In totaal is 18.306.012,95 euro toegekend aan slachtoffers op het proces over de terreuraanslagen van 22 maart 2016. Vorige week sprak het hof van assisen zich uit in het burgerlijk gedeelte van het terreurproces, zeg maar de schadevergoedingen. Zo kort en bot het arrest werd uitgesproken, zo uitvoerig en empathisch is het gemotiveerd. Dat blijkt uit de lectuur van het 645 pagina’s tellende arrest.
18 miljoen euro aan schadevergoedingen toegekend op terreurproces over aanslagen Brussel
Dirk Leestmans
Gepubliceerd:
De schadevergoedingen die vorige week werden uitgesproken, hebben enkel betrekking op het strafproces. Daarnaast zijn tal van slachtoffers de voorbije jaren al vergoed door de verzekeringsmaatschappijen.
In totaal boden zich 1.023 burgerlijke partijen aan op het proces. Een burgerlijke partij is de persoon die beweert schade te hebben geleden. Slechts enkele burgerlijke partijen werden afgewezen om procedureredenen. Over een kleine 1.000 werd er een uitspraak gedaan.
Het Brusselse hof van assisen heeft er zich duidelijk niet vanaf gemaakt en heeft duidelijk maatwerk geleverd.
Elke uitspraak is individueel gemotiveerd. Bij elke burgerlijke partij krijg je te lezen hoe hij of zij slachtoffer werd in Maalbeek of Zaventem, wat daarvan de impact is en wat daar als schadevergoeding tegenover staat.
Vaak worden slachtoffers vergoed voor het verlies aan vertrouwen in de mens
Ook al is de woordkeuze hier en daar wat formeel, doorheen het hele arrest worden de dramatische gebeurtenissen van 22 maart 2016 wel opnieuw pijnlijk duidelijk.
"De burgerlijke partij JMA raakte ernstig gewond en liep een groot trauma op na de explosie in het metrostation Maalbeek. JMA legt uit dat ze op het perron van het station Maalbeek stond, vlak bij de tweede wagon toen de explosie klonk. Ze kreeg stukjes mensenvlees op haar lichaam en werd ook ernstig verbrand. Bovendien was ze op het moment van de gebeurtenissen 28 weken zwanger. Ze werd in ernstige toestand naar het ziekenhuis vervoerd waar ze, door haar talrijke brandwonden, vreesde voor het leven van de baby die ze droeg. Ze raakte in coma. Ze volgde dus een dubbele behandeling van opgelopen verwondingen en om de foetus in leven te houden. Zij is bevallen op 1 juni 2016 in het ziekenhuis."
(bron: arrest hof van assisen Brussel FD35.98.000065-16)
In bovenstaand dossier kregen de vrouw en het kind elk een schadevergoeding van 40.000 euro.
De moeder stelde zich burgerlijke partij voor haar en haar (op dat moment ongeboren) kind. De rechtbank erkende het ongeboren kind ook als slachtoffer. Het bedrag moet gestort worden op een geblokkeerde rekening en zal aan het kind gegeven worden als ze meerderjarig is.
Het is natuurlijk een onmogelijke zaak om morele en fysieke schade te vergoeden. Geen enkel bedrag kan dit goedmaken
In de motivatie van de rechtbank komt vaak terug dat mensen vergoed worden voor 'de omstandigheden van de aanslag', 'het verlies aan vertrouwen in de mens', 'de ervaren gruwel', 'de angst voor de naderende dood'.
Het is een onmogelijke zaak om morele en fysieke schade exact te vergoeden. Geen enkel bedrag kan dit goedmaken. Het valt wel op dat de rechtbank in de overgrote meerderheid van de gevallen volledig tegemoetkomt aan de vraag van de burgerlijke partijen.
Vaak vroegen die burgerlijke partijen meer dan wat gebruikelijk is. In het geval van het overlijden van bv. een partner is een schadevergoeding van 15.000 euro een bedrag dat meestal gegeven wordt.
Gegeven het uitzonderlijk karakter van de terreuraanslag vroegen de slachtoffers het drievoudige: 45.000 euro. En dat bedrag werd door de rechtbank ook (meestal) toegekend.
"Burgerlijke partij CD liep een groot trauma op als gevolg van de explosies in Zaventem. CD was daar met zijn vrouw ATR en de twee dochters A en M, een tweeling, ten tijde van de feiten vier jaar oud. Ze wilden naar New York gaan voor de bruiloft van zijn schoonzus. Het koppel neemt een ontbijt in de luchthaven terwijl de kinderen vlakbij spelen in de vertrekhal. CD verlaat zijn familie en gaat naar het toilet. Als hij het toilet verlaat, ontploffen de bommen. Hij zoekt zijn vrouw en zijn twee meisjes tussen het puin, de verscheurde lichamen, het geschreeuw en het gekreun. Hij vond het eerst zijn vrouw op haar buik, stervend. Hij probeert haar weer tot leven te wekken. Tevergeefs. Ze blies haar laatste adem uit in zijn armen. (...)
Het werd echt pijnlijk toen hij terugkeerde naar het ouderlijk huis zonder de aanwezigheid van zijn vrouw en moeder van de tweeling. Hij stond er plots als gezinshoofd alleen voor om de kinderen op te voeden, hen te troosten, hun wonden te verzorgen. Het tekende hem diep en hij ging er verschillende keren onderdoor. Hij verloor alle vreugde in het leven en ontwikkelde een schuldgevoel omdat hij de aanslag had overleefd in tegenstelling tot zijn vrouw. Er werd psychologische hulp geboden maar zonder veel succes omdat de pijn ondraaglijk was. Het trauma blijft groot, met angst voor publieke plaatsen, nachtmerries en chronische vermoeidheid. Daarnaast werden medicijnen voorgeschreven."
(bron: arrest hof van assisen Brussel FD35.98.000065-16)
Deze man en zijn kinderen kregen een schadevergoeding van 300.000 euro.
De vergoedingen zijn in een aantal gevallen nog niet definitief omdat de medische rapporten nog niet klaar zijn of omdat de exacte schade nog niet kan berekend worden. In die gevallen kregen de slachtoffers alvast 1 euro schadevergoeding in afwachting van een definitief bedrag.
Hoe cynisch dat ook klinkt, een overleden slachtoffer is, zuiver technisch gesproken, makkelijker te vergoeden dan een zwaargewond slachtoffer of louter morele schadevergoeding.
Het zijn niet alleen fysieke personen die een schadevergoeding kregen. Ook de Brusselse vervoersmaatschappij MIVB stelde zich burgerlijke partij. Zij vroegen en kregen een bedrag van 1.547.893,52 euro.
Ook individuele personeelsleden van de MIVB stelden zich burgerlijke partij. Zo bv. TC.
"Op 22 maart 2016, terwijl hij in de metro zat ter hoogte van station Maalbeek, vond de explosie plaats op minder dan drie meter afstand van hem.
Hij heeft erg geleden door ernstig lichamelijk letsel, waaronder open wonden en zeer ernstige brandwonden. Zijn partner en zijn kinderen herkenden hem niet toen ze hem voor het eerst zagen in het ziekenhuis.
Bovendien lijdt hij vandaag de dag nog steeds aan zeer frequente nachtmerries, flitsen van horrorbeelden die voortdurend terugkeren, slaapstoornissen, verschillende angsten, periodes van diepe depressie, zelfmoordgedachten, paranoïde gevoel, transformatie van humeur en karakter, frequente melancholie, angsten oncontroleerbaar in bepaalde situaties, oncontroleerbare paniek, moeilijkheden in zijn sociale en professionele leven bij de MIVB, intense stresstoestanden. Volgens het psychiatrisch deskundigenrapport van dokter K van 22 november 2021, was de aanslag voor de burgerlijke partij “een catastrofale cruciale gebeurtenis in zijn ervaring van zichzelf.”
(bron: hof van assisen Brussel FD35.98.000065-16)
De man kreeg een voorlopige schadevergoeding van 100.000 euro. De totale schade wordt geschat op 500.000 euro.
Het bedrag dat eigenlijk niet kan berekend worden komt uit, alles opgeteld, op 18.306.012,95 euro
De Belgische staat vroeg en kreeg een schadevergoeding van 2.601.386,13 euro. Dat is het hoogste bedrag van alle burgerlijke partijen. Bovendien is het een voorlopig bedrag, want ze schatten hun verlies op 3 miljoen euro. Het gaat hier over het verlies aan arbeidsongeschiktheid van de agenten.
Het arrest van het hof van assisen staat vol met cijfers en juridische redeneringen. Maar tegelijk is het een staalkaart van gecumuleerd verdriet. Het bedrag dat eigenlijk niet kan berekend worden komt uit, alles opgeteld, op 18.306.012,95 euro.
Maar achter dat getal van 10 cijfers gaat een pijnlijke realiteit schuil die noch in woorden noch in cijfers te bevatten is.
Terwijl de rechtbank zich bij de publieke uitspraak beperkte tot een korte nietszeggende mededeling, blijkt uit het lezen van het hele document dat er degelijk werk verricht is.
