Kunnen deze 4 politici een hartmassage uitvoeren? En kiezen ze voor winter- of kerstmarkt? Dit was 'Eerste keus'

Vijftig jongeren die op 13 oktober voor het eerst mogen stemmen, mogen in een nieuwe reeks van het tv-programma ‘Eerste keus’ hun vragen voorleggen aan 12 politici. De eerste reeks van ‘Eerste keus’ maakte al duidelijk dat dit een sterk format is om te tonen wat bij jongeren leeft.

In de 3e aflevering van het 2e seizoen, gepresenteerd door Fien Germijns en Pieterjan De Smedt, stellen de jongeren hun scherpe vragen aan deze 4 politici: Els van Doesburg (N-VA), Walter De Donder (CD&V - Team Burgemeester), Gaby Colebunders (PVDA) en Mohamed Ridouani (Vooruit).

Van de burgemeesters in Vlaanderen is slechts 1 op de 5 een vrouw. Een opvallende statistiek, vindt Noor (19) uit Vorselaar. "Is dat niet wat weinig?", vraagt ze aan de politici. Een thema dat vooral bij de Antwerpse schepen Els van Doesburg gevoelig ligt.

"Ik heb er altijd moeite mee dat we focussen op welk geslacht iemand heeft die aan politiek doet. In mijn belevingswereld - en ik hoop bij alle jonge vrouwen hier aanwezig - mogen en kunnen vrouwen exact hetzelfde als mannen in dit land."

Een antwoord dat de jongeren niet hadden verwacht van de enige politica in de aflevering. "Ik ben heel gevoelig aan die slachtofferrol die ze vrouwen soms aanpraten en ik ben tegen die opgelegde verdeling tussen mannen en vrouwen. Ik denk zeker dat vrouwen - en de mensen in hun omgeving - soms denken: 'zij is hier omdat er een quota is'. Dat gevoel wil ik nooit hebben."

Ook Walter De Donder, burgemeester van Affligem, vindt quota een foute keuze. "Wie geïnteresseerd is in politiek zal zich wel aanbieden. Of die nu in een rolstoel zit, wit of zwart is, homo of hetero, jong of oud is, dat maakt toch niet uit?"

De burgemeester van Leuven, Mohamed Ridouani, wil wel meer initiatief nemen om vrouwen aan te trekken in de politiek. "Ik ben van oordeel dat bepaalde zaken een duwtje in de rug nodig hebben. We moeten meer moeite doen om meisjes en vrouwen te overtuigen om aan politiek te doen."

Betaalbaar wonen. Een thema waar alle jongeren in 'Eerste keus' over piekeren. Ook Stef en Laura uit Leopoldsburg, die graag willen gaan samenwonen. Ze vragen de politici om 1 concrete maatregel te geven om betaalbaar wonen mogelijk te maken in hun stad of gemeente.

Gaby Colebunders, gemeenteraadslid in Genk, wil dat steden en gemeentes macht krijgen op de vastgoedprijzen. "Je moet richtprijzen aangeven voor bepaalde woningen en de mediaan bepalen van wat een huis mag kosten. Anders gaat het zonder financiële steun van familie niet lukken."

Leuven is de duurste centrumstad van Vlaanderen. Ridouani probeert dat probleem al enkele jaren op te lossen. Niet alleen door extra (sociale) woningen te creëren, maar ook via budgethuren. "Wij bouwen of kopen woningen die we aan onze inwoners aanbieden aan een aanvaardbare prijs. Daardoor kunnen ze blijven sparen en later zelf een woning kopen."

In die andere Vlaamse grootstad, Antwerpen, wil Van Doesburg extra woningen voorzien. "Hoe groter het aanbod, hoe lager de prijs. We zijn een stad waar er ruimte is om bij te bouwen en dat moeten we stimuleren."

Daarnaast denkt de Antwerpse schepen ook aan alternatieve woningen, zoals co-housing. Een concept dat ook De Donder interesseert. "Zoals bijvoorbeeld kangoeroewoningen. Veel oudere mensen wonen vaak met 2 in een te groot huis, dat vergund is als eengezinswoning. We zouden daar een meergezinswoning van kunnen maken. Mits enkele interne ingrepen, kan er dan een jong koppel komen bijwonen."

Niels (21) is door "woke en politieke correctheid" bezorgd over de Vlaamse cultuur. Hij maakt zich onder meer kwaad in het feit dat kerstmarkten nu de naam 'wintermarkt' krijgen. Wat zouden de politici doen? 

De Donder snapt die bezorgdheid. "Voor mij is het ook moeilijk om me aan te passen. Dat zijn tradities die in onze samenleving zijn ingebakken." Van Doesburg vindt dan weer dat haar stad het goed aanpakt, met het concept 'Winter in Antwerpen'. "Onze kerstmarkt is daar een onderdeel van."

Voor Colebunders ligt die vraag iets gevoeliger. "Denk je nu echt dat de moslimgemeenschap zich stoort aan de naam 'kerstmarkt'?", kaatst hij de vraag terug naar Niels. "Van mij mag die naam zo blijven. Ik heb al met tientallen moslims gesproken die de discussie over die naam te belachelijk voor woorden vinden."

Volgens de politicus van PVDA proberen rechtse partijen die discussie op te laaien. "Politici van hoog niveau proberen graag tussen die 2 gemeenschappen te staan. Het zijn rechtse partijen die de druk leggen bij mensen om deel te nemen aan die discussie." Een mening waar Niels het niet mee eens is.

In 2022 ontstond er ophef rond de term 'wintersfeerverlichting' die de stad Leuven toepaste op de verlichting in de kerstperiode. "Dat is een mooi voorbeeld om te laten zien hoe gevoelig die discussie ligt", blikt Ridouani terug op de hetze.

"Een klein artikel over het feit dat we 'wintersfeerverlichting' gebruikte, werd plots een groot verhaal op sociale media en uiteindelijk is het opgepikt door de nationale pers. Ik heb toen veel moeite moeten doen om uit te leggen dat het nooit 'kerstverlichting' heette." In Leuven houden ze voorlopig nog vast aan de naam 'kerstmarkt'.

In tegenstelling tot bij de Vlaamse en federale verkiezingen, mogen niet-Belgen wel stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen. Ahmad woont al 5 jaar in België en is trots dat hij voor het eerst zijn stem mag uitbrengen. Al wil hij graag die regel doortrekken naar de Vlaamse en federale verkiezingen. Wat vinden politici daarvan?

Van Doesburg reageert kort dat ze daar geen voorstander van is. De Donder vindt dat iemand die voor een redelijke termijn in ons land woont, wel mag stemmen voor alle verkiezingen. "Iemand die hier een gezin heeft, ingeburgerd is en daar moeite voor doet, moet inspraak hebben."

Ook Colebunders deelt die mening. "Je betaalt wel belastingen, maar je mag niet kiezen wat er met de omgeving gebeurt waar je die belastingen voor betaalt. Dat vind ik belachelijk."

Fien Germijns gooit de vraag in de groep: "Wie vindt dat niet-Belgen niet mogen stemmen?" 2 jongeren steken hun hand op, onder wie Adriaan.

"Ahmad is een goed voorbeeld over hoe iemand zich moet integreren. Maar ik vind het moeilijk te controleren in hoeverre iemand geïntegreerd is en of die persoon de waarden en normen van ons land kent. Ik vraag me af of die dan een goede beslissing kan maken?", vraagt Adriaan zich af.

Volgens Ridouani is daar een plan voor. "Nieuwkomers die 5 jaar legaal in ons land zijn, mogen hun stem uitbrengen. Ze hebben 5 jaar de tijd om de taal te leren, zich te integreren via onderwijs of werk en deel uit te maken van de samenleving in het geheel."

Nadien mogen ze ook stemmen, vindt de Leuvense burgemeester. "Als ze dat traject afleggen, zijn ze welkom om deel te nemen aan het maatschappelijk debat. De maatschappij moet dan een stap in hun richting zetten."

Kunnen de politici een hartmassage correct uitvoeren? Dat is de meest verrassende vraag uit de aflevering. De politici reageren eerder terughoudend. Ze krijgen de kans om zich te bewijzen en moeten een hartmassage uitvoeren op een pop. Die oefening loopt niet bij iedereen even goed af.

Onder meer Van Doesburg, schepen van Gezondheidszorg, is gebuisd. Ook al heeft ze in Antwerpen geïnvesteerd op EHBO. "We willen een 'hartveilige' stad en hebben AED-toestellen geïnstalleerd. Onze vrijwilligers geven ook EHBO-lessen aan inwoners die daar naar vragen. Misschien moet ik me ook eens inschrijven op zo'n cursus."

In Leuven zijn er ook opleidingen om een correcte hartmassage uit te voeren. De stad werkt nauw samen met politie en preventiediensten om opleidingen te geven aan scholen en inwoners.