"Het enige wat telde, was de volgende lijn": 7 ex-gebruikers getuigen over strijd met drugsverslaving

Zowel Michiel* als Ahmed* kwamen in het uitgaansmilieu voor het eerst in contact met ketamine. Maar hun gebruik breidde al snel uit. "Ketamine werd al snel een verlenging van dingen die ik graag deed. Tijdens het gamen, op school, op het werk... Gebruiken werd een routine, vergelijkbaar met tandenpoetsen", vertelt Ahmed. 

"Na verloop van tijd gebruikte ik enkel nog om gedachten en tegenslagen te verdringen, en om de lichamelijke pijn veroorzaakt door het product zelf te onderdrukken", vertelt Michiel. "De constante blaaskrampen en het frequent naar het toilet moeten gaan, beheersten mijn leven. Van het plannen van winkelbezoeken om een wachtrij aan de kassa te vermijden tot het bestellen van pizza om niet naar buiten te hoeven gaan. Ik leefde van toilet naar toilet."

Het verdovende effect was slechts van korte duur, waarna de schade alleen maar toenam. "Toen ik niet meer staand kon plassen van de pijn, en voor het toilet op mijn knieën zat met een handdoek voor me op de grond, heb ik een klik gemaakt", vertelt Michiel. "Het was tijd om hulp te zoeken. Ik was ervan overtuigd dat ik niet ouder dan veertig zou worden, maar de laatste jaren van mijn leven wilde ik anders invullen dan mezelf verder kapot maken."

Ook financieel begon Michiels verslaving door te wegen. "Tijdens het hoogtepunt van mijn verslaving gebruikte ik 150 gram in 2 weken tijd. Ik was geen gebruiker meer, maar een misbruiker. Mijn verslaving heeft me ettelijke wereldreizen gekost."

Vooraleer Ahmed de nodige hulp kreeg, werd hij meermaals de deur gewezen op spoed: "Ik kon enkel opgenomen worden in het ziekenhuis zodra ik nog minder dan 40 kilo woog. "Als drugsgebruiker word je al snel in een hokje geduwd, wanneer je om hulp vraagt", voegt Michiel toe. "Verslaving wordt vaak gemarginaliseerd, maar drugs maken geen onderscheid – ze treffen mensen uit alle lagen van de samenleving."

"De weg naar opname was een hel, maar het herstel zelf was een verademing. De flashbacks naar de 'leuke' gebruiksmomenten tijdens de beginfase hielden mijn verslaving in stand, maar nu ben ik me bewust van de keerzijde van de medaille," vertelt Ahmed.

Vincent* is muzikant en kwam al vroeg in aanraking met cocaïne. Wanneer hij merkte dat cocaïne zijn ADHD kon onderdrukken, werd zijn gebruik problematisch. "Wanneer ik gebruikte, kon ik me beter focussen. Muziekteksten schrijven ging vlotter en alledaagse taken voelden niet meer als een opdracht. Muziek bleek een even grote passie als valkuil te zijn." 

"Mijn verslaving werd steeds destructiever: ik at bijna niet meer en maakte mijn lichaam kapot. Maar dat kon me weinig schelen. Na verloop van tijd gebruikte ik 15 gram per dag."

"Hoe verder mijn verslaving vorderde, hoe meer nood ik had aan middelen om mijn gebruik te kunnen financiëren. Ik kwam bijgevolg in een milieu terecht waar drugsgebruik de gemeenschappelijke deler was. Pas toen ik opgepakt werd vanwege de feiten die ik pleegde om mijn verslaving te bekostigen, besloot ik om hulp te zoeken."

Een keuze die ook Geert* enkele jaren geleden maakte. Na een legerdienst in Joegoslavië op 19-jarige leeftijd verviel Geert in een cocaïneverslaving die bijna dertig jaar lang aansleepte. "Ik probeerde meermaals op eigen krachten te stoppen, maar herviel steeds omdat ik niet wist hoe ik met de terugkerende en intensere nachtmerries moest omgaan. De diagnose van posttraumatische stressstoornis (een psychische aandoening die kan ontstaan na het meemaken van een traumatische ervaring, red.) die jaren later volgde, was dan ook doorslaggevend voor mijn herstel."

Bijna 2 jaar geleden rondde hij zijn traject succesvol af: "Na 16 jaar wist ik het contact met mijn dochter te herstellen en ging ik aan de slag als ervaringswerker in de verslavingszorg. Mijn leven draait niet langer enkel en alleen om de volgende lijn."

Astrid* was pas 13 toen ze voor het eerst in contact kwam met drugs. Opgegroeid in een moeilijke thuissituatie zocht ze een toevluchtsoord in een fout milieu. Zo kwam ze in aanraking met allerlei soorten drugs. Op 16-jarige leeftijd belandde ze op straat. "Mijn volledige leefwereld bestond uit drugs. Ik experimenteerde met XTC, cannabis, speed... De mensen met wie ik omging en die ik als familie beschouwde, waren allemaal gebruikers. Ik kende niets anders." 

Astrid is momenteel in behandeling voor MDMA, maar de weg naar hulp was lang en moeizaam. "Mijn mama zocht al hulp sinds mijn vijftiende, maar verslavingszorg is allesbehalve toegankelijk."

Voor het eerst in jaren ervaart ze hoe het is om langere tijd nuchter te zijn. "Sinds mijn dertiende was ik bijna dagelijks onder invloed. Het is confronterend om voor het eerst nuchter na te denken over mijn daden. Ik ging ver om mijn gebruik in stand te kunnen houden. Daar komen héél veel schuldgevoelens bij kijken. Vooral naar mijn familie toe." 

"Ik moet opnieuw leren om dagelijkse routines uit te voeren. Het gebrek aan structuur en bezigheid was altijd een van de grootste valkuilen voor mij," geeft Astrid toe.

De strijd tegen verslaving blijft een constante. "Ik zal de rest van mijn leven alert moeten blijven. Ik ben verslavingsgevoelig, en het helpt niet dat drugs zo ingeburgerd zijn en steeds makkelijker te verkrijgen. In mijn straat alleen al wonen meerdere dealers."

Zelf spendeerde Astrid ook enkele maanden in de gevangenis voor grootschalige drugshandel. "Na amper 4 maanden kwam ik vrij en kon ik mijn activiteiten gewoon hervatten. Straffeloosheid houdt de drugproblematiek alleen maar in stand."

"Mefi voelde in het begin als een warm dekentje", omschrijft Youssef*. In enkele maanden tijd escaleerde Youssefs sporadische gebruik in het weekend naar een dagelijkse dosis van 2 tot 3 gram. "Gedurende mijn verslaving sloot ik me volledig af. Ik vermagerde, verwaarloosde het contact met mijn omgeving en verloor mijn werk."

Naast de mentale impact doken na 6 maanden ook stilaan fysieke neveneffecten op. "De gaatjes in mijn neustussenschot en mijn beschadigde gebit door tandenknarsen heb ik aan mefi te danken."

"Na verloop van tijd ebde de kick van mefi weg, waardoor ik op zoek ging naar een extra rush. Zo geraakte ik daarnaast verzeild in een gokverslaving. Het gaf die extra adrenaline die ik nodig had, maar het maakte alles alleen maar erger." De combinatie van drugs en gokken bracht hem zowel fysiek als financieel aan de afgrond. 

Youssef vond de weg naar een herstelcentrum, waar hij werkt aan beide verslavingen. Hij vermoedt dat zijn aanleg voor verslaving deels erfelijk is. "Mijn vader overleed aan een alcoholverslaving en mijn moeder kampte met depressie. Misschien zit er iets in mijn genen waardoor ik sneller vatbaar ben voor verslaving." Begeleiders binnen het herstelprogramma erkennen dat genetica een rol kan spelen, maar dat ook omgevingsfactoren en persoonlijke keuzes van invloed zijn. "Mijn zus is ook verslavingsgevoelig, maar heeft nooit echt gebruikt. Mijn broer merkt dat hij een risico loopt, dus hij is extra voorzichtig."

Terwijl Youssef zijn band met familie en vrienden opnieuw probeert te herstellen, probeert hij andere banden net af te bouwen of te verbreken. "Tijdens mijn verslaving duwde ik iedereen weg. Ik had alleen nog één 'gebruikersvriend'. Ik heb het contact met hem onlangs verbroken door middel van een afscheidsbrief. Dat is alvast een eerste stap in de richting van herstel."

"Op mijn twaalfde kwam ik voor het eerst in aanraking met drugs," vertelt Quinten*. "Ik rookte voor het eerst cannabis met mijn moeder in de zetel." Zijn vader zat in de gevangenis en zijn moeder was heroïneverslaafd. "Ik groeide op in een pleeggezin, maar toen ik weer bij mijn moeder terechtkwam, was de situatie enkel verergerd. Ze rookte voortdurend cannabis, dronk veel alcohol, en verkocht nu ook cannabis en cocaïne."

"Ik begon zelf ook mee te verkopen op aandringen van mijn moeder, om mijn eigen gebruik te bekostigen," vertelt hij. "Ik misbruikte alle soorten drugs, buiten heroïne."

Quinten belandde bijgevolg tot twee keer toe in de gevangenis. "Het was pas na mijn laatste detentie dat ik met de juiste motivatie hulp zocht. Ik ben het kotsbeu," zegt hij. "Ik wil mijn oude leven volledig achter mij laten en breken met mijn vertrouwde leefwereld."

"Ik wil nieuwe vriendschappen sluiten, met mensen die ook clean zijn, die dezelfde richting op willen. Mensen bij wie de gespreksonderwerpen verder gaan dan gebruik."

De grootste uitdaging voor Quinten is niet het gebruik zelf achterwege laten, maar de verkoop en het snelle geld dat daarmee gemoeid ging. "Het is moeilijk om die wereld helemaal achter me te laten," legt hij uit. "Dat snelle geld, de spanning... Mijn grootste angst is dat ik een leven zonder drugs op lange termijn saai zou vinden."

"Mijn moeder is ondertussen zeven jaar clean. Dat geeft me hoop."