Fitness bij tieners kan een gezonde en nuttige sport zijn, zolang het maar veilig en gecontroleerd gebeurt. Dat zegt docent sport- en bewegen Niels Van Werde (Thomas More). Fitness bij jongeren is enorm populair, maar heel wat ouders maken zich zorgen of de sport wel veilig en gezond is. Hoe kan je ervoor zorgen dat je kind op een gezonde manier aan krachttraining doet? Enkele tips.
Help, mijn tiener wil fitnessen: tips voor een veilige en gezonde eerste fitnesservaring
Ine Philippe
Gepubliceerd:
Is fitness voor jongeren wel veilig?
Fitness bij jongeren kan perfect veilig verlopen, zegt Van Werde. "Maar gebeurt het altijd veilig? Neen." Veel ouders zijn bezorgd dat fitness zou zorgen voor blessures, of slecht zou zijn voor de groei. "Maar het antwoord daarop is toch genuanceerd."
Zo zal je met fitness geen groter risico lopen op blessures dan bij andere sporten. Bij jongeren tussen 14 en 21 jaar die meer dan 5 uur per week sporten, zorgt vooral voetbal voor de meeste blessures, gevolgd door judo en basketbal.
Een aantal studies uit de jaren 80 toonden aan dat fitness op jonge leeftijd letsels kan veroorzaken aan de groeikraakbeenschijven, wat dan weer je groei kan afremmen. Maar in die studies ging het vooral over oefeningen die niet veilig werden uitgevoerd. Ook bij andere sporten loop je soms het risico om letsels aan de groeikaakbeenschijven op te lopen.
Fitness is dus niet gevaarlijker dan andere sporten, al is er wel een hele grote 'maar': het is belangrijk dat je de sport geleidelijk aan opbouwt en dat je goede begeleiding hebt. "Dat gebeurt heel vaak niet", beseft ook Van Werde. Maar net zoals je geen voetbal, gymnastiek of judo leert zonder begeleiding, ga je misschien ook beter niet alleen aan de slag in de fitness.
Dat wil niet zeggen dat je bij elke sessie de hulp van een personal trainer moet inschakelen. "Dat is voor veel mensen niet haalbaar. Maar laat je schema regelmatig eens nakijken, of maak 1 keer per maand een afspraak met een trainer die gespecialiseerd is in fitness om eens te praten. En baseer je zeker niet zomaar op tips van influencers of ervaringsdeskundigen."
"Mensen lopen ook op zichzelf, maar met een coach gaat dat toch vaak beter", vergelijkt Van Werde. "Zeker als je veel en intens wil sporten, is het beter om soms eens een trainer in de arm te nemen."
Is fitness bij jongeren ook zinvol?
Als je niet overdrijft en je goed laat begeleiden kan het misschien wel geen kwaad, maar heeft fitness op zo'n jonge leeftijd ook nut? "Toch wel", zegt Van Werde, "maar opnieuw op voorwaarde dat het veilig gebeurt en dat je het om de juiste redenen doet."
Vroeger werd fitness wel afgeraden bij kinderen voor de groeispurt. Maar dat is volgens Van Werde een beetje achterhaald. "Bij jonge topsporters wordt krachttraining heel vaak gebruikt om je prestaties te verbeteren in functie van een andere sport."
Na de groeispurt, vanaf 15 jaar, zie je volgens Van Werde meer voordelen die je ook bij volwassenen ziet. "Die lijst aan voordelen is zeer groot, en dat wordt vaak onderschat." Krachttraining kan bijvoorbeeld helpen bij blessure-preventie, botdensiteit en bloedsuikerwaarden, en ook voor je mentale gezondheid kan het een boost zijn.
Maar volgens Van Werde ligt het accent bij jongeren bijna altijd op het esthetische aspect: ze willen grotere spieren kweken, en steeds breder worden. "En dat is jammer." Ook influencers en sociale media bijvoorbeeld kunnen er dan voor zorgen dat jongeren net onzekerder worden.
"Elke jongere is een beetje onzeker, dus krachttraining kan dan wel helpen", vindt Van Werde. "Maar het risico loert wel om de hoek dat die focus op het uiterlijk doorslaat, en je zo uiteindelijk ook je gezondheid volledig uit het oog verliest."
Mijn kind wil supplementen nemen, is dat nodig?
Naast het fitnessen zelf zijn ook de fitness-supplementen in de vorm van eiwitshakes of creatinepoeders enorm populair. "Maar ze zijn helemaal niet nodig voor krachttraining", stelt Van Werde. "Als je gewoon een gezond dieet volgt, zal je altijd genoeg eiwitten hebben om aan spieropbouw te doen."
Dat horen we ook bij inspanningsfysioloog Katrien Koppo (KU Leuven). Zij begeleidt enkele jonge topatleten, die zeker 6 keer per week heel intensief trainen. "Niemand gebruikt hier supplementen. Op die leeftijd gaat dat allemaal nog met gezonde basisvoeding."
Als je dan toch wat extra eiwitten nodig zou hebben, kan je die volgens Van Werde perfect halen uit een extra stukje kip of een extra portie yoghurt. "Maar zelfs dat is meestal niet nodig."
Bovendien kan een teveel aan eiwitten schadelijk zijn voor je nieren. "Alles wat je binnenkrijgt moet je lichaam ook weer verwerken. In het geval van eiwitten verloopt die verwerking via je lever en je nieren, en dat kan heel belastend zijn."
Ook creatinesupplementen hebben op recreatief niveau niet echt een meerwaarde. "In veel prestatiesporten wordt wel veel creatine genomen, maar dan spreken we echt wel over de topsport en elite atleten."
Waar moet ik op letten als ouder?
"Ik denk dat het belangrijk is om als ouder samen met je kind een middenweg te zoeken", besluit Van Werde. "Want als je het gaat verbieden, gaan ze het vaak net wel doen. Zo werken jongeren."
"De eerste keer dat je kind wil gaan fitnessen kan je bijvoorbeeld een trainer contacteren of naar een fitnesscentrum gaan waar begeleiding is. Daar kan je dan samen een schema opstellen, zodat het veilig kan verlopen en je kind ook de juiste technieken kan aanleren."
Van Werde wil ouders zeker niet bang maken voor fitness. "We willen niet dat onze kinderen de hele tijd in de zetel hangen of achter een scherm zitten. Jongeren die fitnessen, zijn aan het bewegen, en doen dat vaak samen met hun vrienden."
"Maar wees niet blind voor de gezondheidsrisico's, en houd een beetje in de gaten of de grens tussen hobby en obsessie niet wordt overschreden. Je wil dat je kind iets graag doet, maar als het echt obsessief wordt, moet je misschien durven in te grijpen."
