Eis van Rousseau vertraagt federale formatie opnieuw: komt het nog goed? 4 vragen aan politiek journalist Bart Verhulst

Dat lijkt wat voorbarig, zegt Bart Verhulst in De Ochtend op Radio 1. "Vooruit heeft niet gezegd: 'Voor ons is het voorbij.' Maar ze willen wel dat die nota van Bart De Wever herschreven wordt. Nu, die was dat sowieso al van plan. Maar hij had voorgesteld om intussen de andere knelpunten die op tafel liggen, bijvoorbeeld rond migratie, aan te pakken."

Maar Vooruit ziet daar weinig in. "Zij zeggen dat je sowieso een idee moet hebben van de centen, van het budgettaire kader. Dat betekent: vertraging en een week herfstvakantie voor de andere onderhandelaars, terwijl Bart De Wever aan het schrijven is."

En zo sluipt er twijfel in deze formatie. "Bij de andere partijen zullen ze zich afvragen: 'Wil Vooruit het eigenlijk wel?' Terwijl ze bij Vooruit zullen zeggen: 'Wil N-VA het nog wel?' Ook duikt hier en daar de vraag op of Vooruit op deze manier de PS mee aan boord wil hijsen. Vooruit én de PS hebben dat zelf altijd tegengesproken."

"Jawel, maar niet altijd in de richting van Conner Rousseau en Vooruit", stelt Verhulst. "En daar gaat het natuurlijk over. Zo is de algemene belastingverlaging nu wel wat kleiner gehouden, maar wordt tegelijk de hoogste belastingschijf van 50 procent afgeschaft, wat vooral de hogere inkomens tegemoetkomt."

"Het idee van Vooruit om, als je 60 bent en 42 jaar hebt gewerkt, mensen toe te laten om met pensioen te laten gaan, staat voorlopig in de nota. Maar De Wever wil nu ook plots een extra miljard besparen op de pensioenen. Zo gaat het altijd heen en weer."

De vraag is ook: wat kán er überhaupt nog veranderen aan die nota? "Je hoort bij de N-VA: 'Er zijn geen 1.000 manieren om het tekort weg te werken. Het is altijd een evenwicht zoeken tussen 3 dingen: besparen, belasten en hervormen.' Het probleem daar is: als je aan het ene touwtje trekt, waarmee je in de richting van Vooruit opschuift, kom je een ander touwtje tegen waarbij de MR en de N-VA gaan tegenstribbelen. Het wordt voor De Wever tasten en voelen tot al die touwtjes juist hangen."

Vooruit zit natuurlijk in de moeilijkste positie in deze coalitie, ziet Verhulst. "Het is de enige centrumlinkse partij in een zee van centrum en centrumrechts. Ik weet niet of er nog veel rek zit op de toegevingen in hun richting."

En dan zijn er nog die lekken. "De vakbonden lezen natuurlijk mee wat er op tafel ligt. Dan wordt die moeilijke constellatie waarin Vooruit zit nog moeilijker."

Verhulst vraagt zich ook af of de gemeenteraadsverkiezingen en specifiek de situatie in Gent iets te maken hebben met de huidige aarzeling. "Vooruit staat daar voor een moeilijk weekend. De partij moet het idee erdoor krijgen bij de achterban dat het beter is om een stadsbestuur te vormen met de centrumrechtse N-VA dan met het linkse Groen."

"Misschien heeft Rousseau ook iets nodig om zich tegen N-VA te kunnen afzetten, om zo aan de Gentse achterban duidelijk te kunnen maken: wij zitten niet in de zak van de N-VA." Anders gezegd: de bromance tussen Rousseau en De Wever begon misschien wat te veel rond te zingen.

"Sinterklaas zou een regering brengen, werd altijd gezegd. Die zou dan alles nog voor het einde van het jaar door het parlement kunnen krijgen. Zo kunnen we het nieuwe jaar beginnen met een goedgekeurde begroting. Het is nog maar de vraag of dat nog zal lukken."

Als het niet voor het einde van het jaar lukt, heeft dat zware budgettaire gevolgen, weet Verhulst. "Dan moet de huidige, ontslagnemende regering werken met 'voorlopige twaalfden', waarbij je per maand maar een twaalfde mag uitgeven van het budget van het voorbije jaar. Zo doe je ook niks substantieels aan de begroting." 

"En de toestand van de begroting is er ook niet naar dat we ons nog een verloren jaar kunnen permitteren. Het is ronduit dramatisch. Om dat aan te pakken, moet er een regering zijn. Maar dan moet je dus eerst een akkoord vinden."