Tijdens de voorbije stembusgang hebben de Amerikanen niet alleen een nieuwe president verkozen, maar hebben ze zich in heel wat staten ook kunnen uitspreken over belangrijke maatschappelijke thema's als drugs, wapens en minimumlonen. Een overzicht van enkele opvallende beslissingen.
Extra taks op vuurwapens, legalisering van marihuana en strengere straffen voor winkeldieven: ook hierover hebben de Amerikanen gestemd
Marihuana legaal in Nebraska
De kiezers in Nebraska hebben twee maatregelen goedgekeurd rond het gebruik van medicinale marihuana. De eerste maatregel legaliseert de productie, de distributie en het gebruik van medicinale marihuana voor volwassenen ouder dan 21 jaar. Ongeveer 56 procent van de kiezers stemde voor.
Concreet zal het bezit van maximaal 5 ounces marihuana (142 gram) toegestaan worden als het gebruik ervan werd aanbevolen door een arts.
Een tweede maatregel - die ook met 56 procent van de stemmen werd goedgekeurd - voorziet in de oprichting van de Nebraska Medical Cannabis Commission. Dat orgaan zal toezicht houden op de groepen die de drug zouden produceren en verdelen.
In Massachusetts lag een voorstel op tafel om het gebruik van psychedelische drugs om medische redenen toe te staan. Ook dat voorstel haalde het niet. 57 procent van de kiezers stemde tegen.
Nebraska wordt de 39e Amerikaanse staat waar het medicinale gebruik van marihuana wordt toegestaan. In 24 van die staten - die samen goed zijn voor een meerderheid van de Amerikaanse bevolking - is ook het recreative gebruik van marihuana legaal.
In Florida, North Dakota en South Dakota werden voorstellen om recreatief gebruik van marihuana te legaliseren weggestemd.
Extra belasting op verkoop vuurwapens in Colorado
De stemmen worden nog geteld, maar het ziet ernaar uit dat Colorado de 2e Amerikaanse staat wordt die bijkomende taksen op de verkoop van vuurwapens zal goedkeuren.
Op het stembiljet konden kiezers in Colorado zich uitspreken over een voorstel dat wapenverkopers een taks oplegt van 6,5 procent op de verkoop van alle vuurwapens, munitie en accessoires voor vuurwapens zoals vizieren.
De federale overheid heft al taksen op de verkoop van vuurwapens en munitie, maar nu zou ook de staat een bijkomende taks opleggen. De taks geldt enkel voor verkopers die meer dan 20.000 dollar (ongeveer 18.600 euro) per jaar verdienen aan de verkoop van vuurwapens en de opbrengst van de belasting gaat naar een organisatie die zich inzet voor slachtoffers van misdrijven en oorlogsveteranen.
Meer dan twee derde van de stemmen is geteld en de voorstanders van de taks lijken het te halen: 54 procent van de kiezers stemde voor. Een gelijkaardige taks bestaat al in de staat Washington.
Hogere minimumlonen in Missouri en Alaska
De kiezers in Missouri en Alaska hebben maatregelen goedgekeurd om het minimumloon geleidelijk te verhogen naar 15 dollar per uur (omgerekend zo'n 14 euro per uur). Ziekteverlof wordt vanaf heden ook verplicht betaald in beide staten.
In Californië moesten kiezers zich uitspreken over de stapsgewijze verhoging van het minimumloon naar 18 dollar per uur. Dat zou het hoogste minimumloon zijn van alle Amerikaanse staten. Op dit moment zijn de nee-stemmers daar aan de winnende hand. Ongeveer de helft van de stemmen is geteld.
De kiezers in Nebraska hebben dan weer een maatregel goedgekeurd om werkgevers te verplichten ziekteverlof op te nemen, maar de lonen bleven er ongewijzigd.
Kiezers in Arizona hebben een maatregel verworpen die het mogelijk zou hebben gemaakt dat werknemers met een fooi 25 procent minder betaald zouden krijgen dan het minimumloon, zolang hun totale loon door de fooien boven het minimumloon zou uitkomen.
In Massachusetts lag een voorstel op tafel dat het minimumloon voor werknemers die ook fooien krijgen geleidelijk zou hebben verhoogd tot het even hoog zou zijn als het loon van andere werknemers. Dat voorstel werd weggestemd.
Strengere straffen voor winkeldieven in Californië
10 jaar nadat Californië de strafwetten in de Amerikaanse staat versoepeld had, worden die opnieuw strenger. Winkeldiefstal wordt in sommige gevallen opnieuw beschouwd als een misdaad.
De maatregel draait gedeeltelijk een wet terug die in 2014 werd aangenomen en die de kwalificatie van verschillende niet-gewelddadige misdrijven verlaagde van misdaden (felonies) naar wanbedrijven (misdemeanors). Op wanbedrijven staan minder strenge straffen.
Winkeldiefstallen waarbij de dader voorwerpen steelt met een waarde van minder dan 950 dollar vallen sinds 2014 in de categorie misdrijven, maar worden voortaan beschouwd als een misdaad indien de dader eerder al eens betrapt werd.
Ook het bezit van fentanyl wordt een misdaad en de straffen voor diverse drugsaanklachten worden strenger. Rechters krijgen ook de bevoegdheid om mensen met meerdere drugsaanklachten een behandeling te laten ondergaan.
Vervuilende bedrijven ontspringen de dans niet in Washington
In de staat Washington zullen vervuilende bedrijven moeten blijven betalen voor hun uitstoot van broeikasgassen. Een voorstel om dat systeem weer af te schaffen, werd weggestemd door 61,7 procent van de kiezers in de staat.
Een wet uit 2021 installeerde in Washington een markt voor uitstootcertificaten. De zogenaamde Climate Commitment Act bepaalt dat bedrijven die veel broeikasgassen uitstoten, zoals olieraffinaderijen, een prijs moeten betalen voor elke ton CO₂ die ze uitstoten. Dat moet de staat helpen om zijn klimaatdoelen te halen, en tegen 2030 45 procent minder broeikasgassen uit te stoten dan in 1990.
Washington investeert de opbrengst, op dit moment zo'n 2,3 miljard dollar, in klimaatprojecten zoals de elektrificatie van transport, gratis openbaar vervoer voor jongeren en een eenmalige cheque die de elektriciteitsfactuur verlaagde voor 700.000 huishoudens.
Tegenstanders van de wet argumenteerden dat die voedsel, brandstof en energie duurder maakt, doordat producenten de klimaatkosten doorrekenen aan hun klanten.
