.
Volgens de vakbonden zullen uiteindelijk de patiënten het slachtoffer zijn van deze hervorming. Ze voorspellen dat die het omgekeerde effect zal hebben van wat de minister beoogt: meer artsen zullen volledig deconventioneren in plaats van toe te treden tot het tariefakkoord. Patiënten zullen aan het einde van de rit dus misschien méér betalen in plaats van minder.
4. Hoe moet het nu verder?
De ontwerptekst van minister Vandenbroucke is al op verschillende punten bijgestuurd na overleg met de beroepsorganisaties, en Vandenbroucke is bereid om nog meer aanpassingen te doen. Maar de grootste artsenvakbond BVAS was alvast nooit onder de indruk van de bijsturingen en de staking heeft nooit ter discussie gestaan.
Dat de hervorming er moet komen, is wel zeker. Die werd al opgestart onder toenmalig minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld). Minister Vandenbroucke heeft haar plannen bijna volledig overgenomen, en de noodzaak om ermee door te zetten staat ook met zoveel woorden in het regeerakkoord: "De huidige financieringsmechanismen zijn aan herziening toe en moeten fundamenteel hervormd worden."
Maar of de artsen akkoord zullen gaan met aanpassingen voor het hele plaatje duidelijk is, blijft afwachten.
