Klimaatconferentie in Bakoe is halfweg: "Veel frustratie en amper vooruitgang, maar er is toch nog hoop"

De balans na een week onderhandelen is somber. Een akkoord over een nieuwe financiering lijkt nog even veraf als bij de start van de klimaatconferentie. En dat leidt tot frustraties bij de onderhandelaars.

"We staan echt nog niet ver en er is geen constructieve sfeer", zegt de Belgische hoofdonderhandelaar Peter Wittoeck. "Gesprekken over geld gaan altijd moeizaam en de uitdagingen zijn gigantisch. Maar dit jaar gaat het nog moeilijker dan anders."

Het gaat dan ook over veel geld. Er moet worden beslist hoeveel miljarden er de komende jaren naar ontwikkelingslanden moet gaan. Tot nu was dat elk jaar 100 miljard dollar. Maar er is veel meer nodig. Enerzijds om landen op weg te helpen naar meer hernieuwbare energie bijvoorbeeld, anderzijds om landen te wapenen tegen de gevolgen van de klimaatverandering.

"Er was een tekst voorbereid naar aanloop van de COP, maar die is van tafel geveegd door de ontwikkelingslanden", zegt Wittoeck. 

"Veel ontwikkelingslanden vrezen dat er bij rijkere landen niet genoeg wil is om voldoende geld te mobiliseren. Anderzijds heb je de opkomende economieën, als China, India en Saoedi-Arabië, die dwarsliggen, omdat ze nu voor het eerst ook in het vizier komen om solidariteit te tonen met de armste en meest kwetsbare landen."

En dan is er ook nog gastland Azerbeidzjan, dat door zijn grote olie- en gasreserves erg vasthoudt aan fossiele brandstoffen. "Er is altijd discussie of het een goede keuze is om een klimaatconferentie in zo'n land te organiseren", zegt Wittoeck.

"Maar dat was ook vorig jaar het geval in Dubai. Toch is er toen een historisch akkoord bereikt en is er voor het eerst duidelijk afgesproken om af te stappen van fossiele brandstoffen."

"Maar anders dan vorig jaar, is er dit jaar geen inhoudelijk leiderschap door het gastland. Er is ook de speech van president Ilhey Aliyev die kwaad bloed heeft gezet", zegt Wittoeck. Aliyev noemde olie en gas vorige week "een geschenk van God". En dat landen die fossiele brandstoffen bezitten en ze commercialiseren niet de schuld mogen krijgen.

"Feit is dat er genoeg geld is om de klimaatverandering aan te pakken, maar dat het geld daar niet genoeg naartoe gaat", zegt Wittoeck. "Er is eigenlijk een grote financiële verschuiving nodig in de wereldeconomie."

"Maar veel ontwikkelingslanden vinden het kennelijk niet de rol van de internationale klimaatonderhandelingen om een krachtig politiek signaal te geven aan de economie en aan de financiële wereld. Bakoe is nochtans een uitgelezen moment daarvoor."

De vooruitzichten op de 2e week van de klimaatconferentie lijken misschien niet rooskleurig, toch is er nog hoop, zegt Wittoeck. "Vanaf vandaag onderhandelen ook de ministers mee. In tegenstelling tot de onderhandelaars, die de druk vorige week behoorlijk hebben opgevoerd, hebben de ministers de bevoegdheid om politieke compromissen te sluiten.

"En op de pre-COP in oktober, de voorbereidende vergadering met de ministers, ging het er een stuk constructiever aan toe. Laat ons hopen dat dat deze week opnieuw het geval is."

Niet alleen de financiën staan op het spel in Bakoe. COP29 moet ook de doorstart betekenen voor een vergaande afbouw van broeikasgassen, de uitfasering van fossiele brandstoffen en een verdrievoudiging van het aandeel hernieuwbare energie, zoals tijdens de vorige klimaatconferentie is beslist.

"Er is vooralsnog veel tegenstand tegen een beslissing op de COP daarover, maar dat hoeft op zich niet te betekenen dat de klimaatambitie van landen afneemt", zegt Wittoeck.

"De echte lakmoesproef daarvoor is voor de klimaatconferentie in Brazilië volgend jaar. Dan gaan landen hun nieuwe klimaatdoelen moeten presenteren."

De klimaatconferentie in Bakoe loopt normaal nog tot vrijdag 22 november, om 15 uur Belgische tijd. Het is afwachten of er tegen dan een akkoord uit de bus valt. Het zou in elk geval niet de eerste keer zijn dat de deadline wordt gemist en niets lijkt erop te wijzen dat COP29 daarop een uitzondering zal vormen.