Nergens in Europa zitten er zoveel resten van cocaïne in het rioolwater als in ons land. Met name Antwerpen is de absolute koploper. Dat blijkt uit een jaarlijkse studie van het Europees Drugsagentschap EUDA, dat het rioolwater in verschillende steden onderzoekt. En ook voor MDMA en ketamine staan we in de top 3.
Nergens in Europa meer cocaïneresten in rioolwater dan in ons land (en ook voor MDMA en ketamine staan we in top 3)
Hanne Decré
Gepubliceerd:
Het Europese Drugsagentschap EUDA doet jaarlijks een vergelijking van het rioolwater in 128 steden, verspreid over 26 landen. Gedurende één week tussen maart en mei 2024 worden er in de steden dagelijks stalen van rioolwater geanalyseerd. Dat komt overeen met de stalen van ongeveer 68,8 miljoen mensen. Die worden dan getest op 6 drugssoorten: cocaïne, amfetamine, MDMA, ketamine, methamfetamine en cannabis.
Over het algemeen werd er in de Europese steden meer resten van cocaïne, MDMA en amfetamine gevonden.
Hoe haal je nu drugsresten uit rioolwater? VRT NWS kon een dag meevolgen met zo'n onderzoek
Antwerpen is de absolute koploper als het gaat over cocaïne, gevolgd door Tarragona, Amsterdam en Brussel. Zowel in Antwerpen als in Brussel werden er meer cocaïneresten gevonden dan in 2023.
Ook als we wereldwijd kijken, scoort ons land (heel) hoog. Zo staat Antwerpen op de vierde plek - alleen voorafgegaan door Lebu (in Chili), Los Angeles (in Chili) en Belo Horizonte (in Brazilië). Brussel staat op een negende plek.
De resultaten laten zelfs toe om te bekijken welke dag in de week het meeste cocaïneresten gevonden worden. Niet zo verrassend komt "zaterdag" op de eerste plaats in Antwerpen. Gevolgd door vrijdag, en donderdag. Op een doordeweekse dinsdag worden de minste cocaïneresten in ons rioolwater aangetroffen. Ook in Brussel is zaterdag duidelijk het populairste, maar daar worden ook zondag en maandag veel restanten aangetroffen.
En het blijft niet bij cocaïne alleen. We hebben een weinig eervolle tweede plaats als het op MDMA aankomt. Daarin worden we alleen vooraf gegaan door Amsterdam.
Als het over ketamine gaat, staan we op een derde plek. Vorige maand bleek al dat er 7 tot 11 keer méér ketamine in ons rioolwater zit dan pakweg 10 jaar geleden - en dit rapport bevestigt dat helemaal.
Ook amfetamineresten worden in ons rioolwater teruggevonden - al zijn daar vooral de Scandinavische steden populair. Methamfetamines zijn dan weer vooral in Oost-Europa populair. Meer specifiek in Tsjechië, er staan maar liefst zeven Tsjechische steden in de top 10. Ook cannabis wordt vaak aangetroffen, maar dat wordt in ons land niet gemeten.
Uit de analyse van het EUDA blijkt dat drugs als cocaïne, ketamine en MDMA "meer gebruikt worden in het weekend, van vrijdag tot maandag". "Amfetamines, cannabis en methamfetamines worden dan weer meer op weekdagen aangetroffen."
"We krijgen een duidelijk beeld dat het drugsprobleem zowel wijdverspreid als complex is", klinkt het bij Alexis Goosdeel van EUDA. "Alle zes de substanties worden op bijna elke locatie aangetroffen."
Als je door het bos de bomen niet meer ziet:
Cocaïne komt van de bladeren van de cocastruik. Die worden dan chemisch bewerkt, waardoor je een fijn wit poeder krijgt. Cocaïne wordt meestal gesnoven. Het is een oppeppende drug, die vaak gebruik wordt om beter te presteren.
MDMA is de werkzame stof in XTC-pillen. XTC is vooral bekend als partydrug, en komt voor in alle mogelijke soorten pillen - die verschillen qua vorm of kleur, en vaak is er ook een afbeelding op gedrukt. MDMA kan ook als poeder of kristallen voorkomen.
Ketamine is eigenlijk een verdovingsmiddel dat gebruikt wordt in ziekenhuizen of bij dierengeneeskunde. De laatste jaren duikt het ook op in het uitgaansmilieu, het wordt meestal gesnoven. Naast verdoving en pijnstilling veroorzaakt ketamine ook hallucinaties.
Amfetamines zijn chemische stoffen met een sterk stimulerende werking, ook wel bekend onder de straatnaam "speed".
Methamfetamine - bijnaam "crystal meth" - heeft een langere werkingsduur en het effect is heviger en verslavender dan de amfetamines.
Wat zegt dit rapport nu over ons land?
De conclusie: we scoren niet goed. Al komt dat besluit niet als een verrassing voor Nationaal Drugscommissaris Ine Van Wymersch. "België heeft een strategische ligging."
"We zijn een logistieke hub waar drugs gemakkelijk beschikbaar zijn. Beschikbaarheid is een van de belangrijkste redenen waarom mensen drugs gaan gebruiken. We zijn centraal gelegen, we zijn een productieland van synthetische drugs als MDMA en ketamine, we zijn een invoer- en een doorvoerland, we zijn logistiek goed gelegen. Dat zijn verschillende factoren die het voor criminele organisaties gemakkelijk maakt om drugs hier op de markt beschikbaar te stellen."
We zijn centraal gelegen, we zijn een productieland van synthetische drugs als MDMA en ketamine, we zijn een invoer- en een doorvoerland, we zijn logistiek goed gelegen
Tegelijk benadrukt ze dat we goed moeten kijken wat dit rapport wel of niet zegt. "Het is een puzzelstukje dat we moeten samenleggen met andere bevragingen en onderzoeken. Het is heel duidelijk dat we in de twee grote steden met een drugsprobleem zitten. Maar dit zegt niets over het aantal gebruikers of over wie precies wanneer hoeveel gebruikt. We moeten ook goed beseffen dat dit twee grote steden zijn met een specifiek internationaal karakter en een bruisend uitgangsleven. Dit is niet representatief voor de hele Belgische bevolking."
Hoe we dit kunnen oplossen (of op zijn minst verbeteren)? Van Wymersch pleit dan ook - nog maar eens - om in te zetten op die aanbodszijde, om barrières in de logistieke keten op te werpen. "Dan maken we het de criminelen moeilijker, zorgen we dat ze minder gemakkelijk geld verdienen met de verkoop. Daarnaast moeten we inzetten op het afpakken van hun crimineel vermogen." Maar er moet ook breder ingezet worden op preventie. "Ook omgaan met stress en druk is een factor bijvoorbeeld. We moeten het via zoveel mogelijk wegen oninteressant maken."
Dit moet ons nog eens met de neus op de feiten drukken
Want, zo besluit ze: "Dit moet ons nog eens met de neus op de feiten drukken. Het drugsgeweld gaat veel verder dan schietpartijen, bommen en granaten. Bij feiten van intrafamiliaal geweld, van zedenfeiten, van agressie tegen politiemensen, tegen medisch personeel zien we heel vaak dat daders onder invloed van één of meer drugs zijn. Als we actief inzetten op die logistieke keten, verhogen we ook de veiligheid in de hele samenleving."