De vredesonderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland zijn in een stroomversnelling terechtgekomen. Eerst was er het voorstel van Zelensky voor een staakt-het-vuren, dan vroeg Poetin om rechtstreekse gesprekken te hebben en tot slot kaatste Zelensky de bal terug dat hij op hem zal wachten in Istanbul. Wat betekent dit nu voor de oorlog tussen beide landen en zal de Russische president verschijnen in Turkije? Rusland-expert Jan Balliauw legt uit.
Zenuwachtigheid in het Kremlin door nieuwe fase vredesonderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne
Joppe De Hert
Gepubliceerd:
De vredesonderhandelingen bereikten een nieuwe fase, na de kleine top van Europese leiders in Kiev tijdens het afgelopen weekend. De Britse premier Keir Starmer, de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, de Franse president Emmanuel Macron en de Poolse premier Donald Tusk waren er samengekomen met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky.
Na telefonisch overleg met de Amerikaanse president Donald Trump kwamen ze tot een eensgezind voorstel voor Rusland. Een staakt-het-vuren van 30 dagen dat de Russische president moest aanvaarden. "Anders komen er zware sancties", klonk het vanuit het Europese bondgenootschap.
Heeft het Europese bondgenootschap indruk gemaakt op Poetin?
Volgens Rusland-expert Jan Balliauw heeft die forse taal en samenhorigheid van de Europese leiders indruk gemaakt op Poetin. "4 leiders van 4 grote landen die met de goedkeuring van Trump tot een gezamenlijk standpunt zijn gekomen, heeft tot zenuwachtigheid in het Kremlin geleid", zegt hij in Terzake.
"Toen het voorstel over het staakt-het-vuren is binnengekomen, heeft het Kremlin na middernacht nog alle journalisten bijeengeroepen voor een persconferentie. Uiteindelijk is die er niet gekomen, maar volgde wel een statement van de Russische president."
Al was het wel een opvallend statement. Poetin stelde voor om rechtstreekse gesprekken met Oekraïne te voeren. "Maar Zelensky legde nadien de lat nog hoger. Door te zeggen dat hij naar Istanbul trekt om rechtstreeks te praten met Poetin, heeft hij de bal terug in het Russische kamp gelegd."
"Dat Europese voorstel heeft tot zenuwachtigheid in het Kremlin geleid":
Waar blijft het antwoord van Rusland?
Voorlopig is het nog niet duidelijk of Poetin naar Turkije zal reizen. "Het is een merkwaardige stilte. Ik had verwacht dat Rusland zou reageren. Zoals altijd heeft de woordvoerder van het Kremlin zijn dagelijkse briefing gehouden, zonder daar een woord over te zeggen."
Al lijkt Poetin geen voorstander te zijn van een gesprek met Zelensky. "In zijn omgeving vinden ze dat het een slecht idee is en dat je zo'n overleg eerst moet voorbereiden met experten."
En er is nog een duidelijke reden waarom Poetin wél met Oekraïne, maar niet met Zelensky zou willen spreken. "Hij beschouwt Zelensky niet als de legitieme president van Oekraïne."
Normaal moesten er presidentsverkiezingen plaatsvinden in Oekraïne, maar die zijn afgelast door het huidige conflict. "Maar omdat er geen verkiezingen zijn geweest, vindt het Kremlin dat Zelensky zijn mandaat niet mag voortzetten."
Zal Rusland nog reageren op het voorstel van Zelensky?
Welke invloed heeft de VS op de onderhandelingen?
Nadat de Verenigde Staten een grondstoffendeal met Oekraïne hebben bereikt en akkoord zijn gegaan met het voorstel van de Europese leiders, lijkt Trump terug aan de kant van Zelensky te staan. "Het werd vorige week ook al duidelijk dat Trump zijn geduld met Rusland aan het verliezen was."
Al blijft Trump onvoorspelbaar, voor zowel Oekraïne als Rusland. "Het is duidelijk dat beide landen altijd met één oog naar Washington kijken, om in de gunst van Trump te blijven." Dat werd ook dit weekend weer duidelijk. "Trump ging eerst akkoord met het staakt-het-vuren. Maar toen Poetin voorstelde om eerst in gesprek te gaan, zei Trump om dat dan maar eens te proberen. Dus moest Zelensky een toegeving doen."
"Trump is ervan overtuigd dat de 2 leiders elkaar donderdag in Istanbul zouden zien. Hij zou zelf misschien ook naar Turkije afreizen, maar het blijft onmogelijk om in zijn hoofd te kijken."
En hoe zal de VS reageren als dat gesprek er niet komt of slecht afloopt. "Dan is het van groot belang wie Trump de schuld zal geven. Is het Oekraïne? Dan zullen ze hun handen wegtrekken en geen militairen of inlichtingen ter beschikking stellen. Als hij Rusland de schuld geeft, zal hij dan nieuwe zware sancties opleggen?"
Balliauw is er alvast van overtuigd dat zware sancties van de VS pijn kunnen doen bij Rusland. "Ze kunnen die oorlog nog wel even vasthouden, maar door de lagere olieprijzen wordt de financiering steeds moeilijker. Ook de overheidsreserves zijn opgedroogd, dus ze hebben ook niet meer voldoende budget."
"Rusland en Oekraïne kijken altijd met 1 oog naar Washington":
