De weg naar een nieuwe regering lijkt nog lang. Vooruit vraagt aan formateur Bart De Wever (N-VA) om een nieuwe onderhandelingsnota en nieuwe budgettaire tabellen op te stellen. Een recente versie van de "oude" van De Wever toont dat hij in de eerste plaats op zoek wilde gaan naar een nieuw evenwicht in de fiscale hervorming. Recente lekken uit die nota zaaiden wantrouwen aan de onderhandelingstafel. Wat leert (het lekken van) die supernota ons?
10 miljard aan belastingverlagingen en ergernis over lekken: krijgt formateur De Wever Arizona-partijen nog op één lijn?
Cisse Michiels
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Belastinghervorming blijft het hete hangijzer
In augustus liepen de onderhandelingen stuk op de belastinghervorming. Het kwam tot een clash tussen MR en Vooruit. Specifiek de meerwaardebelasting op aandelen deed de bom ontploffen. Formateur De Wever moet op zoek naar een evenwicht tussen forse belastingverlagingen – een eis van de liberalen – en een grotere bijdrage van de grote vermogens – een speerpunt van Vooruit.
De nieuwe supernota en de bijbehorende budgettaire tabel verschillen met de versie van de zomer dan ook vooral op het vlak van fiscaliteit. De hervorming is nog groter en dus ingrijpender. In de tabel, die dateert van begin oktober, is sprake van een lastenverlaging van 10,1 miljard euro. Dat is een miljard meer dan wat er in de zomer op tafel lag.
Supernota
De zogenoemde supernota is een document dat opgesteld werd door federaal formateur Bart De Wever. Daarin lijstte hij de belangrijkste socio-economische hervormingen op die de onderhandelende partijen in een nieuwe regering moeten doorvoeren. Die zijn nodig om de begroting op orde te brengen.
In de zomer lekten al eerdere versies van de supernota uit. Onze redactie kreeg inzage in een de supernota en bijbehorende begrotingstabel van begin oktober. Het is onduidelijk over welke onderdelen van de nota al overeenstemming was tussen N-VA, Vooruit, CD&V, MR en Les Engagés. Vooruit vraagt aan De Wever dat hij zijn supernota in de prullenmand gooit en een nieuwe nota opstelt.
Die verlaging zou de toekomstige regering compenseren met 7,5 miljard aan bijkomende belastinginkomsten. Om welke nieuwe inkomsten het gaat en welke belastingen precies naar beneden gaan of verdwijnen valt niet op te maken uit de tabel.
Nooit meer de helft van je loon naar de staat
Wat wel zeker is: de hervorming van de personenbelasting is één van de belangrijkste mechanismen om de belastingen te verlagen. In een eerdere nota was er al sprake van een aanpassingen van de belastingschijven en tarieven. In de nieuwe supernota worden die concreet.
"Niemand zou meer dan de helft van zijn loon uit arbeid moeten afdragen", klinkt het in de nota. Dat is ook voor mensen met een gemiddeld loon te vaak het geval, vindt de formateur. Vooral de hoogste lonen zouden profiteren van de nieuwe tariefstructuur, volgens berekeningen van De Tijd.
Dat zou in de eerste plaats de MR tevreden moeten stellen. Vraag blijft of het zal volstaan voor Georges-Louis Bouchez. Netto dalen de belastingen volgens de nieuwe tabel met ongeveer 2,5 miljard. Dat is minder dan de 3 miljard die in augustus op tafel lag. Toen al vond Bouchez dat te weinig.
Kaartenhuisje
De Wever moet vooral opzoek naar een evenwicht, een puzzel waarbij alle fiscale stukjes passen. En waar zowel links als rechts zich in kan vinden. Hoe moeilijk dat is, toonde de vorige mislukking aan. De miljardenhervorming stokte uiteindelijk op de meerwaardebelasting. De maatregel van 120 miljoen euro deed toen het hele kaartenhuisje ineen storten. De meerwaardebelasting staat trouwens nog steeds in de nota, zij het in een sterk afgezwakte versie.
De fiscale hervorming blijft het hete hangijzer van deze formatie, blijkt uit de nieuwe supernota. In geen enkel onderdeel bracht De Wever zoveel wijzigingen aan en verschoven de budgetten zo fors.
De grote lijnen blijven ongewijzigd
Op andere vlakken blijft de supernota grotendeels ongewijzigd. De basis van het socio-economisch beleid van de toekomstig regering is nog steeds dat het verschil tussen werken en niet werken op verschillende vlakken groter moet zijn.
Werklozen verliezen na 2 jaar hun werkloosheidsuitkering, er is een uitgebreid plan voor de re-integratie van langdurig zieken en het systeem van flexi-jobs wordt uitgebreid. Al benadrukken verschillende partijen dat dat niet wil zeggen dat daarover consensus bestaat.
6 miljard besparingen op pensioenen en arbeidsmarkt
Ook in de begrotingstabel blijft veel hetzelfde. De forse investeringen in defensie en besparingen op alles wat met migratie te maken heeft, liggen nog steeds op tafel. Ondanks de kritiek staan ook de besparingen op het vlak van ontwikkelingssamenwerking en wetenschapsbeleid nog steeds in de tabel. Ze zijn zelfs nog forser dan in de zomer gepland.
Voor het eerst plakt de formateur wel concrete bedragen op de hervormingen van de arbeidsmarkt en pensioenen. Die moeten elk ongeveer 3 miljard euro opleveren. Nog een opvallende aanpassing in de begrotingstabel: er staan nu voor 5,7 miljard euro aan zogenoemde terugverdieneffecten in. Experts hadden veel kritiek op de volgens hen onrealistische 19 miljard die daarvoor in de zomer werd ingecalculeerd.
Sinds de mislukking 2 maanden geleden is er al bij al weinig aangepast aan de supernota. De onderhandelingen vielen officieel nooit helemaal stil, maar de focus van de kopstukken rond tafel lag de afgelopen weken op de gemeenteraadsverkiezingen.
Sommigen zien in de nieuwe gelekte tekst het bewijs er sinds augustus amper verder gewerkt is. Al kan het ook wijzen op wat De Wever al maanden beweert: er zijn niet zoveel manieren om de begroting op orde te brengen. Over de basis van de hervormingen is volgens hem weinig onderhandelingsmarge.
De nieuwe regering is nog niet voor meteen
Dat de supernota en tabel opnieuw gelekt zijn, is slecht nieuws voor het vertrouwen aan de onderhandelingstafel. Dat is nochtans broodnodig om tot een akkoord te komen.
De eerste fase van de federale onderhandelingen verliep uiterst discreet. Het optimisme op een snelle regeringsvorming was groot, er lekte amper informatie naar buiten.
Nadat de formatie eind augustus spaak liep, belandden alle nota’s en tabellen op straat. De kopstukken gaven elk hun versie van de feiten in de pers en schoven elkaar de zwartepiet toe. Sindsdien blijft er informatie naar de pers uitlekken.
De hoerastemming van de eerste weken na de verkiezingen is helemaal weggeëbd
"De hoerastemming van de eerste weken na de verkiezingen is helemaal weggeëbd", klinkt het bij één van de onderhandelende partijen. Iedereen erkent dat er voorlopig weinig vaart zit in de onderhandelingen. Deze middag kwamen de partijvoorzitters opnieuw bijeen. Net als vorige week ging het om een korte vergadering om de agenda te bepalen. Echt inhoudelijk gediscussieerd werd er nog niet, laat staan knopen doorgehakt.
"Onder partijvoorzitters moet het werk nog beginnen", gaf Sammy Mahdi (CD&V) deze middag toe. "Dat mag wat mij betreft zo snel mogelijk beginnen." Hij blijft de hoop koesteren om voor het einde van het jaar een nieuwe federale regering te hebben. Ook Bouchez schoof die timing eerder al voren.
De tijd dringt in ieder geval. Europa gaf ons land uitstel om de begrotingsplannen in te dienen, maar zal niet blijven wachten. Bovendien hoopt de nieuwe regering de nodige hervormingen al vanaf 1 januari in te voeren. Daarvoor moet het parlement die wel nog officieel goedkeuren voor het einde van het jaar.
