De plannen van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) om de zorgsector te hervormen, zorgen in het werkveld voor heel wat verdeeldheid. Wat voor de ene arts een broodnodige aanpassing is, zien anderen als een stap terug voor hun beroep én voor patiënten. Van "schijnzelfstandigen" tot "villageneeskunde": 3 artsen vertellen hoe zij de hervormingen ervaren.
"Zonnekoning Vandenbroucke rijdt sector ravijn in" tot "begrip voor zijn plannen": artsen verdeeld over hervormingen in de zorg
Ann Willems
Gepubliceerd:
Even terug naar het begin. Op 6 juni kondigt federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) een hervormingswet voor de zorgsector aan. Zijn doel: “De kosten voor patiënten verlagen en het systeem betaalbaar houden”.
Dat wil hij bereiken door onder meer een plafond in te voeren voor de ereloonsupplementen van niet-geconventioneerde artsen, door dokters via financiële voordelen te overtuigen om zich (volledig) te conventioneren en door te sleutelen aan de financiering van de artsensyndicaten.
Wat is de conventie?
De conventie is een afspraak tussen artsen, ziekenfondsen en het RIZIV over de tarieven voor medische prestaties in ons land. Artsen die dit akkoord volgen, noemen we geconventioneerd. Zij houden zich aan de officiële, vastgelegde tarieven.
Artsen kunnen er ook voor kiezen om gedeeltelijk geconventioneerd of niet-geconventioneerd te zijn. Gedeeltelijk geconventioneerde artsen volgen de officiële tarieven enkel op bepaalde plaatsen (bijvoorbeeld in het ziekenhuis wel, maar in hun privépraktijk niet). Niet-geconventioneerde artsen bepalen vrij hun ereloon en rekenen doorgaans hogere tarieven aan.
Als het van Vandenbroucke afhangt, gaan de hervormingen in 2028 in, maar zijn voorstel botst op bakken kritiek uit de zorgsector. Artsen vinden dat niet alleen hun professionele vrijheid in het gedrang komt, maar ook de zorg voor patiënten.
Orthopedisch chirurg Filip Robijns: "Beslissing die zonder kennis van zaken is genomen"
Een van die artsen is Filip Robijns. Hij is orthopedisch chirug in Ziekenhuis Oost-Limburg en is 1 dag per week actief in zijn privépraktijk in Maaseik. Hij is deels geconventioneerd: voor een consultatie in het ziekenhuis betaal je 32 euro, in zijn privépraktijk vraagt hij 50 euro. In beide gevallen betaalt het ziekenfonds ongeveer 15 euro terug.
Robijns is erg verbaasd over de supplementenhervorming die Vandenbroucke op tafel legt. "De minister schildert ons af als graaiers die het extra geld zonder meer in eigen zakken steken. Dat is niet zo. Patiënten die in mijn praktijk langskomen, kunnen voor de deur parkeren, hoeven zich niet in te schrijven en kennen mijn secretaresse. Bovendien kan ik meer tijd voor hen vrijmaken en werk ik samen met een kinesist. Er staat wel degelijk meerwaarde tegenover. Mijns inziens mogen patiënten zelf oordelen of ze daarvoor meer willen uitgeven."
Dat we een pak minder vergoed worden, is een blinde beslissing die zonder overleg of kennis van zaken is genomen
Vandenbroucke trekt ook van leer tegen de supplementen die ziekenhuizen aanrekenen, bijvoorbeeld wanneer een patiënt een eenpersoonskamer vraagt of een MRI-scan ondergaat. Geld dat nochtans grotendeels bijzonder nuttig wordt besteed, vindt Robijns. "Zo investeren we in innovatieve technieken. Onze operatierobot is betaald met opbrengsten van supplementen, om maar 1 voorbeeld te geven. We gebruiken het ook voor wetenschappelijk onderzoek."
Volgens Robijns is de stakingsbereidheid onder orthopedisch chirurgen groot – en daar hebben niet alleen de supplementen mee te maken. "Ons budget voor conservatieve behandelingen van fracturen wordt gehalveerd: van 15 naar 7,5 miljoen euro." Wanneer iemand zijn arm breekt, heb je grosso modo 2 mogelijkheden: opereren of herstellen met een gips of draagdoek. Dat laatste is conservatieve zorg.
"Het is makkelijker om voor een operatie te kiezen: je consultatie is op 10 seconden gepiept en de meeste patiënten zijn pas dan tevreden – terwijl een ingreep vaak niet nodig is. Dat we nu een pak minder vergoed worden om patiënten richting conservatieve zorg te sturen, is een blinde beslissing die zonder overleg of kennis van zaken is genomen."
De aanpak van de minister is zo van de pot gerukt dat we een signaal moeten sturen
Nochtans zijn een boel artsen bereid om samen met Vandenbroucke te bekijken waar besparingen mogelijk zijn. "Want laten we wel wezen: de gezondheidszorg móet bezuinigen. Mensen worden steeds ouder. Er zullen de komende jaren lastige gesprekken moeten worden gevoerd. En het klopt: er zitten rotte appels in het systeem. Maar ons grofweg passeren en zomaar je wil doordrijven? Zo ga je niet te werk"
Het maakt dat Robijns op 7 juli zijn werk neerlegt. "Het gaat tegen mijn gevoel in. Een arts laat zijn patiënten niet graag in de steek. Het maakt onze wachtlijst bovendien alleen maar langer. En toch: de aanpak van de minister is zo van de pot gerukt dat we een signaal moeten sturen. Of het effect zal hebben? Sinds we over een staking spreken, worden we een stuk vaker aan het woord gelaten in de media. Laten we hopen dat we de minister van gedacht kunnen doen veranderen."
Huisarts Gijs Van Pottelbergh: "Begrijp dat Vandenbroucke einde wil maken aan villageneeskunde"
Als huisarts gaat de discussie over de ereloonsupplementen voor Gijs Van Pottelbergh niet op. Het overgrote deel van de huisartsen is namelijk geconventioneerd. Dat betekent niet dat hij de kwestie niet op de voet volgt.
Van Pottelbergh vindt het jammer dat alle supplementen op 1 hoop worden gegooid. "Er zijn, zoals dr. Robijns aanhaalt, de supplementen die aan een eenpersoonskamer zijn gekoppeld. Tot daaraan toe. Die bedragen dienen inderdaad om de putten te vullen, te renoveren en te innoveren. Dat er supplementen verbonden worden aan onderzoeken zoals een MRI-scanner vind ik een ander verhaal. 'Dat is nodig om de toestellen af te betalen', klinkt het. Als zo’n machine 7 dagen op 7 en 16 uur per dag draait, zit dat met die afbetaling volgens mij best snor."
Het is een kwalijke tendens dat je sneller privé bij een specialist terechtkan als je meer betaalt
En dan zijn er de supplementen die specialisten hanteren voor raadplegingen buiten het ziekenhuis. Die lopen volgens Van Pottelbergh vaak de spuigaten uit. "Villageneeskunde noem ik dat. Het is een kwalijke tendens dat je sneller privé bij een specialist terechtkan als je meer betaalt, terwijl de wachtlijsten in ziekenhuizen oplopen. Wat dat betreft, heeft minister Vandenbroucke een punt. Dit is geneeskunde met 2 snelheden."
Bovendien, aldus Van Pottelbergh, wil Vandenbroucke de supplementen niet volledig afschaffen. "De minister wil ze beperken tot 25 procent voor ambulante prestaties en 125 procent voor ziekenhuizen. In ziekenhuizen in Wallonië en Brussel en in privéhospitaals hanteren sommigen nu ereloonsupplementen tot wel 300 procent. Dat verschil krijg je aan een patiënt toch niet uitgelegd?"
Het is spijtig dat de minister probeert de macht naar zich toe te trekken. Daarmee zet je de sector in rep en roer
Het betekent niet dat de huisarts uit Heverlee zich volledig achter de hervormingen van Vandenbroucke schaart. Van Pottelbergh betreurt dat de gezondheidsminister ook het conventiesysteem wil vernieuwen. Wie toetreedt tot de conventie wil Vandenbroucke belonen, onder meer door premies enkel nog aan geconventioneerde artsen toe te kennen. "Daar heb ik moeite mee", geeft Van Pottelbergh toe.
"Momenteel krijgen bijvoorbeeld alle artsen die aan bepaalde kwaliteitsnormen voldoen een premie toegewezen, geconventioneerd of niet. In de visie van de minister hebben daar enkel geconventioneerde dokters recht op. Het is echter toch niet zo dat je geen kwaliteit levert omdat je niet-geconventioneerd bent?" Bovendien, redeneert Van Pottelbergh, wordt het artsen zo wel erg moeilijk gemaakt om te deconventioneren.
Ook de manier waarop Vandenbroucke de nieuwe wetgeving wil doorduwen, stoot hem tegen het hoofd. "Een hoop zaken in de gezondheidszorg zitten al jaren muurvast. Ik steun dat de minister daar beweging in wil krijgen – maar het is spijtig dat hij dat probeert door de macht naar zich toe te trekken. Daarmee zet je de sector in rep en roer. Je bereikt veel meer door iedereen aan boord te krijgen. Dat is broodnodig als je ziet welke financiële uitdagingen er op ons afkomen."
Zelf is Van Pottelbergh niet van plan om op 7 juli te staken. "Ik vrees dat het de onrust en frustraties alleen maar zal versterken."
Gespecialiseerd arts Frederik Van Doren (*): "We worden schijnzelfstandigen in een systeem van staatsgeneeskunde"
Frederik Van Doren (*) werkt net als Filip Robijns als gespecialiseerd arts in een regionaal ziekenhuis. Hij is volledig geconventioneerd. "Een principe waar ik volledig achtersta", benadrukt hij. Hoewel hij bedenkingen heeft bij de manier waarop Vandenbroucke aan de supplementen van niet-geconventioneerde artsen wil morrelen, is het niet zijn grootste bekommernis.
Voor Van Doren overschrijdt de minister andere rode lijnen. "Hij rijdt de toekomst van onze zorg de ravijn in. De plannen die nu op tafel liggen, maken van hem de Zonnekoning en van ons schijnzelfstandigen in een systeem van staatsgeneeskunde."
Vandenbroucke haalt alle sterktes van ons huidige overlegsysteem onderuit. Het is simpelweg onaanvaardbaar
Momenteel is het de ‘Nationale Commissie Artsen – Ziekenfondsen’ (in het werkveld ‘medicomut’) die beslist hoe het budget van de gezondheidszorg in ons land wordt besteed. Het overlegorgaan bestaat uit artsen, ziekenfondsen en het RIZIV en maakt jaarlijks onder meer afspraken over de regels rond terugbetaling en tarieven in de gezondheidszorg.
"Wat heeft zo’n instantie echter nog voor zin als de minister de macht volledig naar zich toetrekt? Staat een besluit over de besteding van het budget hem niet aan, dan kan hij in een vingerknip zijn eigen beleid opdringen en zo zelf beslissen hoe de zorg eruit ziet. Hij haalt zo alle sterktes van ons huidige overlegsysteem onderuit. Het is simpelweg onaanvaardbaar."
Die mening stoelt hij op zijn ervaring in het buitenland. "Heb je in ons land diabetes en krijg je een verstopping van een bloedvat in je been, dan maken we met een stent het bloedvat weer open. Dat is niet de goedkoopste, maar wel de beste zorg. In landen waar de overheid veel in de pap te brokken heeft, kiest men sneller voor goedkopere oplossingen zoals amputatie. Knieprothese nodig wanneer je op leeftijd bent? In Nederland stoot je op een ‘njet’."
De minister plaatst zijn ideologie boven rationele argumenten en luistert gewoonweg niet
Van Doren is hard voor Vandenbroucke. "Hij is verstandig, maar ook zeer ideologisch gedreven. Hij plaatst zijn ideologie boven rationele argumenten en luistert gewoonweg niet. Hij is ervan overtuigd dat zijn hervorming tot een maximale toegankelijkheid van de zorg zal leiden, maar in realiteit wordt het tegendeel waar: een boel artsen zullen óf de motivatie verliezen om efficiënt te werken, óf naar de privésector trekken óf naar het buitenland gaan. Gevolg: er zullen minder artsen aan een betaalbaar tarief overblijven, waardoor de wachtlijsten nog meer overlopen."
Het ziekenhuis waar Van Doren aan de slag is, bekijkt momenteel op welke manier ze 7 juli actie zullen voeren. "Niet iedereen vindt staken de beste eerstvolgende stap. Ook wij laten onze patiënten liever niet in de steek. We doen ons best om een duidelijke boodschap te versturen zonder veel hinder te veroorzaken, laat staan de gezondheid van onze patiënten in gevaar te brengen."
*De naam van deze arts is een schuilnaam. Zijn daadwerkelijke naam, functie en werkplaats zijn bekend bij de redactie.
