De vastgoedmagnaat die het 2 keer tot Amerikaans president schopte: wie is Donald Trump?

In 1946 wordt Donald John Trump geboren in New York, waar zijn vader Fred Trump al meer dan 10 jaar aan de slag is als vastgoedontwikkelaar. Wanneer Trump in 1968 afstudeert aan de Wharton School, verbonden aan de Universiteit van Pennsylvania, mag hij meteen beginnen bij zijn vader. Die bezit op dat moment 10.000 tot 22.000 huurhuizen en -appartementen in onder meer Brooklyn en Queens. 

In de jaren 70 en 80 breidt Trump het vastgoedimperium van zijn vader uit doorheen Amerika. Daarbij zet hij in op grote luxeprojecten, zoals de Trump Tower en Trump Place (Riverside Boulevard) in Manhattan (New York), het Trump Taj Mahal Casino in Atlantic City (New Jersey) en het luxeresort Mar-a-Lago in Palm Beach (Florida). 

Toch loopt niet alles van een leien dakje. Om alle projecten te financieren, gaat Trump verschillende leningen aan. Die kan hij niet altijd terugbetalen, waardoor Trump in de problemen komt.

De vastgoedmagnaat moet in de jaren 90 meerdere faillissementen aanvragen, onder meer voor het Trump Taj Mahal Casino in 1991. Hij moet heel wat schulden afbetalen, wat hem met beschermingsmaatregelen bij faillissement wel lukt. Ook de jaren nadien mislukken zijn zakelijke ondernemingen geregeld.

Hoe slecht de zaken ook lopen, Trump slaagt er telkens in zijn imago als succesvolle vastgoedmakelaar in stand te houden. Dat doet hij onder meer met de televisieserie 'The Apprentice', waar hij deelnemers maar liefst 14 seizoenen de laan uitstuurt met zijn slagzin "you're fired!"

Volgens de Amerikaanse onderzoekers Eunji Kim en Shawn Patterson Junior heeft de serie Trumps imago als competente leider versterkt en het vertrouwen van de kijker in de man vergroot. Dat heeft volgens Kim en Patterson bijgedragen aan zijn overwinning bij de verkiezingen van 2016.

Trumps ambitie om in de Oval Office terecht te komen, is uiteindelijk geen complete verrassing. Tijdens een interview met Oprah Winfrey in 1988 krijgt hij al de vraag of hij ooit in de race naar het presidentschap zou stappen. "Waarschijnlijk niet", antwoordt Trump, "maar ik wil het ook niet volledig uitsluiten, want ik ben echt niet te spreken over het pad dat ons land momenteel bewandelt."

In 2000 overweegt hij om zich op te geven als kandidaat voor de Reform Party, maar daar komt weinig van in huis. In 2012 gebeurt hetzelfde, maar dan voor de Republikeinen. 

Het duurt tot 2015 voor Trump zich officieel kandidaat stelt in de race naar het Witte Huis. Tijdens een lange speech in de Trump Tower geeft hij aan dat "de Amerikaanse droom dood is". "Maar als ik tot president word verkozen, zal ik ons land beter, groter en sterker maken dan ooit tevoren." In dezelfde toespraak verwijst hij naar migranten uit Mexico als "criminelen en verkrachters".

Met de ondertussen welbekende slogan 'Make America Great Again' baant Trump zich gemakkelijk een weg langs de andere Republikeinse kandidaten, waardoor hij tegenover de Democrate Hillary Clinton komt te staan. Zij is op dat moment de ervaren politica in de strijd, die onder meer als minister van Buitenlandse Zaken onder president Barack Obama had gediend. 

Tegen de verwachtingen in wint Trump de verkiezingen. Tijdens zijn inauguratiespeech is hij duidelijk. "Van nu af aan zal een nieuw principe ons land leiden: Amerika eerst."

Tijdens zijn jaren als president neemt Trump verschillende maatregelen die hem heel wat kritiek opleveren. Hij blaast massaal verdragen en akkoorden op. Onder meer het TPP-vrijhandelsverdrag met verschillende Aziatische landen, het Klimaatakkoord van Parijs en de nucleaire deal met Iran moeten eraan geloven.

Op het internationale toneel maakt Trump dan ook weinig vrienden. De Amerikanen betalen volgens hem te veel geld aan de "overbodige" NAVO, dus eist hij dat de andere (Europese) bondgenoten meer bijdragen. 

Met China start hij dan weer de beruchte handelsoorlog, die volgens het onderzoeksinstituut Brookings uiteindelijk 'more pain than gain' oplevert. De VS en China tekenen wel een akkoord waarin staat dat China 200 miljard dollar aan Amerikaanse goederen zal kopen, maar volgens het Peterson Institute for International Economics heeft China zich niet aan die afspraak gehouden.

Toch heeft Trump ook enkele belangrijke verwezenlijkingen kunnen waarmaken. Zo is Trump de eerste Amerikaanse president die voet zet in Noord-Korea, tijdens een ontmoeting met Kim Jong-un aan de gedemilitariseerde zone. Hij heeft in totaal 3 ontmoetingen met de Noord-Koreaanse dictator (die hij 'Rocket man' noemt).

Daarnaast staat Trump aan de basis van de Abraham-akkoorden, die een normalisatie van de relaties tussen Israël, Marokko, de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein als doel hebben. Meer controversieel is zijn beslissing om de Amerikaanse ambassade in Israël naar Jeruzalem te verhuizen, vanwege het conflict met de Palestijnen rond de stad.

Op binnenlands vlak brengt het presidentschap van Trump ook heel wat veranderingen. Hij besluit verschillende maatregelen voor het klimaat af te zwakken of te schrappen, zoals het Clean Power Plan. Dat moest de uitstoot van broeikasgassen binnen de elektriciteitssector drastisch naar beneden krijgen. Hij geeft ook groen licht voor de bouw van de Keystone XL-pijpleiding, ondanks protesten van verschillende staten, inheemse stammen en milieu-activisten.

Daarnaast ondertekent Trump de 'Tax Cuts and Jobs Act', wat een grote belastingverlaging voor bedrijven en de superrijken inhoudt. Trump stelt dat het verlies aan inkomen uit belastingen "zichzelf zal compenseren" door een beter draaiende economie. Het Verenigd Comité voor Belastingen berekent echter dat het begrotingstekort daardoor in 10 jaar tijd met 1.500 miljard dollar zal vergroten. 

Wat veel mensen zich echter herinneren, zijn de raciale spanningen tijdens Trumps presidentschap. Door zijn vele aanvallen tegen migranten ("het zijn criminelen, verkrachters en drugsverslaafden") voelen witte supremacisten - mensen die geloven dat het witte ras superieur is - zich gesterkt in hun denkwijze. 

Zo is er in 2017 de 'Unite The Right'-rally in Charlottesville (Virginia). Het stadsbestuur is van plan een beeld van de omstreden burgeroorlog-generaal Robert E. Lee weg te halen en de naam van Lee Park te veranderen. Extreemrechtse militieleden, leden van de Ku Klux Klan, neonazi's en betogers met vlaggen van de Geconfedereerde staten verzamelen zich in de stad om tegen die plannen te protesteren. 

De rally loopt uit op geweld. Een extreemsrechtse aanhanger rijdt in op een groep tegenbetogers, waardoor 1 persoon sterft en meer dan 30 anderen gewond geraken. Gevraagd naar een reactie door Amerikaanse media, weigert Trump de extreemrechtse groepen te veroordelen. "Eigenlijk waren daar een paar zeer goede mensen", zegt Trump, "aan beide kanten".

Ook de protesten rond George Floyds dood - nadat een politieagent minutenlang met zijn knie op zijn nek had geduwd - draaien uit op geweld en plunderingen in Amerikaanse steden. Trump uit zijn medeleven aan de familie van Floyd, maar is niet opgezet met de protesten. Hij roept plaatselijke burgemeesters en de gouverneurs op om harder op te treden tegen de demonstranten. "Als je je stad of staat niet domineert, lopen ze over je heen." 

De coronacrisis die aan het einde van zijn termijn uitbreekt, heeft een immense impact op de Amerikaanse economie. Miljoenen mensen verliezen hun job en de Amerikaanse maatschappij gaat (in sommige staten volledig) op slot.

Trump minimaliseert de ziekte en suggereert dat injecties met bleekwater kunnen helpen als behandeling. Hij spreekt ook consequent over het 'Chinavirus', waardoor argwaan en geweld tegenover Aziatische Amerikanen toeneemt. Virologen en adviseurs zoals dokter Anthony Fauci zaaien onnodige paniek en zijn niet meer dan "idioten". Tegen 15 september 2020 (2 maanden voor de verkiezingen) zijn al bijna 200.000 mensen aan de ziekte gestorven. 

Trump slaagt er in 2020 dan ook niet in een tweede ambtstermijn binnen te halen: Joe Biden wint de verkiezingen. 

Trump gelooft niet dat Biden hem heeft verslagen. Hij verkondigt meermaals dat er grootschalige fraude is gepleegd, een theorie die ondertussen al in tientallen rechtszaken is weerlegd.

De president en zijn team beweren onder meer dat het stemproces in de staat Georgia gemanipuleerd is door een fout bij stemcomputerfabrikant Dominion, waardoor stemmen die voor Trump waren bedoeld zijn verwijderd of naar Biden zijn gegaan. Fox News neemt die theorie over, waarna Dominion een rechtszaak begint wegens laster. Het kost Fox News uiteindelijk een duizelingwekkende 787 miljoen dollar om de zaak te schikken.

Op 6 januari 2021 houdt Trump een 'Save America'-rally in de hoofdstad Washington. Tijdens een vurige toespraak die 70 minuten duurt, stookt Trump het ongenoegen bij zijn kiezers op. "Als jullie niet vechten, hebben jullie straks geen land meer", zegt hij tegen zijn publiek.

De betogers zijn zo woedend dat ze het Capitool bestormen en de kamers van het Congres binnendringen. Niet alleen Democraten, maar ook Republikeinen komen in gevaar. Het wordt een dag van geweld en pure chaos. 5 mensen laten het leven, zo'n 140 anderen geraken gewond. Na de feiten beroven 4 agenten die het Capitool verdedigden zich ook van het leven.

De gebeurtenis leidt tot een 'impeachment'-procedure tegen de president. Het is al de tweede in zijn korte carrière als president: de eerste draait rond een gesprek met de Oekraïense president Volodimir Zelenski, waarbij Trump naar schadelijke informatie over zijn tegenstander Joe Biden vraagt. In beide gevallen stemt de Amerikaanse Senaat - waar de Republikeinen op dat moment een meerderheid hebben - tegen de verderzetting van de procedure. 

Na 2021 is Trump lange tijd een politieke paria. Er worden verschillende rechtszaken tegen hem opgestart rond de bestorming van het Capitool, de geheime documenten die de FBI in Mar-a-Lago vindt en zwijggeld dat hij zou hebben betaald aan ex-pornoster Stormy Daniels. In totaal hangen hem 91 aanklachten boven het hoofd.

In enkele zaken wordt hij veroordeeld, andere lopen na een tijdje vast. Het Amerikaanse Hooggerechtshof oordeelt onder meer dat Trump mogelijk niet veroordeeld kan worden voor de gebeurtenissen van 6 januari, omdat een zittende president in sommige gevallen immuniteit geniet.

Via dat Hooggerechtshof blijft Trump ook na zijn presidentschap invloed uitoefenen op de Amerikaanse maatschappij. Tijdens zijn termijn slaagt hij erin 3 conservatieve hoge rechters aan te stellen, waardoor er in totaal 6 rechtsgezinde leden in een orgaan van 9 zetelen. 

Dat brengt ons bij 24 juni 2022. Het Hooggerechtshof oordeelt dat Roe v. Wade - dat het recht op abortus in Amerika al sinds 1973 beschermt - ongrondwettelijk is en schrapt het arrest. 

Dat alles maakt van abortus een 'top issue', net voor de midterm-verkiezingen van 2022. Dat speelt in het voordeel van de Democraten. De Republikeinen behalen slechts een kleine meerderheid in het Huis van Afgevaardigden, de Senaat blijft (met behulp van onafhankelijke senatoren) Democratisch.

De Republikeinse minderheidsleider van de Senaat Mitch McConnell wijst naar Trump, die naar zijn mening het imago van de partij heeft aangetast. De kandidaten die Trumps steun genieten, halen dan ook bedenkelijke resultaten. Trump vindt echter niet dat de tegenvallende resultaten zijn schuld zijn, maar aan de harde aanpak van abortus liggen.

Tegenvallende resultaten bij de midterms en kritiek binnen zijn eigen partij deren Trump niet: nog geen maand na de verkiezingen van 2022 kondigt hij aan dat hij opnieuw een gooi doet naar het presidentschap. 

Hij schaatst met gemak voorbij andere kandidaten, zoals Ron DeSantis, Vivek Ramaswamy en Nikki Haley. Wanneer die afvallen, roepen ze op om voor Trump te stemmen. De rechtszaken die tegen hem lopen, lijken hem alleen maar populairder te maken.

In juli probeert een 20-jarige man de oud-president neer te schieten tijdens een campagne-rally in Butler, Pennsylvania. De schutter raakt Trump in het oor. Later volgt een tweede moordpoging, wanneer Trump aan het golfen is in Florida.

Net voor verkiezingsdag voorspellen de peilingen een nek-aan-nekrace met Kamala Harris, maar zij krijgt een koude douche. Trump wint de verkiezingen, haalt een meerderheid van de stemmen in alle strijdstaten én wint met een verschil van 2,3 miljoen stemmen de 'popular vote'. Het was al 20 jaar geleden dat een Republikeinse presidentskandidaat nationaal meer stemmen haalde dan de Democraat in de race.

Zijn overwinning betekent ook (tijdelijk) het einde van enkele rechtszaken die tegen hem lopen. De federale rechtszaken rond de bestorming van het Capitool en het meenemen van geheime documenten zijn op vraag van de speciaal aanklager Jack Smith al on hold gezet. Bij het zwijggeld voor ex-pornoactrice Stormy Daniels heeft Trump wel nog zijn straf gekregen: hij krijgt alleen een strafblad, maar gaat toch nog in beroep.

Tijdens zijn overwinningsspeech was Trump alvast duidelijk over zijn intenties voor de volgende 4 jaar. "We hebben vanavond niet voor niets geschiedenis geschreven: we gaan ons land genezen, we gaan de grenzen herstellen en we gaan alles in ons land opnieuw op het juiste spoor zetten. Dit wordt werkelijk de gouden eeuw van Amerika."