Woordenstrijd in mailbox houdt aan: "Zeg dat Hezbollah terroristisch is" versus "zeg dat Israël een terreurstaat is" 

Laten we beginnen met Hezbollah. De redactie omschrijft de organisatie voornamelijk als een ‘radicaalislamitische groepering’ of als ‘extremistisch’. Dat valt niet bij iedereen in goede aarde. Sommigen vinden dat de redactie beter te allen tijde over een ‘terreurorganisatie’ spreekt.

“Eén van de organisaties op de Europese terreurgroepen-lijst is Hezbollah. Hoe komt het dat in de nieuwsuitzendingen van VRT deze organisatie niet - zeg maar nooit - als dusdanig wordt benoemd of aangeduid, maar wel in termen als 'de radicaal islamitische groepering Hezbollah'?”

“In het nieuws wordt telkens de uitspraak "radicale organisatie" gebruikt voor Hezbollah in plaats van de officiële erkende benaming "terroristische organisatie"; zoals trouwens ander media wel correct doen. Het is beschamend manipulatief!”

De redactie lijkt de afgelopen maand wat te worstelen met de omschrijving van Hezbollah. Dat blijkt uit een bescheiden onderzoek. In het radionieuws wordt vooral gesproken over een ‘radicaalislamitische beweging’, een zeldzame keer ook over een ‘extremistische groepering’. Sinds eind september hoor je ook ‘Iraansgezinde’, ‘radicale’ of ‘Libanese militie’. In het VRT NWS Journaal wordt vaker ‘extremistische organisatie’ gezegd, maar ook af en toe ‘Libanese militie’ of ‘radicale militie’.

Hezbollah staat op de terreurlijsten van België en de Europese Unie. Waarom wordt er dan niet standaard over een terreurorganisatie gesproken? Wat hierbij kan meespelen is dat sommige buitenlandse media het woord ‘terroristisch’ niet meer gebruiken om organisaties zoals Hezbollah en Hamas te omschrijven. BBC zal het bijvoorbeeld in het geval van Hezbollah hebben over een gewapende groep die gesteund wordt door Iran.

VRT NWS mag wel zeggen dat Hezbollah een terroristische organisatie is, maar dat hoeft niet in elke bijdrage. Het is ook niet altijd zo eenduidig. Het is de militaire tak van Hezbollah die op de terreurlijst staat. Hezbollah heeft ook een politieke tak en is heel sterk ingebed in de Libanese maatschappij. Niet elke aanhanger van Hezbollah is een terrorist. Maar die militaire tak kan mogelijk aanslagen plegen, de redactie mag dat zo nodig een 'terreurdaad' noemen.  

Dan is er nog het verschil tussen ‘radicaal’ en ‘extremistisch’. Je kan radicale ideeën hebben, maar daarom verheerlijk je nog geen geweld. Dat doen extremistische organisaties wel. In die zin noemt de redactie Hezbollah beter een ‘extremistische groepering’ in plaats van ‘radicaal’.   

Sommige mensen vragen zich af waarom VRT NWS Israël geen ‘terreurstaat’ noemt.

“Als u Hamas en Hezbollah systematisch ‘extremistisch, radicaal en terreurbewegingen’ noemt, dan moet u ook Israël een terreurstaat noemen, die reeds meer dan 75 jaar mensenrechten met de voeten treedt en hiervoor reeds evenveel jaar veroordeeld werd door de Verenigde Naties.”

“Gebruik voor beide partijen dergelijke bijvoeglijke naamwoorden, maar als je ze maar voor 1 partij gebruikt, kies deze woorden "radicaal, terrorisme, extremisme" dan voor Israël. En niet meer voor diegene die zich trachten te verdedigen.”

Israël kun je moeilijk gelijkstellen aan Hamas of Hezbollah. Het is een erkende reguliere staat die deel uitmaakt van de Verenigde Naties en tal van andere internationale organisaties. Ook België erkent Israël als staat en onderhoudt diplomatieke betrekkingen met het land. Als reguliere staat heeft Israël het recht om zich te verdedigen als het aangevallen wordt.  

Israël heeft ook een democratisch verkozen regering. Die regering bestaat uit radicaal-rechtse en extreemrechtse partijen. Dat kan de redactie gerust benoemen, maar Israël een ‘terreurstaat’ noemen, kan niet. Dat lijkt ons allesbehalve onpartijdig. De redactie noemt ook bijvoorbeeld Rusland en Noord-Korea geen terreurstaat.

Dat neemt niet weg dat Israël wel degelijk buitensporig geweld kan plegen. Israël deed en doet dingen in strijd met het internationaal humanitair recht en de mensenrechten. Zo oordeelde het Internationaal Gerechtshof onlangs nog dat de Israëlische nederzettingen in de bezette Palestijnse gebieden het internationaal recht schenden.

Is Israël in het zuiden van Libanon bezig met een ‘grondoperatie’ of een ‘invasie'? Hoe moet je dat verwoorden in de berichtgeving? Ook die vraag weerklinkt in onze mailbox:

"Misschien vergis ik mij, maar tot nader order is Libanon een soeverein land waar het Israëlische leger geen jurisdictie heeft. Het ongevraagd binnenvallen van een naburig land en bevelen geven aan diens bewoners lijkt mij niet de bedoeling. Het woord 'invasie' is dan bijvoorbeeld meer op zijn plaats."

Laten we maar zeggen dat de oorlog in Oekraïne is begonnen met een ‘invasie’ door Rusland. De Russen wilden aanvankelijk oprukken naar Kiev en er een pro-Russisch regime installeren. In Libanon wil Israël in de eerste plaats Hezbollah bestrijden. Het Israëlisch leger voert geen strijd tegen het Libanese leger, ook de regering in Beiroet houdt zich opvallend afzijdig in dit conflict.

Nu we toch bezig zijn: als Israël spreekt over een ‘precisiebombardement’, moet je dat dan als redactie overnemen? Best mogelijk dat bij zo’n bombardement ook onschuldige burgers sterven. Over dat laatste krijgen we trouwens ook mails: “Zeg toch dat burgers ‘vermoord’ worden door Israël in plaats van ‘sterven’.” U merkt het, we kunnen nog even doorgaan.

Veel mensen die ons mailen vinden dat de redactie kant kiest in het conflict door een bepaald woordgebruik. De redactie moet op een onpartijdige manier verslag uitbrengen. Het is belangrijk dat VRT NWS toont wat er gebeurt en waarheidsgetrouw bericht over wat de verschillende partijen zeggen en doen. Dat is een moeilijke opdracht die nooit perfect kan zijn. Dat het publiek wakker ligt van woordgebruik vinden we een goede zaak, het houdt ook de redactie wakker.