Daarom verliest Kamala Harris: interne fouten bij Democraten, woelige legislatuur en boze minderheidskiezers

Wie de Amerikaanse verkiezingen zou winnen, durfde zo goed als niemand te voorspellen. Wel waren analisten wereldwijd het erover eens dat het in de strijdstaten een nek-aan-nekrace zou worden tussen Donald Trump en Kamala Harris. Een prognose die in de prullenmand mag, zo blijkt. Nog niet alle staten zijn toegewezen, maar zoals het er nu naar uitziet, kan Trump in totaal 312 van de 538 kiesmannen binnenhalen. Hij haalde ook 5 miljoen stemmen meer. Daar is weinig nek-aan-nek aan.

Trump deed het met andere woorden beter dan voorzien, Harris loste de verwachtingen dan weer niet in. VS-correspondent Björn Soenens en professor Amerikaanse politiek Bart Kerremans (KU Leuven) zien daar verschillende redenen voor.

"Het is een combinatie van factoren", steekt Soenens van wal. "Om te beginnen kan je de vraag stellen of het fout is gelopen bij Harris, of bij huidig president Joe Biden. Heeft hij zich te lang vastgeklampt als presidentskandidaat, waardoor Harris te weinig tijd had om zich te tonen?"

Ook over de vliegensvlugge aanstelling van Harris als Bidens opvolger zijn er bedenkingen. "Niet iedereen vond het even democratisch dat ze zonder echte voorverkiezing werd aangesteld. Intern hebben de Democraten daar fouten gemaakt."

De partij zelf beschouwt zich vooral als slachtoffer van de tijdsgeest. "Ze erfden in 2021 een presidentschap in woelige tijden. De pandemie was volop aan de gang en niet veel later kwam de inflatie wereldwijd aanzetten, waardoor mensen ontevreden werden over te hoge prijzen in de winkel en aan de pomp.

Ook was er hevig verzet tegen de zogenoemde cancel- of wokecultuur, in nasleep van de George Floyd-revolutie." Dat alles heeft ertoe geleid dat er geknabbeld is aan de steun van de traditionele Democraten.

Professor Kerremans kijkt voornamelijk naar latino en zwarte mannelijke kiezers. Die stemden in het verleden zo goed als zeker Democratisch, maar kozen dit keer voor Trump. "Ze zien in hem een symbolisch figuur, masculien ook, die een alternatief kan bieden voor de hoge inflatie." Een fenomeen dat zich overal ter wereld voordeed, maar waarvoor in de VS naar het beleid van president Joe Biden – en dus ook van vicepresident Kamala Harris – werd gewezen. 

Het zijn vooral de minderheden die de afgelopen jaren onder de inflatie hebben geleden. "Voor hen ging het soms om de keuze tussen 3 maaltijden per dag of het betalen van de huur." Vooral bij de zwarte mannelijke kiezers is de schade nu groot. Zwarte vrouwelijke kiezers zijn wel trouw aan de Democraten gebleven.

De latino kiezers raakten ze dan weer kwijt aan het "te tolerante migratiebeleid" van Biden en Harris. "De migratiestromen leggen een enorme druk op staten als Arizona en zijn er erg tastbaar. De latino gemeenschap is daar bijzonder boos om en vindt dat de Democraten hun beleid veel te laat hebben bijgestuurd", aldus Kerremans. Zowel mannelijke als vrouwelijke latino kiezers maakten dit jaar een beweging richting Trump. "De mannen zeer uitgesproken."

Bovendien leren de voorlopige cijfers ons dat minderheidskiezers sowieso minder naar de stembus zijn getrokken dan voorbije verkiezingen. "Bij de witte kiezers zien we de tegenovergestelde beweging: in 2020 is 67 procent van die mensen gaan stemmen, nu ligt dat getal op 71 procent. Ook dat speelt in Harris' nadeel."

Soenens voegt tot slot nog één argument toe waarom Harris het onderspit moest delven. "Zij heeft de voorbije maanden de centrumkiezer opgezocht om te vermijden dat het te vaak over de wokecultuur zou gaan. Daarmee heeft ze een deel van haar eigen achterban weggeduwd."

"Voor de oorlog in Gaza bijvoorbeeld is haar progressieve vleugel niet te vinden. Die zijn van mening dat de VS aan een genocide meedoet." Dat Harris zich hier amper over heeft uitgesproken, heeft kiezers weggejaagd.