Lies zit al sinds haar 28e in de menopauze: "Ik dacht soms 'is mijn leven nu echt al gedaan?'"

"Op mijn 28e is er bij mij borstkanker vastgesteld", vertelt de ondertussen 38-jarige Lies aan Philippe Geubels in het tv-programma 'Taboe'. "Ik had verhoogde kans op eierstokkanker, dus hebben ze die preventief weggehaald. En plots zat ik in de menopauze." 

Gynaecoloog aan het UZ Leuven Susanne Housmans geeft een extra woordje uitleg. "Bij een jonge vrouw die borstkanker heeft, wordt er vaak gekeken of ze een gen heeft dat de kans op andere kankers groter maakt, zoals eierstokkanker. Dat gaat bij Lies waarschijnlijk het geval zijn." 

Geen eierstokken, dus ook geen eisprong meer en oestrogeen dat wordt aangemaakt. "Dan komt een vrouw onherroepelijk, onmiddellijk en onomkeerbaar in de menopauze terecht."

Iets wat Lies toch overviel. "In het begin voelde ik me zo slecht en kon ik dat niet verklaren. Ik voelde me gewoon down. Moest ik onder een steen kunnen kruipen, zou ik het doen", herinnert ze zich. 

"Om mijn zelfbeeld terug op te krikken, heb ik mezelf vaak moeten toespreken in de spiegel. Uiteindelijk heb ik een klik gemaakt en tegen mezelf gezegd 'je mag fier zijn op jezelf, je hebt van alles meegemaakt en je staat er nog'. Ik heb toen een halfuur staan wenen in mijn badkamer, maar het ook wel aanvaard." 

Niet meer dan logisch, denkt gynaecoloog Housmans. "Meer prikkelbaar of stressgevoelig zijn of brain fog: het zijn allemaal kenmerken van de menopauze. Ik denk dat alle effecten bovendien versterkt worden bij zo'n jonge vrouw die plots in de menopauze terechtkomt."

"Als een vrouw van 50 zich vergelijkt met hoe ze was op haar 30e, is het logisch dat ze een verschil ziet en voelt, maar dat is iets waar ze zich wel geleidelijk aan op kon voorbereiden", legt Housmans uit. "Als je op je 28e van een perfect oestrogeenstatus naar menopauzale waarden gaat, dan komt dat wel anders binnen." 

Niet alleen mentaal was het een uitdaging voor Lies, ook fysiek voelde ze dat haar huidelasticiteit verminderde en haar botkwaliteit achteruit ging. Zo heeft ze ondertussen beginnende osteoporose. 

"Niet onlogisch, als je weet dat een vrouw haar piekbotmassa pas tussen haar 25e en 30e heeft. Als je dan te vroeg weinig hormonen hebt, heb je meer kans op osteoporose en op botbreuken", legt Housmans uit. "Belangrijk dan is het om te blijven bewegen en voldoende calcium en vitamine D op te nemen."

"Ik had ook altijd schrik: wie wil er nu een vrouw van 34 of 35 die vol littekens staat en in de menopauze zit." Die twijfel werd nog groter wanneer ze last kreeg van vaginale droogte. "Ik ben in de dertig, is mijn leven nu al gedaan, dacht ik. Ik was niet zeker of ik ooit nog seks zou hebben."

"Vaak is het niet iets waar vrouwen hun hoofd naar staat als ze de diagnose borstkanker krijgen, maar seksueel actief blijven, kan ervoor zorgen dat je minder last hebt. Hoe langer je jouw vagina niet gebruikt, hoe slechter het wordt."

Lies vond de oplossing in hyaluronzuur-injecties. "Dat is een middel dat heel diepe hydratatie geeft aan de weefsels. Het is vooral bekend van de anti-rimpelcrèmes, maar op dezelfde manier heeft het een vochtinbrengend effect in de vagina", legt de gynaecoloog uit. 

Een redmiddel dat de andere vrouwen in 'Taboe' aanhalen, is hormoontherapie. Door extra hormonen in te nemen, worden de typische menopauzale klachten draaglijker. "Als ze me die zouden afpakken, zou ik heel ongelukkig worden", zegt Evy in de uitzending. 

Evy is dan ook verbaasd te horen dat Lies daar niet op kan rekenen. "Omdat mijn tumor hormoongevoelig is, mag ik geen extra hormonen innemen." 

"Lies heeft waarschijnlijk voor haar borstkanker ook een anti-hormonale behandeling gehad. Die pilletjes zorgen ervoor dat er zo weinig mogelijk vrouwelijk hormoon in het lichaam actief is. Zo is er minder risico dat de tumor - die als het ware gevoed wordt door hormonen - terugkomt." 

Dat maakt het traject voor Lies nog minder evident, maar nu, 10 jaar later, voelt ze zich meestal beter. "Ik kan me soms enkele dagen ellendig voelen, maar ik herpak me telkens weer. Ik weet bovendien dat ik niet de enige ben die er zo jong mee te maken krijgt." 

Dat bevestigen de cijfers. Premature of vroegtijdige menopauze (die gebeurt voor 40 jaar, red.) komt wereldwijd voor bij 1 tot 3,5 procent van de vrouwen. 

"Hoe dat ontstaat, is niet altijd duidelijk. Bij 20 tot 25 procent van de gevallen is het iets genetisch waardoor de eierstokfunctie bijvoorbeeld sneller aftakelt. Soms heeft het te maken met eerdere behandelingen, maar soms vinden we de reden niet."

De jonge vrouwen hebben het zelf niet altijd door. "Af en toe komen er bij mijn collega's van de fertiliteitsafdeling vrouwen die willen starten met een traject, die dan plots op hun bord krijgen dat ze eigenlijk in het begin van hun menopauze zitten." 

"In een aantal gevallen kunnen ze nog iets doen om de eierstokfunctie nog te ondersteunen, maar soms moeten ze die mensen teleurstellen dat zij nog met eigen eicellen zwanger kunnen worden", weet Housmans. 

Bij vrouwen die er voor hun 40e mee te maken krijgen, is het sowieso meer aangewezen om met hormoontherapie te starten, als hun medische geschiedenis dat toelaat. "Die krijgt ze best ten minste tot ongeveer 50 jaar om ervoor te zorgen dat ze in ieder geval tot dan genoeg hormonen in haar systeem heeft zitten."

Wanneer het je ook overkomt, er komt altijd veel op je af, weet Lies. "En ik sta vrij alleen in mijn verhaal. De mensen rondom mij hebben wel begrip, maar begrijpen mij niet. Daarom ben ik blij dat ik dankzij 'Taboe' een week omringd werd door vrouwen die hetzelfde meemaken."