Een heleboel jonge magistraten twijfelen aan hun beroepskeuze nu de federale regering een aantal ingrepen in het pensioen van magistraten en gerechtspersoneel wil doorvoeren. Dat blijkt uit een open brief die verschijnt in de krant Le Soir. Volgens de jonge magistraten zijn de pensioenmaatregelen de druppel, na de jarenlange gebrekkige financiering van justitie. "Hoelang laten we justitie nog verder afbrokkelen, voor we reageren en haar de middelen geven om sterk en doeltreffend te zijn?", klinkt het.
"Geen budget voor nietjesmachine, pensioen is enige troef": Jonge magistraten uiten ongenoegen in open brief
De brief is een initiatief van een aantal jonge magistraten van het Luikse parket, maar kreeg al snel steun van tientallen collega's uit andere parketten, ook aan Nederlandstalige kant. De brief werd eerst alleen onder de jonge magistraten verspreid, maar kwam via hen bij oudere collega's terecht, die ook ondertekend hebben om hun jonge collega's te steunen. In enkele dagen tijd ondertekenden 444 magistraten de tekst.
"Wetende dat er zo'n 2.500 magistraten zijn en er, gelet op de paasvakantie in Vlaanderen, heel wat collega's pas later de mail hierover in hun mailbox zullen vinden, is dat toch een indrukwekkend resultaat", klinkt het binnen de magistratuur.
Volgens de briefschrijvers hebben ze voor het beroep van magistraat gekozen uit overtuiging, gedreven door het algemeen maatschappelijk belang, en willen ze niets liever dan hun functie met waardigheid en onafhankelijkheid uitoefenen.
Geen budget voor nietjesmachine
"Maar vandaag twijfelen we", klinkt het in de brief. "Onze overtuiging en vastberadenheid werden vanaf dag één op de proef gesteld. Wat we vaststelden was schrijnend: de beschikbare middelen zijn schaars en schieten systematisch tekort. Achter de (soms nog) statige muren van onze gerechtsgebouwen blijft elke vorm van modernisering uit."
Onze overtuiging en vastberadenheid werden vanaf dag één op de proef gesteld
Niet alleen is de digitalisering van justitie nog niet of nauwelijks ingezet - en wordt ze keer op keer uitgesteld, zodat er nog steeds met papieren dossiers wordt gewerkt -, in sommige arrondissementen zou het zelfs bijna een luxe zijn om over een telefoonlijn of een printer te beschikken. Middelen om gerechtsgebouwen te renoveren of onderhouden, om informaticamateriaal te kopen, of zelfs om in een gsm te voorzien voor de wachtdiensten zijn er niet, aldus nog de magistraten: "Er zijn zelfs te weinig middelen voor een koffiemachine of om een waterkraantje voor drinkbaar water. Zelfs voor een nietjesmachine is er geen budget."
Werkweken van 54 uur
Daarbovenop komt de chronische onderbezetting waar parketten en rechtbanken al decennia mee kampen. Desondanks proberen magistraten zo goed mogelijk hun werk te doen, en presteren ze gemiddeld werkweken van 54 uur. Daarnaast draaien ze ook nachtdiensten, waarvan er slechts 18 per jaar vergoed worden, terwijl in sommige arrondissementen magistraten tot wel dertig wachtdiensten per jaar doen, zeggen de briefschrijvers.
Dit is geen debat over luxe of comfort, maar over erkenning en respect
"In deze al zo precaire context, ervaren wij de lopende hervormingsplannen, voornamelijk met betrekking tot onze pensioenregeling, als de zoveelste aantasting van de aantrekkelijkheid en de erkenning van ons beroep", gaat de brief verder. "Dit is geen debat over luxe of comfort, maar over erkenning en respect."
De magistraten wijzen erop dat zij immers, in tegenstelling tot de meeste andere beroepen in zowel de publieke als private sector, geen enkel extralegaal voordeel genieten, en dat hun verloning niet alleen niet in verhouding met de verantwoordelijkheid, stress en werkuren die ermee gepaard gaan, maar ook duidelijk lager ligt dan die voor een gelijkaardige functie in andere Europese landen.
Pensioen 'enige echte loonvoordeel'
"Tot op vandaag hebben we nog één grote troef om uit te spelen: een goed pensioen", luidt het. "Net op een moment dat de magistratuur meer dan ooit nood heeft aan versterking en jonge talenten moet overtuigen en aantrekken, wordt de politieke keuze gemaakt om dat enige echte loonvoordeel ten aanzien van de privésector weg te nemen."
Hoelang laten we justitie nog verder afbrokkelen, voor we reageren en haar de middelen geven om sterk en doeltreffend te zijn?
Het is dan ook niet verwonderlijk dat meer en meer magistraten overwegen andere oorden op te zoeken, maar volgens de auteurs van de open brief moeten er dringend enkele belangrijke vragen gesteld worden: "Hoe kunnen we een onafhankelijke, efficiënte en menselijke justitie garanderen, als we de fundamenten blijven verwaarlozen? Zal de onafhankelijkheid van de magistraat nog verzekerd zijn als de loonvoorwaarden worden verzwakt? Zal het beroep in de toekomst nog aantrekkelijk zijn, en zijn de werkomstandigheden nog voldoende concurrerend ten opzichte van de privésector? En vooral: hoelang laten we justitie nog verder afbrokkelen, voor we reageren en haar de middelen geven om sterk en doeltreffend te zijn?"
"Justitie is een belangrijke pijler van onze democratie, haar hulpkreten mogen niet langer weggewuifd worden", besluiten ze.
Ook in de krant De Tijd laten de magistratenverenigingen hun ongenoegen blijken. Ze benadrukken dat ze al een langere tijd "waarschuwen voor de structurele onderfinanciering". Zo klagen ze de zware werklast door het tekort aan magistraten aan, net als de vervallen en soms zelfs ongeschikte infrastructuur en de terugkerende budgettaire problemen.
Daarboven komt nu ook de "financiële impact van de pensioenhervormingen die de regering voor ogen heeft". "Naast de structurele problemen doet de besparingshervorming definitief afbreuk aan de aantrekkelijkheid van het ambt. (...). Sommige magistraten overwegen zelfs om van carrière te veranderen".
Hanne Ollevier van het parket van Oost-Vlaanderen benadrukt dat de pensioenhervorming nu "de spreekwoordelijke druppel" is. "Men spreekt altijd over de onderfinanciering van justitie. Ik wil duidelijk maken wat dat inhoudt en welke gevolgen dat kan hebben."
Ze geeft ook enkele concrete voorbeelden. "We hebben bijvoorbeeld geen digitale handtekening. Als we tijdens een nachtdienst een bankvordering moeten opstellen om een rekening te bevriezen, moeten we een worddocument invullen, dat uitprinten, met de hand ondertekenen en opnieuw inscannen om het naar de politie te mailen. Het is absurd dat we in 2025 nog altijd op die manier moeten werken."
"Sommige collega's hebben geen gsm-bereik op hun bureau, en moeten in de gang telefoneren. Dat is een rechtstaat onwaardig."
De boodschap is duidelijk: de besparingen van justitie moeten een halt toegeroepen worden, benadrukt ze. "We staan met onze twee voeten in de maatschappij, ook wij moeten ons steentje bijdragen. Maar de maatregelen die nu voorgesteld worden, gaan zeer ver."
Later vandaag zitten de magistraten samen met minister van Pensioenen Jan Jambon (N-VA) en minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V).
