De Europese Commissie heeft het licht op groen gezet voor de verlenging van de levensduur van de kernreactoren Doel 4 en Tihange 3. De financiële steun die de Belgische overheid hiervoor geeft, wordt niet gezien als ongeoorloofde staatssteun. Daarnaast werden vandaag ook enkele lang aanslepende benoemingen afgerond die nodig zijn om de verlenging mogelijk te maken.
Europese Commissie geeft groen licht voor levensduurverlenging van 2 jongste kernreactoren
Luc Pauwels
Gepubliceerd:
België zal geld bijpassen wanneer de 2 kernreactoren verlies maken op de verkoop van hun stroom. De overwinsten zijn wel voor de Belgische overheid. Andere elektriciteitsproducenten ondervinden daarvan geen nadeel, zo oordeelt de commissie. België mag de levensduur van 2 kernreactoren met 10 jaar verlengen.
"Na een diepgaand onderzoek heeft de Europese comissie de herziene Belgische ondersteuningsmaatregel voor de levensduurverlenging van Doel 4 en Tihange 3 goedgekeurd", zo start het perscommuniqué dat de Europese Commissie vanmiddag uitstuurde .
Federaal Minister van Energie Mathieu Bihet (MR) reageert verheugd. "Deze goedkeuring door de Europese Commissie betekent een belangrijke stap vooruit in de energietransitie van ons land. Door hernieuwbare energie en kernenergie te combineren, versterkt België zijn energieonafhankelijkheid en garandeert het betaalbare, koolstofarme elektriciteit en de bevoorradingszekerheid."
Europa gaat akkoord met de financiële afspraken tussen Engie en de Belgische staat. De Commissie uitte vorig jaar zijn twijfels over die afspraken. Mogelijk zouden die een concurrentieel voordeel opleveren voor de kernreactoren en de markt verstoren, was de vrees. Europa zag 3 mogelijke problemen.
Struikelsteen 1: de gegarandeerde stroomprijs
Zo garandeert ons land onder meer een vaste prijs voor de elektriciteit die de 2 kernreactoren de komende 10 jaar zullen maken. Moet de stroom onder die vaste prijs worden verkocht, dan past onze overheid het tekort bij. Kan de eigenaar van de 2 kernreactoren de stroom aan een hogere prijs verkopen, dan zal de meerprijs worden doorgestort aan de Belgische staat.
De Commissie had "haar twijfels" over die constructie, maar concludeert nu dat de concurrenten van de 2 kernreactoren er geen noemenswaardig nadeel van ondervinden. De Belgische staatssteun is redelijk en leidt niet tot concurrentievervalsing, zo oordeelt de Commissie.
Tot voor kort leek het erop dat de Belgische overheid, ondanks het Europese fiat, nog niet van start zou kunnen gaan. Door politiek getouwtrek bleef het immers wachten op de benoeming van een financiële directeur (CFO) voor Be-Nuc. Die constructie wordt de eigenaar van de 2 kernreactoren, in een samenwerking tussen de Belgische overheid en Engie Electrabel.
Voormalig minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) had een kandidaat voorgesteld, Joris Cremers. Die had de selectie doorstaan, maar er kwam verzet tegen van meerdere partijen die in de nieuwe regering zitten.
Maar er zou nu toch een CFO aangesteld zijn, meldt minister van Energie Mathieu Bihet (MR), zonder evenwel een naam te noemen. De CFO wacht een belangrijke taak. Deze persoon zal de belangen van de Belgische staat zo goed mogelijk moeten vrijwaren.
De CFO zal waken over de gegarandeerde prijs die de 2 kernreactoren zullen krijgen voor de stroom die ze de komende 10 jaar leveren. Hoe lager die gegarandeerde prijs, hoe beter. We lopen dan immers een veel kleiner risico om geld te moeten bijpassen wanneer de marktprijs laag staat. En we zullen ook sneller winst uit de kerncentrales kunnen halen.
Maar als je veel geld in de modernisering van de kernreactoren steekt, zal die hoge investering moeten worden teruggewonnen door een hogere gegarandeerde prijs. Zijn de investeringen lager, dan kan ook de gegarandeerde prijs naar beneden. Tegelijk mogen die uitgaven ook niet te laag zijn, want dan komt mogelijk de veiligheid van de kernreactoren in het gedrang. Het is de taak van de CFO om te waken over dat delicate evenwicht. Het moet dan ook iemand zijn met een gedegen financiële kennis én technisch voldoende beslagen om de moderniseringswerken aan de kern te kunnen inschatten. Wat is er nodig? Welke onderdelen moeten worden vervangen? Aan welke minimale veiligheidseisen moeten die voldoen? We weten voorlopig niet of de CFO van de regering aan dit veeleisende profiel voldoet.
Struikelsteen 2: de gedeelde verantwoordelijkheid
Europa gaat ook akkoord met de regeling dat België mede-eigenaar wordt van de kernreactoren en een deel van het risico zal dragen.
België zal samen met Engie (en een klein stukje EDF) instappen in Be-Nuc. Het zal ook mee de kosten dragen voor de werken om Doel 4 en Tihange 3 10 jaar langer te doen draaien. Die worden geschat op bijna 2 miljard euro.
De constructie moet een bescherming bieden tegen mogelijke koerswijzigingen van de Belgische overheid in haar nucleaire beleid. Als dat beleid wat te wispelturig wordt, zoals de voorbije 20 jaar wel meer het geval was, kan dat financiële nadelen opleveren. Nu de Belgische staat zelf een deel van de kernreactoren in bezit neemt, zal ze die nadelen zelf ook ervaren.
Mogelijk kan dat tot een meer stabiel beleid leiden en de financiële risico’s beperken.
Struikelsteen 3: de berging van het nucleaire afval
De Commissie heeft de 15 miljard euro bekeken die Engie zal moeten storten voor de berging van het nucleaire afval.
Ze gaat akkoord met het bedrag en de strikte controle op de aard en de hoeveelheid van het nucleaire afval door de Belgische overheid. Wordt het meer dan voorzien, dan zal het bedrag moeten stijgen. Maar het zal nooit onder de 15 miljard kunnen dalen, zelfs al wordt er minder nucleair afval geborgen dan nu gepland.
De Commissie benoemt ook het zogenoemde Hedera-fonds dat de 15 miljard zal moeten beheren. Dat maakt integraal deel uit van de overeenkomst.
Daarmee lijkt de laatste horde in het akkoord over de levensduurverlenging van de 2 kernreactoren genomen. In principe kan nu de financiële transactie gebeuren, te beginnen met de 11,5 miljard euro die Engie al zal storten in het Hedera-fonds.
Ook hier was het wachten op de Belgische overheid, die talmde met het aanstellen van een aantal sleutelposities bij Hedera: de voorzitter, de technische directeur én de financiële directeur.
Engie had er geen goed oog op. Vandaag nog riep het de Belgische overheid op om haast te maken, in een schriftelijke reactie aan VRT NWS.
"ENGIE is klaar om de transactie te sluiten in de komende dagen, zodra de laatste voorafgaande technische stappen zijn afgerond, in het bijzonder de noodzakelijke benoemingen binnen Hedera en Be-Nuc, om de betaling van de eerste schijf voor de overdracht van de aansprakelijkheid voor het nucleair afval mogelijk te maken."
Niet veel later kondigde minister Bihet aan dat ook die benoemingen in kannen en kruiken zijn: "Twee interim-leden zijn benoemd om HEDERA operationeel te maken en het akkoord te finaliseren." Al valt het nog af te wachten hoe concreet die benoeming daadwerkelijk is. Engie moest er bijvoorbeeld nog van op de hoogte worden gebracht.
Die 11,5 miljard euro zal dus wellicht nog niet morgen op de rekening van Hedera staan. Zodra dat het geval is, kan Hedera beginnen te beleggen. En dat is absoluut nodig om voldoende kapitaal te hebben wanneer het afval moet worden geborgen. Tegen het eind van deze eeuw zou dat moeten zijn. Het Hedera-fonds zou dan moeten aangegroeid zijn tot 60 miljard.
Volgende horde dient zich al aan: hoeveel mogen de moderniseringswerken kosten?
Vandaag zijn er dus enkele belangrijke Europese hordes genomen in de verlenging van de 2 jongste reactoren.
Nu is het zaak voor de federale regering om werk te maken van de volgende stappen. Want voor de moderniseringswerken aan de 2 kernreactoren tikt de klok intussen ongenadig verder.
De eerste noodzakelijke werken moeten komende zomer al uitgevoerd worden, zoniet kunnen de reactoren volgende winter niet opstarten. Volgende winter hebben we de 2 reactoren absoluut nodig. Zo niet dreigt er schaarste met hoge prijzen. In het ergste geval kan het zelfs komen tot afschakelingen.
Maar een Belgische controle over wat die werken mogen kosten, is er nog niet.
