In Soedan heeft het leger het presidentieel paleis in de hoofdstad Khartoem heroverd. De overname is een belangrijke overwinning in het conflict met de paramilitaire organisatie RSF, dat al 2 jaar woedt en aan tienduizenden mensen het leven heeft gekost. De militie zegt dat de strijd om het paleis nog niet voorbij is.
Soedanese leger herovert presidentieel paleis in Khartoem, paramilitairen van RSF geven strijd niet op
Freek Willems
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Het leger heeft beelden gedeeld van vierende militairen in het paleis. Op de beelden zijn ook kogelgaten in de muren te zien, ramen die aan diggelen liggen en een hoop puin. De beelden laten weinig aan de verbeelding over: het presidentiële paleis heeft heel wat schade opgelopen.
Troepen van de paramilitaire organisatie Rapid Support Forces (RSF) hadden zich in het paleis verschanst. De RSF slaagden er in 2023, kort na de start van het conflict met het leger, vrij snel in om het paleis en grote delen van de hoofdstad Khartoem in te nemen. De regering bestuurde al die tijd vanuit Port Soedan.
Bekijk: juichende militairen in een zwaar beschadigd presidentieel paleis
De herovering van het paleis is een belangrijke overwinning voor het leger. Het gebouw is het centrum van de politieke macht in Soedan en heeft ook een grote symbolische waarde, zegt Anette Hoffmann, Soedan-experte bij het Clingendael Instituut. "Het is het gebouw dat op alle bankbiljetten staat, het ligt ook in het centrum van de staat, aan de Blauwe Nijl", zegt ze in De Wereld Vandaag.
De voorbije maanden boekte het leger steeds meer vooruitgang in het centrum van het land en de hoofdstad Khartoem. Bruggen, belangrijke wijken en overheidsgebouwen kwamen opnieuw in handen van het leger. Als het leger ook een laatste door de RSF gecontroleerde brug kan innemen, dan zou dat de aanvoerroute van de RSF doorknippen, legt Hoffmann uit.
"Wij trekken met alle strijdkrachten voorwaarts totdat de overwinning is behaald en iedere vierkante centimeter van ons land gezuiverd is van het vuil van deze militie en haar collaborateurs", zegt het leger in een verklaring.
De troepen van de RSF zouden zich nu tot op een halve kilometer van het paleis hebben teruggetrokken. Ze zouden nog altijd delen van de hoofdstad ten zuiden van het paleis controleren. De militie laat weten dat de strijd om het paleis nog lang niet voorbij is. RSF-leider Hemedti dreigt er ook mee om Port Soedan aan te vallen, helemaal aan de andere kant van het land.
Volgens een anonieme bron binnen het leger zouden de RSF enkele uren na de overname het paleis met drones hebben aangevallen. Volgens dezelfde bron zouden daarbij 3 journalisten zijn gedood.
Naast delen van de hoofdstad hebben de RSF nog altijd een groot deel van het westen van het land stevig in handen. De militie wil daar een eigen regering installeren. Daardoor zou Soedan in feite opgesplitst worden in 2 delen. Internationale erkenning moeten de RSF echter niet snel verwachten.
Ergste humanitaire crisis
De open oorlog tussen het leger en de RSF woedt al sinds april 2023. Het conflict heeft volgens de Verenigde Naties tot de grootste humanitaire crisis ter wereld geleid. Miljoenen mensen zijn ontheemd en een ernstige hongersnood treft zowat de helft van de bevolking.
Bij de gevechten zijn ook al zeker 28.000 mensen gedood. Al ligt dat aantal volgens sommige schattingen veel hoger. Het conflict rijt ook weer oude etnische wonden open in Darfur, in het westen van het land. Een regio die in het verleden al zo vaak door geweld en hongersnood is getroffen. Beide kampen worden ook beschuldigd van oorlogsmisdaden.
Centraal in het conflict tussen het leger en de RSF staat de rivaliteit tussen 2 generaals: Abdel Fattah al-Burhan van het reguliere leger (nu de feitelijke president) en Mohamed Hamdan Dagalo, ook bekend als Hemedti, van de RSF.
De 2 generaals werkten in 2019 samen om dictator Omar al-Bashir van de macht te verdrijven. Na de val van de dictator was het de bedoeling om een democratisch bestuur met een burgerregering te installeren.
De RSF (de opvolger van de beruchte gewapende Janjaweed-militie, die door Bashir in Darfur ingezet werd tegen de niet-Arabische bevolking) zouden daarbij opgenomen worden in het reguliere leger. Maar dat leidde tot een machtsstrijd tussen de 2 voormalige bondgenoten.
Een strijd waarvan het einde nog niet in zicht is. Maar mogelijk zijn de ontwikkelingen van vandaag een kans om de vredesgesprekken nieuw leven in te blazen, geeft Hoffmann aan. De bevolking hoopt in elk geval dat het einde van de oorlog met de inname van het presidentieel paleis dichterbij is gekomen.
Beluister: Soedan-experte Anette Hoffmann van Clingendael Instituut in De Wereld Vandaag
