Rekenhof trekt (nog maar eens) aan de alarmbel over Oosterweel: "Financiering nog altijd sterk problematisch"

Het is intussen bijna een jaarlijkse gewoonte geworden dat het Rekenhof zich eens in de haren krabt bij de cijfers van het Toekomstverbond. Dat is het samenwerkingsverband van de Vlaamse overheid, de stad Antwerpen, het Havenbedrijf Antwerpen en de verschillende Antwerpse burgerbewegingen in 2017 afsloten rond de mobiliteit, bereikbaarheid en leefbaarheid van Antwerpen.

Dat is dit jaar niet anders. Het rapport van het Rekenhof wijst er nu op dat alleen al het projectbudget voor de Oosterweelverbinding is opgelopen tot ruim 10 miljard euro. Maar volgens het Rekenhof is nog altijd niet duidelijk waar die centen vandaan moeten komen.

Ja, er zijn langetermijnleningen van de Vlaamse overheid, die ook deels kan rekenen op een lening van de Europese Investeringsbank. Het plan is dan om die schulden terug te betalen via toekomstige tolinkomsten. Alleen zijn daarin volgens het Rekenhof niet alle kosten meegerekend voor de sanering van de PFAS-vervuiling en voor andere risico's tijdens de loop van het project. Voor minstens 2 miljard euro aan kosten staat er geen financiering tegenover.

Daar komt nog eens bij dat de rentelasten van de leningen - volgens het Rekenhof goed voor meer dan 17 miljard euro - worden onderschat en dat de verwachte tolinkomsten net worden overschat. Mogelijk zou aannemer Lantis vanaf 2034 zelfs financieel in de problemen komen als dat niet wordt opgelost, klinkt het.

Daarnaast worden er pertinente vraagtekens geplaatst bij de Antwerpse leefbaarheidprojecten - zoals de overkapping van de zuidelijke ring - en de zogenoemde 'modal shift', de maatregelen die genomen moeten worden om mensen op duurzaam transport te krijgen. Acht jaar na de afspraken daarover vindt het Rekenhof daar nog altijd geen duidelijke financiering voor terug. 

Het rapport noemt dat "sterk problematisch". De analyse luidt dat dat "op langere termijn budgettaire tekorten en een drastische verhoging van de schuldgraad dreigen als er geen bijkomende inkomsten of besparingen worden gevonden."

Bij Groen noemen ze de analyse van het Rekenhof "dramatisch". "Aan de Antwerpenaren en Vlamingen zijn heel mooie dingen beloofd, maar de financiering ontbreekt", schudt Bogdan Van den Berghe het hoofd. "Dat betekent dat de Vlaamse regering die zal moeten voorzien. Ik heb de grootste twijfels dat zij al die miljarden zullen kunnen ophoesten. Dus dan is de vraag: wat is er wel nog gefinancierd en wat niet?"

Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Annick De Ridder (N-VA) is het "niet helemaal eens" met de forse kritiek van het Rekenhof over de financiering van het Antwerpse Oosterweel-project. "De kritische houding van het Rekenhof is goed, maar ze is ook niet nieuw", klonk het.

Zo is de financiering van de projecten - ook de overkappingen - voor deze legislatuur wel degelijk "sluitend" en is het voor een "intergenerationeel project" zoals het Toekomstverbond onmogelijk om de financiering al volledig in kannen en kruiken te hebben.

De N-VA-minister erkent wel dat er voor de zogenaamde 'overmachtsrisico's' - dat gaat dan om de kosten voor het grondverzet en voor de PFAS-sanering - nog geen financiële oplossing is uitgewerkt. Maar daar wordt wel volop aan gewerkt. Zo wil ze samen met haar collega's van Omgeving (Jo Brouns) en Volksgezondheid (Caroline Gennez) tegen eind april helderheid scheppen over "het plan van aanpak en het financiële plaatje."