Opnieuw record aan CO2 van fossiele brandstoffen voorspeld: "Oceanen kunnen niet volgen"

De oceanen vormen een belangrijke buffer voor de klimaatverandering. Ze nemen ongeveer een kwart op van de CO2 die door de mens wordt uitgestoten. Maar ze kunnen ook 90 procent van de overtollige warmte opslaan die wordt veroorzaakt door al die broeikasgassen.

Toch krijgen de oceanen het alsmaar moeilijker om hun bufferfunctie te blijven vervullen. Dat is een van de conclusies van het Global Carbon Budget-rapport dat werd voorgesteld op de klimaatconferentie in Azerbeidzjan. Het jaarlijkse rapport wordt opgesteld door een consortium van meer dan 80 onderzoeksinstellingen wereldwijd, waar ook het VLIZ deel van uitmaakt.

"Normaal houden de atmosfeer en de oceaan elkaar in evenwicht en is er ongeveer evenveel CO2 in de atmosfeer als in de oceaan", zegt Peter Landschützer, onderzoeksdirecteur van het VLIZ. "Maar sinds 2016 zien we een stagnatie in de opslagcapaciteit van CO₂ in de oceaan. Die wordt vooral veroorzaakt door natuurlijke weerfenomen, zoals La Niña en El Niño, maar ook de klimaatopwarming speelt een rol."

"2023 was het warmste jaar ooit gemeten, ook in de oceaan. En CO2 lost beter op in koud water", zegt Landschützer. "De buffercapaciteit van de oceanen is nog lang niet vol, maar ze krijgen het wel steeds moeilijker om al die CO2 op te nemen."

Tegelijk blijkt uit het rapport ook dat de piek in fossiele CO2-uitstoot nog niet is bereikt. De onderzoekers voorspellen dat er tegen eind dit jaar 37,4 miljard ton CO2 zal zijn uitgestoten door fossiele brandstoffen te verbranden. Dat is 0,8 procent meer dan vorig jaar en een nieuw record.

Zowel de uitstoot van steenkool (+0,2%), olie (+0,9%) als gas (+2,4%) stijgen. Deze dragen respectievelijk 41 procent, 32 procent en 21 procent bij aan de wereldwijde fossiele CO2-uitstoot. 

De onderzoekers verwachten dat het CO2-niveau in de atmosfeer dit jaar zal zijn gestegen tot 422,5 deeltjes per miljoen. Dat zijn er 2,8 meer dan in 2023 en 52 procent meer dan het pre-industriële niveau (1850-1900).

In de Europese Unie daalt de uitstoot dit jaar met 3,8 procent volgens de voorspellingen. Ook in de Verenigde Staten zou de uitstoot beperkt dalen, met 0,6 procent. De CO2-uitstoot van China, dat verantwoordelijk is voor een derde van de wereldwijde uitstoot, blijft nagenoeg gelijk tegenover vorig jaar (+0,2 procent). In India (8 procent van de wereldwijde uitstoot)  neemt de uitstoot wel sterk toe, met 4,6 procent. 

Bovenop de 37,4 miljard ton CO2 door fossiele brandstoffen komt er ook nog eens 4,2 miljard ton CO2 bij door ontbossing en bosbranden. De onderzoekers kijken naar El Niño als belangrijkste oorzaak, dat de droogte en de uitstoot door ontbossing en bosbranden in 2023 en 2024 heeft verergerd.

"De uitstoot door bosbranden in 2024 ligt boven het gemiddelde sinds het begin van de satellietregistratie in 2003, vooral door het extreme seizoen van bosbranden in Canada in 2023, dat aanhield in 2024, en de intense droogte in Brazilië", klinkt het. Nochtans was de CO2-uitstoot door onder meer ontbossing de voorbije 10 jaar met 20 procent gedaald.

Volgens de onderzoekers zal de totale CO2-uitstoot in 2024 zo 41,6 miljard ton bedragen, tegenover 40,6 miljard ton vorig jaar. "De gevolgen van klimaatverandering worden steeds dramatischer, maar we zien nog steeds geen teken dat de verbranding van fossiele brandstoffen zijn hoogtepunt heeft bereikt", zegt professor Pierre Friedlingstein van het Global Systems Institute in Exeter, die het onderzoek leidde. "Tot we wereldwijd een CO2-uitstoot van nul bereiken, zal de temperatuur blijven stijgen en steeds ernstigere gevolgen hebben."