De Europese Commissie onderzoekt of de verlenging van de levensduur van de kernreactoren Doel 4 en Tihange 3 door de federale regering wel is verlopen volgens de Europese staatssteunregels. Het is vooral de combinatie van de verschillende afspraken die onder de deal met Engie Electrabel vallen die Europa doet twijfelen.
Was deal met Engie voor verlenging kernreactoren ongeoorloofde staatssteun? Europa voert diepgaand onderzoek
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Waar ging dit ook weer over?
De federale regering besliste in maart 2022, kort na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne, dat ze de 2 jongste kernreactoren (Doel 4 en Tihange 3) toch 10 jaar langer wilde openhouden. Zo zou ons land voor de energiebevoorrading minder afhankelijk zijn van aardgas uit het buitenland.
Daarvoor was dan wel een deal met uitbater Engie Electrabel nodig. Het bedrijf plaatste daartegenover dat er in dat geval duidelijke afspraken moeten komen over de kosten van de ontmanteling van de reactoren en de berging van het kernafval. De onderhandelingen daarover hebben meer dan een jaar gelopen en leidden vorige zomer tot een deal.
Het akkoord voor de verlenging van Doel 4 en Tihange 3 bestond uit meer dan 1.000 pagina's aan juridische afspraken, scenario's en criteria waaraan de overheid en energiebedrijf Engie Electrabel zouden moeten voldoen.
In grote lijnen spraken beide partijen onder meer af dat ze een joint venture zouden oprichten voor de uitbating van de kerncentrales, dat er financiële steun (onder meer onder vorm van een lening van 580 miljoen euro) van de Belgische staat zou zijn en dat er een prijsgarantie zou worden vastgelegd voor de stroom uit die reactoren. Concreet: als de marktprijzen voor elektriciteit te laag zijn, past de overheid bij, maar als ze te hoog zijn, moet Engie de overwinsten terugstorten.
Ook waren afspraken over de opslag en berging van het kernafval en de kosten daarvan (15 miljard euro) en over de wettelijke bescherming en risicodeling in het geval van een toekomstige wetswijziging.
Evenredig?
Volgens de Europese Commissie kan je niet anders dan al die verschillende elementen als 1 enkele maatregel bekijken. "Hoewel de Belgische maatregel gerechtvaardigd lijkt, twijfelt de Commissie in dit stadium over de verenigbaarheid ervan met de EU-staatssteunregels en heeft zij daarom besloten een diepgaand onderzoek in te stellen."
Zo vraagt de Commissie zich af of het echt nodig was om extra financiële steun te voorzien binnen de deal bóvenop de prijsgarantie voor de stroom uit de reactoren. Ook duikt de vraag op of die prijsgarantie op zichzelf nog wel eerlijk is ten opzichte van andere spelers op de markt. En is dat alles, in combinatie met dat bedrag van 15 miljard euro dan Engie betaalt voor het nucleaire afval, dan nog wel evenredig?
"Komt goed"
Tijdens het onderzoek, zo zegt de Commissie, krijgen de verschillende partijen wel nog de kans om opmerkingen te maken. "Dit zegt evenwel niets over de uitkomst van het onderzoek", klinkt het. Voor formateur Bart De Wever is die uitkomst in elk geval wel cruciaal: hij zou de 2 kernreactoren liefst nog veel langer openhouden.
Volgens het kabinet van Van der Straeten gaat het om een normale procedure. "Het zijn de vragen die wij verwacht hadden en we kunnen er de antwoorden op geven. Dit zal niet voor vertraging zorgen. We hebben er alle vertrouwen in dat het in orde komt." Het onderzoek zou binnen enkele maanden al rond moeten zijn.
