Magistraten die bazooka bovenhalen nu regering hun (top)pensioenen in vizier neemt: is de woede terecht of misplaatst?

Parketmagistraten vervolgen overtreders van de wet voor de rechtbank. Het zijn dus eigenlijk hoge ambtenaren die het belang van de samenleving verdedigen voor een rechter. Ze worden ook de 'openbare aanklager' of 'procureur' genoemd. 

Ze leiden strafrechtelijke onderzoeken en houden daar toezicht op, beslissen over strafvervolging, geven juridisch advies aan de politie, beoordelen bewijsmateriaal en oordelen of er voldoende gronden zijn om een zaak voor de rechtbank te brengen.

Om magistraat te kunnen worden, moet je op z'n minst een diploma in de rechten hebben en Belg zijn.

De parketmagistraten stellen dat de pensioenhervormingen van de federale regering hen veel te hard raken. Volgens hen stapelen de maatregelen uit het regeerakkoord, de beleidsverklaring van minister van Pensioenen Jan Jambon (N-VA) en het recente paasakkoord zich op, waardoor ze uiteindelijk (naar eigen zeggen) 30 tot 40 procent minder pensioen zullen overhouden. 

Ze hekelen onder meer dat hun pensioen op lange termijn niet meer op basis van de laatste 10 dienstjaren, maar wel van hun hele loopbaan zal worden berekend. "Aangezien de stijging van de weddes van parketmagistraten grotendeels samenhangt met hun anciënniteit, is dat natuurlijk veel minder voordelig", legt professor-emeritus sociaal recht Ria Janvier uit.

Daarnaast wil de regering alle loopbaanbreuken - lees: het deel van het loon dat in aanmerking wordt genomen voor de pensioenberekening - naar 1/60 brengen. Vandaag is die loopbaanbreuk voor parketmagistraten 1/48. Dat betekent dat elk gewerkt jaar nu nog zwaarder doorweegt om tot het volledige pensioenbedrag te komen. 

"Van 1/48 naar 1/60 gaan zou betekenen dat ze in de praktijk 9 jaar langer moeten werken voor een volledig pensioen", zegt Janvier. "Het wordt moeilijk om daaraan te geraken omdat velen pas op latere leeftijd parketmagistraat worden."

Daar komen nog andere maatregelen bovenop, zoals de tijdelijk beperktere indexering van de hogere pensioenen uit het paasakkoord en de afschaffing van de perequatie, het systeem waarbij pensioenen van ambtenaren bovenop de index kunnen stijgen.

Dat gezegd zijnde, is de Federale Pensioendienst momenteel volop aan het berekenen of het effectief gaat om 30 à 40 procent koopkrachtverlies. Want waar dat cijfer precies vandaan komt, is niet duidelijk. Dat zegt ook Yves Stevens, professor pensioenrecht aan de KU Leuven, die vermoedt dat meer nuance nodig is.

"De maatregel van het paasakkoord om de hoogste pensioenen niet meer volledig te indexeren, is bijvoorbeeld een tijdelijke maatregel tot 2029. Nadien zouden ze normaal gezien weer volledig geïndexeerd worden. Ik kan mij niet van de indruk ontdoen dat een koopkrachtverlies van 40 procent eigenlijk een doorrekening is voor ná die periode. Want dat lijkt me toch wel heel veel te zijn."

Procureur-generaal van Brussel Frédéric Van Leeuw was daarover heel open in De Ochtend op Radio 1: "Ik denk dat de meeste magistraten, zoals de meeste hoge ambtenaren, aan het maximumpensioen zitten." 

Dat maximumpensioen voor ambtenaren bedraagt volgens de Pensioendienst momenteel 99.499,24 euro bruto per jaar of 8.291,6 euro bruto per maand.

Professor-emeritus publiek recht Paul Van Orshoven vindt dat geen eerlijke vraag. "Dat parketmagistraten hoge weddes en pensioenen hebben, steekt sommigen de ogen uit. Maar dat is een vorm van georganiseerde jaloezie. Pensioenen zijn een vorm van loon, meer bepaald uitgesteld loon. We hebben destijds afgewogen dat magistraten hoge lonen moeten krijgen, want zoals weleens wordt gezegd: if you pay peanuts, you get monkeys. We willen geen monkeys in de rechtbank. Die lonen, en dus die pensioenen, zijn dus geen sinterklaaspolitiek geweest."

"Magistratenweddes zijn ambtenarenweddes, maar ze liggen hoger dan de standaardweddes voor ambtenaren. Precies omdat de wetgever vond dat dat een belangrijke job was. Het pensioen was een deel van dat loon." 

Janvier is het daarmee eens. "Magistraten hebben destijds als ambtenaar een hoog loon en een hoog pensioen gekregen om hun onafhankelijkheid te waarborgen. Dat wordt nu ondergraven door daarin te snijden."

"Er zijn heel veel mensen die niet geopteerd hebben voor een ambtenarencarrière omdat ze in de privé veel meer geld kunnen verdienen op een andere manier", vult Van Orshoven nog aan. "Dat geld zetten ze dan opzij als appeltje voor de dorst voor hun oude dag. Dat steekt anderen dan niet de ogen uit? Wél als je dat allemaal opoffert voor een ambtelijke carrière, waar een interessante wedde en een interessant pensioen tegenover staat, zonder bepaalde andere voordelen?"

Janvier vindt van wel. "Ik begrijp hun boosheid voor 100 procent. Dit is een bloedbad. De besparing op hun pensioenen is zeer verregaand, veel verregaander bijvoorbeeld dan die op de leerkrachtenpensioenen." 

Ook Van Orshoven snapt dat. "Pacta sunt servanda (afspraken moeten worden nagekomen, red.), ik heb veel begrip voor dat argument. Het pensioen was part of the deal en je moet daar niet retroactief op terugkomen. Zeker niet voor gepensioneerden zelf of mensen die dicht bij hun pensioen staan. Het is wel iets anders voor toekomstige generaties, die hun keuze nog kunnen maken."

In het Gevangeniswezen heerst veel woede en onbegrip over de zogenoemde 'stiptheidsactie' van de magistraten. "Het parket brengt daarmee de veiligheid van onze mensen, maar ook van de samenleving in gevaar", klinkt het. "Iedereen weet wat de situatie is in de Belgische gevangenissen. In een systeem dat al onder immense druk staat is dit voor ons totaal onbegrijpelijk."

Ook elders binnen Justitie horen we gemor. Zo stelt Bruno Lietaert, raadsheer aan het Hof van Cassatie, op sociaalnetwerksite LinkedIn dat hij de actie "in het geheel niet kan begrijpen", hoewel hij wel degelijk tegen de "unfaire" pensioenmaatregelen wil strijden. 

"Deze 'actie' kan wat mij betreft echt niet omdat ze raakt aan een toestand van overbevolkte gevangenissen waar vele mensen in mensonwaardige omstandigheden verblijven. We worden niet respectvol behandeld maar laat ons zelf de standaard hoog houden. Ik ben overigens echt niet de enige magistraat die er zo over denkt."

Ook Van Orshoven is kritisch voor de verregaande actie. "Daarmee doen ze veel andere mensen de duvel aan voor hun particuliere belang, hoe legitiem dat ook mag zijn. Dat is niet ongebruikelijk voor stakingsacties tegenwoordig: dat zie je bijvoorbeeld ook op het spoor. Je pakt de regering aan door eerst anderen de duvel aan te doen, die dan echt zullen protesteren."

Janvier is een andere mening toegedaan. "Het is oké dat nu wat chaos ontstaat. Het zal ook niet de laatste beroepsgroep zijn die zal protesteren. De magistraten hebben tenminste de wapens om aan te geven dat ze het niet eens zijn met de regering."