De hervormings- en besparingsplannen van de regering De Wever zijn onvoldoende om de begroting snel op orde te krijgen. Dat zegt de Nationale Bank over het regeerakkoord bij de voorstelling van haar jaarverslag waarin ze waarschuwt dat ons land kwetsbaar kan zijn bij een nieuwe economische schok. Premier Bart De Wever (N-VA) zegt "niet verrast" te zijn door de kritiek en erkent dat de huidige maatregelen slechts een eerste stap zijn. "Ik heb gezegd dat dit ons 10 jaar zal kosten. Dit is wat we de eerste 5 jaar kunnen doen."
Begrotingsplannen regering-De Wever "onvoldoende" volgens Nationale Bank, premier De Wever "niet verrast" door kritiek
Het begrotingstekort en de staatsschuld namen vorig jaar toe, meldt de Nationale Bank in haar jaarverslag. Het tekort liep op tot 4,6 procent van het bbp (bruto binnenlands product), 0,4 procentpunt slechter dan in 2023. De overheidsuitgaven waren 28 miljard euro hoger dan de ontvangsten.
Nochtans werd het tekort niet meer beïnvloed door eenmalige kosten verbonden aan de energiecrisis of andere crisissen. De uitgaven bleven dan ook een structureel stijgende trend vertonen, mede door het effect van de vergrijzing op de pensioenen en de gezondheidszorg.
"Veel terugverdieneffecten"
Intussen is sinds begin deze maand een nieuwe federale regering aan de slag. Met ambitieuze plannen op het vlak van pensioenen en arbeidsmarkt, vindt de Nationale Bank, die een positieve impact zullen hebben op de Belgische economie. "Op dat vlak is de regering-De Wever moedig", zegt gouverneur Pierre Wunsch. "Enkele structurele uitdagingen voor ons land zoals de krapte op de arbeidsmarkt of de kosten van de vergrijzing worden vrij ambitieus aangepakt. We merken ook dat de mensen niet altijd tevreden zijn."
Ik ben niet zeker dat de plannen van de nieuwe regering voldoende zijn om de kredietbeoordelaars gerust te stellen
Pierre Wunsch, gouverneur Nationale Bank
Het tekort zal dalen, maar of dat snel zal dalen onder het niveau van 2024, is niet duidelijk. En hoe snel het tekort opnieuw naar 3 procent zal zakken, is ook niet duidelijk, zegt de Nationale Bank. "Wij vrezen dat het niet genoeg zal zijn, zeker in vergelijking met wat Europa vraagt", zegt Wunsch. "De regering rekent op veel terugverdieneffecten en tegelijk wordt er niet erg veel bespaard. De groeinorm van 2 procent voor de gezondheidszorg bijvoorbeeld blijft behouden."
Financiële markten
Door de slechte overheidsfinanciën vreest de Nationale Bank dat ons land bij een nieuwe economische schok in het vizier kan komen van de financiële markten.
"Ik ben niet zeker dat de plannen van de nieuwe regering voldoende zijn om de kredietbeoordelaars gerust te stellen", zegt Wunsch. Kredietbeoordelaars of rating agencies bestuderen de situatie van overheden en grote bedrijven nauwgezet en hangen daar dan op gezette tijden hun score aan vast. Zo'n score geeft aan hoe betrouwbaar de uitgever van een schuld is.
"Vroeger ging de aandacht van de kredietbeoordelaars altijd naar Portugal, Ierland, Griekenland, Italië en Spanje", zegt Wunsch. Nu gaat het veel beter in een aantal van deze landen, waardoor de aandacht van de kredietbeoordelaars en de financiële markten alsmaar meer verschuift naar Frankrijk en België. Dat zijn nu de slechtste leerlingen van de klas. De tijd dat we ons konden verbergen achter andere landen, is voorbij."
Bij 2 van de 3 grote kredietbeoordelaars, Fitch en Moody's, zijn de vooruitzichten voor ons land op dit moment negatief. Dat wil zeggen dat ze bij een volgende beoordeling de kredietscore of rating kunnen verlagen. Als de financiële markten daarop ons land in het vizier nemen, kan de rente op Belgische overheidsobligaties fors stijgen. En wordt het voor ons land veel duurder om de grote staatsschuld te financieren.
Premier Bart De Wever: kritiek "komt als geen verrassing"
Dat de Nationale Bank vindt dat de hervormingen van de regering-De Wever niet ver genoeg gaan, komt voor de premier (N-VA) als "geen verrassing". Hij heeft begrip voor de uitspraken van de Nationale Bank, zegt hij in Villa Politica.
"In mijn regeerverklaring heb ik laten weten dat dit (de maatregelen in het regeerakkoord, red.) enkel zal volstaan om het rotten te stoppen. Als we het beleid niet wijzigen dan zinken we weg naar de slechtste begroting van de westerse wereld, een tekort van bijna 7 procent. Dat rotten moet stoppen, dat is al een geweldige inspanning op zichzelf."
"Maar ook het saldo moet structureel gezond worden. Dat wil zeggen: bij ongewijzigd beleid zou je naar boven en niet meer verder naar beneden moeten gaan. En op dat vlak begrijp ik dat de Nationale Bank zegt dat onze hervormingen wat dat betreft zeer goed zijn, maar dat de opbrengst ervan deze legislatuur niet volledig ten volle zal komen."
Dat de Nationale Bank waarschuwt dat de regering daar niet te veel op moet rekenen, is "een verwijt" dat De Wever "kan accepteren", omdat het waarschijnlijk niet realistisch is, aldus de premier.
"Ik heb gezegd dat dit ons 10 jaar zal kosten. Dit is wat we de eerste 5 jaar met deze coalitie kunnen doen. De hervormingen zitten goed, die zijn naar Belgische normen ingrijpend. Dit is ook wat de Europese Commissie ons al decennia vraagt. Wij zijn optimistisch dat Europa ons het groen licht zal geven voor deze oefening."
