De Vlaamse overheid heeft cijfers gepubliceerd met de bedragen die partijen in elke stad of gemeente uitgaven bij de lokale verkiezingen van 13 oktober. Een deel van de gegevens is voor het eerst digitaal te raadplegen, al kan dat enkel de komende 10 dagen. In de praktijk zijn er amper sancties voor partijen die een foute aangifte indienen, geen aangifte doen, of het maximumbedrag overschrijden.
Hoeveel gaf elke partij uit bij de lokale verkiezingen? Bekijk het hier voor jouw gemeente
Tobias Santens
Gepubliceerd:
Flyers, affiches, autostickers, onlinecampagnes of reclame op televisie. Partijen doen heel wat uitgaven in aanloop naar de verkiezingen. Zo ook bij de lokale verkiezingen van 13 oktober. Elke partij en elke kandidaat moet die uitgaven oplijsten die ze deden in de periode tussen 1 juli en 13 oktober dit jaar, de zogenoemde 'sperperiode'.
Voor het eerst zijn die uitgaven nu ook deels online te raadplegen. Deels, want er is geen overzicht van de uitgaven die de partijen deden over heel Vlaanderen. Dat moeten de partijen nog steeds op papier aangeven bij de rechtbank. Op deze site kan je wel jouw gemeente opzoeken en dan per partij kijken naar de uitgaven.
Amper sancties
Sommige partijen dienen geen aangifte in of doen dat niet op tijd. "We zien dat 93 procent van alle kandidaten hun aangifte tijdig hebben ingediend", zegt minister van Binnenlands Bestuur Hilde Crevits (CD&V).
In Antwerpen dienden bijvoorbeeld 2 van de 12 lijsten geen aangifte in, in Gent ontbreekt 1 van de 10 aangiftes. In theorie kunnen die partijen een geldboete krijgen per dag dat ze te laat zijn.
In de praktijk leiden fouten of ontbrekende aangiftes amper tot sancties. De Raad voor Verkiezingsbetwistingen gaat namelijk niet proactief controleren op fouten of overtredingen. "We gaan dat enkel bekijken als er een bezwaar bij ons wordt ingediend. In de praktijk worden amper zulke bezwaren ingediend voor verkiezingsuitgaven. Ik denk dat het in het verleden maar 1 keer is voorgekomen", zegt Herman Matthijs, voorzitter van de raad.
Maximumbedragen
Er zijn maximumbedragen vastgelegd die de partijen mogen uitgeven bij de lokale verkiezingen. Over heel Vlaanderen mag een partij die opkomt in meer dan 50 gemeenten 372.000 euro uitgeven.
Per gemeente mag de lokale lijst van die partij dan nog eens een maximumbedrag uitgeven, dat afhangt van het aantal kiezers. En ook de kandidaten individueel mogen niet meer uitgeven dan een bepaald maximum.
In Antwerpen mogen lokale lijsten bij de gemeenteraadsverkiezingen niet meer uitgeven dan bijna 127.000 euro en de kandidaten niet meer dan ruim 9.000 euro. Omdat Antwerpen de meeste kiezers telt, zijn het ook meteen de hoogste bedragen. N-VA zit in Antwerpen net onder dat plafond.
Creatief met het plafond
"We zien dat die onderverdeling in uitgaven per lijst en per kandidaat eigenlijk wat artificieel is", zegt politicoloog Bart Maddens (KU Leuven), gespecialiseerd in partijfinanciering. "Elke lokale campagne van een partij zal bijvoorbeeld ook een campagne zijn voor de lijsttrekker van die partij."
"Daarnaast is er bij sommige partijen sprake van zogenoemde ‘boegbeeldcampagnes’. Dat zijn campagnes die onder de uitgaven van de lijst vallen, maar dienen om een boegbeeld in de kijker te zetten", zegt Maddens.
"Sommige partijen geven dat blijkbaar aan, andere minder of niet. Dat maakt het moeilijker om te vergelijken tussen kandidaten. Het gebeurt ook dat de uitgaven voor de lijstcampagne worden uitgesplitst over verschillende kandidaten, zodat ze niet aan het plafond komen dat voor de lijst geldt."