Congolese regering bevestigt voor het eerst dat M23-rebellen stad Bukavu bezetten: "Rebellenleider zelfs ingetrokken in kantoor van gouverneur"

De uitspraken van de Congolese regering hebben de afgelopen uren en dagen tot veel verwarring geleid in de Congolese miljoenenstad Bukavu. Terwijl rebellen van M23 door de straten marcheerden, bleef de Congolese regering benadrukken dat het leger de stad in handen had. Er werden zelfs filmpjes verspreid waarop te zien was dat een colonne legervoertuigen van het Congolese leger opnieuw de stad inreden. 

Maar aan die onduidelijkheid komt een einde nu de Congolese regering onder leiding van president Félix Tshisekedi voor het eerst heeft erkend dat het leger stad niet langer in handen heeft. "De regering doet er alles aan om de orde en territoriale integriteit te herstellen", klinkt het in een officiële reactie. "Rwanda is koppig in zijn plan om ons grondgebied te bezetten, te plunderen en misdaden en ernstige mensenrechtenschendingen te plegen."

"Morgen zal het leven weer kunnen hernemen in de stad", zegt VRT NWS-journalist Stijn Vercruysse vanuit Bukavu. "In het gebouw van de gouverneur is nu ook de politieke leider van de M23-rebellen ingetrokken. Hij steekt niet onder stoelen of banken dat Kinshasa, de Congolese hoofdstad, het einddoel is."

De hamvraag blijft of de rebellen daarin zullen slagen. President Félix Tshisekedi is de laatste weken door de opmars van de rebellen zowel op politiek als militair vlak erg verzwakt. 

"Er is heel veel gebeurd afgelopen nacht", vertelt Stijn Vercruysse. Zo doken er gisteren plotseling berichten op dat de M23-rebellen niet meer te zien waren in de stad. "Er waren nog veel schoten te horen, maar de rebellen leken plots verdwenen te zijn en zich te hebben teruggetrokken naar de luchthaven."

"Op een bepaald moment werden er video's verspreid van het Congolese regeringsleger dat opnieuw de stad zou inrijden. Niet veel later heeft Congolees president Tshisekedi een communiqué verspreid, waarin hij zegt dat het regeringsleger weer de controle heeft teruggewonnen van Bukavu, 'dankzij mijn internationale diplomatie'."

Maar vanmorgen blijkt toch het tegendeel. "Contacten op verschillende plekken in de stad stuurden mij filmpjes door van de M23-rebellen die met grote colonnes in Bukavu aan het wandelen zijn, zonder enige weerstand. Ze zijn intussen al aangekomen op de Place de l'Indépendance, de belangrijkste plek in de stad, waar ze zichzelf aan het fotograferen zijn en dat aan het verspreiden zijn op sociale media. Het lijkt er dus op dat wat de president zegt compleet in tegenstelling is met wat er op het terrein aan het gebeuren."

Vercruysse vermoedt dat de Rwandese president Kagame, die de M23-rebellen steunt, zo een betere onderhandelingspositie probeert te krijgen. "De druk op Kagame wordt wel erg groot. Er is een zeer dwingend bericht verspreid door Frans president Macron, die zegt dat de M23 zich onmiddellijk moet terugtrekken uit Bukavu en uit de luchthaven."

Of Kagame zich daar iets van gaat aantrekken, is onduidelijk. Ook VN-secretaris-generaal António Guterres heeft al gewaarschuwd voor een regionale oorlog. "Dat is nu wel zeer reëel en pertinent", zegt Vercruysse. "Zo zou Oeganda nu al in het noorden betrokken zijn in de Ituri-provincie en zelfs al in Congo zijn. Dat blijft onbevestigd. Ook Kenia, Tanzania, Burundi, Angola en Zuid-Afrika zouden betrokken kunnen geraken in de gevechten."

Dat komt omdat die regio economisch bijzonder interessant is voor verschillende landen. "Dit is een heel rijke regio, op het vlak van landbouw en van grondstoffen. Ook wat de handel betreft tussen al die landen is de regio belangrijk."

Tegelijk dreigt er weer een etnisch conflict op te flakkeren, tussen de Hutu's en de Tutsi's. In 1994 pleegden Hutu-milities een genocide onder de Tutsi's en gematigde Hutu's in Rwanda. Tot naar schatting een miljoen mensen kwamen er om het leven. "In Rwanda is nu een Tutsi-meerderheid aan de macht, terwijl in Burundi Hutu's de meerderheid hebben", zegt Vercruysse. "Dat was in de jaren 90 anders: toen koos Burundi de kant van Rwanda."

"Je dreigt hier weer die tegenstelling te krijgen door wat zich afspeelt in Congo. Daarvoor houdt de regionale gemeenschap het hart vast."

"Maar een regionale oorlog zoals eind jaren 90, met miljoenen doden en een complete economische crisis: ik weet niet of Kagame dat zelf wel wil. Het is afwachten wat er vandaag zal gebeuren. Het lijkt erop dat vandaag wel eens een beslissende dag zou kunnen worden voor deze regio."