Ook in onze mailbox regent het reacties na een weekend van geweld tussen Hamas en Israël. Alleen al het woordgebruik van de redactie belandt daarbij op de apothekersweegschaal. Mediagebruikers verdenken de redactie bij een bepaalde woordkeuze ook van een bepaalde voorkeur of stellingname. Bijvoorbeeld als het gaat over de omschrijving van Hamas.
“Waarom beschrijft VRT Hamas als een "radicale organisatie" Hamas is volgens de Europese Unie een terroristische organisatie, net als Al Qaida of IS. Ze een "radicale organisatie" noemen minimaliseert de kwaadaardigheid van deze terroristen.”
“Ik zou het graag appreciëren als men de aanval van Hamas geen "terreurdaad" noemt maar een zelfverdedingsaanval voor gestolen land en maandelijkse bombardementen van Israëls kant. (…) Elke keer als Israël een aanval doet naar de Palestijnen dan wil ik dat het bestempeld wordt als "terreurdaad".”
Radicaal, extremistisch of terroristisch?
De redactie gebruikte de voorbije dagen uiteenlopende formuleringen om Hamas te omschrijven. Het ging over een “radicale Palestijnse beweging”, elders was Hamas een “extremistische Palestijnse organisatie”, ze is ook een “terreurbeweging”.
De organisatie staat op de lijst van terreurorganisaties van de Europese Unie en de Verenigde Staten. Het afgelopen weekend zagen we een nooit geziene escalatie, Hamas zelf is daarbij over een grens gegaan.
“Radicaal” kan je Hamas nog maar moeilijk noemen. Je kan radicale ideeën hebben, maar daarom kies je niet voor geweld of terreur. Vlaams Belang en PVDA zijn radicale partijen, maar louter op basis van gedachtegoed. Ze prediken geen geweld.
Kent u Gouden Dageraad nog in Griekenland? Een extreemrechtse partij die jaren geleden, tijdens de financiële crisis opgang maakte. In 2020 is ze veroordeeld als criminele organisatie. Een organisatie die geweld verheerlijkt en gebruikt mag je “extremistisch” noemen.
Wanneer bij blind geweld op grote schaal onschuldige burgers omkomen, dan mag je spreken van “terreur”. Wat Hamas nu deed, op deze schaal, mag je ook zo omschrijven. Dus kan de redactie in dit geval spreken van “terreurorganisatie”.
De wereld tonen zoals hij is
De wereld is sinds afgelopen weekend alweer veranderd. Ook woordgebruik zal dan onvermijdelijk veranderen. De redactie kan zeggen dat Hamas een terreurbeweging is, maar dat hoeft heus niet in elk artikel of bijdrage. Na afgelopen weekend kan de redactie gerust ook nog spreken over Hamas als een “extremistische Palestijnse organisatie”. Maar louter “radicaal” lijkt Hamas niet meer te zijn. Toch ook in het achterhoofd houden dat Hamas ook een politieke tak heeft die in Gaza de macht uitoefent. En niet elke aanhanger van Hamas zal terreurdaden plegen.
Ook geweld van Israëlische kant moet de redactie tonen. Bij een “vergeldingsactie” van het Israëlische leger in Gaza, “gericht tegen leiders van Hamas” kunnen ook onschuldige mannen, vrouwen en kinderen sterven. Israël deed en doet dingen in strijd met het internationaal humanitair recht en de mensenrechten. Als in Gaza flatgebouwen worden platgelegd door Israëlische raketten en mensen uitschreeuwen dat Israël “terreur” pleegt, dan moet de redactie dat tonen.
Neutraal en onpartijdig
Nieuwsgebruikers eisen van VRT NWS “neutrale” berichtgeving. Dat lezen we toch vaak in hun mails. Terloops gezegd blijkt uit die mails dat nieuwsgebruikers zelf niet altijd “neutraal” zijn en duidelijk kant kiezen in het Midden-Oostenconflict.
De redactie heeft geen verplichting tot neutraliteit, ze moet wel onpartijdig zijn. Dat betekent onder meer dat alle relevante standpunten aan bod moeten komen. Dat hoeft niet in elk individueel bericht, reportage of uitzending. Dat mag enigszins gespreid in de tijd.
Het is opvallend hoe net in de berichtgeving over het Midden-Oosten het verwijt van “partijdigheid” luid weerklinkt in onze mailbox. Veel luider dan bij pakweg de binnenlandse politieke berichtgeving. Eén bijdrage, één radiobericht of journaalverslag is vaak de aanleiding om ons te contacteren. Dat vinden we prima, maar we nodigen elke kijker, luisteraar en lezer ook uit om het geheel van de berichtgeving in ogenschouw te nemen. Zeker als het om het Midden-Oosten gaat.